TXINDOKI, LARRUNARRI EDO ÑAÑARRI: ZEIN DA EUSKAL CERVINOA IZENDATZEKO MODURIK EGOKIENA?

Traductor al castellano, English traslator, traducteur française.

Urteak etxeko atariaren parean, urteak leihotik euskal Cervinoari begira, urteak zalantza berarekin: zein da mendi hau izendatzeko modurik egokiena? Txindoki? Larrunarri? Ñañarri?

Nik, eta nik bezala beste askok, "Txindoki" deitu izan diot beti, “ohituragatik, beti horrela ezagutu dudalako eta mundu osoan izen horrekin delako ezaguna” argudiatuz. Izan ere, blogeko kroniketan "Txindoki" ez den beste izenik ez dut erabili.

Beste batzuek “Txindoki” ipar ekialdean dagoen izen bereko txabolatik datorrela diote (kronika honetan bisitatu genuena), "Ñañarri" bezala izendatu behar dela aldarrikatuz. Imanol Goikoetxeak idatzitako "Montañas de Gipuzkoa" liburuan jasota dagoen moduan, inguruko artzainek gailurrari “Txindokiko punta” deitu izan diote, txabolari erreferentzia eginez (Imanol Goikoetxea, "Montañas de Gipuzkoa", 437 itinerarios, Ed. Txertoa, 1990, 92. orrialdea). "Txindoki" hitza “tximista” eta “toki” hitzen arteko elkarketa izan daitekeela iradoki izan da, baina ez dut honen inguruko daturik inon topatu.

Baina bada “Ñañarri” izenak gailurrak osatzen duen harkaitz-kaskoari bakarrik erreferentzia egiten diola esaten duenik, mendi osoa izendatzeko modurik egokiena Larrunarri dela defendatuz.

Zalantza hau argitu nahian duela egun batzuk Pyrenaica aldizkariko zuzendaria den Luisa Alonsori zuzendu nintzaion. Luisak Pyrenaicako kronikak argitaratu aurretik mendien toponimia Euskaltzaindiako kide den Patxi Galé-kin kontsultatzen dutela erantzun zidan, onomastikan aditua dena. Patxirekin harremanetan jarri eta bere erantzuna bidaliko zidala hitz eman zidan.

Misterioa ez zen asko luzatu, eta Euskaltzaindian jasota dauden datuak kontsultatu ondoren, Patxiren erantzuna egun batetik bestera iritsi zen. Kontsulta honen emaitzaren arabera, mendiari izendatzeko izenik erabiliena "Txindoki" da, bai mendiaren inguruko eskualdeetan (Tolosaldea eta Goierrin), baita urrunagoko mendizaleen artean ere. "Txindoki" toponimo "nagusia" izango litzateke, mendia kokatutako ingurunetik kanpo ere izen horrekin ezaguna delako.

Hala ere, Patxiren hitzetan, gauza jakina da "sinesgarritasun handiko" eta toponimian "aditu ilustratuak” ez direnen artean (artzainak, ingurua ezagutzen duten "herrikoiak", etab.), mendia Larrunarri eta Ñañarri bezala ere ezagutzen dela.

"Larrunarri" izena, Patxiren ikerketaren arabera, XXI. mendera arte erabiltzera iristeaz aparte, dokumentatu zen lehen izena ere izan zen. Isastik, 1625ean, Aralarren “Larun Arri” izeneko haitz oso altua aipatzen du (Euskal Entziklopedia Handiaren edizioa, 1972, 1850ekoaren faksimilea, 231. orrrialdea). Testu berean, bitxikeria gisa, "Udalacha, un cerro alto en la jurisdicción de Mondragón” aipamena ere egiten du.

"Txindoki" izena ez da XX. mendea baino lehen dokumentatua azaltzen, beraz ez da "Larrunarri" bezain tradizionala, eta toponimian, tradizioa toponimoaren (ez erabiltzailearen) existentziaren urteetan neurtzen da.

"Ñañarri" izenari dagokionez, ez da inon dokumentatua topatu, nahiz eta izen hau mendiaren inguruan bizi direnen artean ahozkoan erabiltzen den. Agian "Larrunarri" izenaren ahozko aldaera desitxuratu bat izan daiteke, baina ez izen honen jatorria ez da topatu.

Datu hauek eskuan, Patxik ondorioztatzen duena da mendiaren izenik serioena Larrunarri izango zela. Txindoki, "alonimo" bat (leku bera ezagutzeko izen ezberdin bat) izango litzateke, baina ez hain tradizionala. Azkenik, Ñañarri, tokiko "ezizen" moduko bat bezala utzi beharko litzateke.

Beraz, lehentasunez Larrunarri eta bigarren postuan Txindoki izenak erabili beharko genuke, “Tontorren Katalogoan” jasota dagoen moduan.

Lekuetako berezko toponimia modu egokian erabiltzearen defendatzaile sutsua naiz, honegatik, blogean “Txindoki” izenari ehunka erreferentzia eginak badizkiot ere, kroniken izenburuetan “Txindoki” izena “Larrunarri (Txindoki)” izenaz aldatu dut dagoeneko, baita azken hiru kroniketan “Larrunarri” izena soilik erabili ere.

Amaitzeko, milesker Luisa Alonsori zalantza argitu ahal izateko aukera emateagatik, eta nola ez, milesker Patxi Galé-ri erantzun serio eta dokumentatuagatik.

ERLABELTZEKO PUNTA ETA LARRUNARRI (TXINDOKI) ESKUIN KANALETIK: PD+/M2+/III-. 2021/01/16

Traductor al castellano, English traslator, traducteur française.

"Mendian zero arriskurik ez dago" esan nion Jon Ordoñezi arratsaldean egingo zidan elkarrizketan, "norberak erabakitzen du (bere esperientzia, indar, materialaren arabera...) zenbaterainoko arriskua hartu nahi duen".

Gogoeta hau Larrunarriko jaitsieran bizi izan nuen gertaera baten harira zetorren. "Txema-Petrel" eta "Frontoia" sektoreen azpian dagoen harritzan behera nindoala, gorako bidean zetozen hiru gazte topatu nituen. Korrika egiteko zapatilak, txandal eta kirola egiteko motxilarekin zihoazela ikusi nuenean, horma eskalatzeko itxura ez nien hartu. Hirurak harritzari metroak ezeroso irabazten zizkioten, igoera eskuekin lagunduz. Disimuluan, beraiengana hurbildu nintzen laguntzarik behar zuten edo ez jakiteko.

- Aupa - nik.
- Aupa - beraiek.
- Oye, ¿el camino a la cima va por aquí? - galdetu zidan hiruetatik lotsatiena ez izatearen itxura zuena.
- ¿A la cima? El camino para subir a Txindoki va por detrás de aquella loma - erantzun nion zur eta lur, ikusten ez zen "Tximista" bidearen kokalekua adierazi nahian.
- No, no, el camino que sube por la pared.
- Por la pared no hay ningún camino sin que tengáis que escalar, salvo que subáis por aquel monolito - erantzun nion "Arrastakulos"-en eskuineko monolitoa seinalatuz - yo hoy he subido por una canal que hay a la dereha y creo que es lo más factible viendo las condiciones que hay, pero he subido con piolet y crampones.
- Por ahí parece fácil - erantzun zidan harrotasun puntu batekin Larrunarriko ertzatik jaisteko muntatuta dagoen rappel lerroko horma seinalatuz.
- Hombre, si sois capaces de escalar 6a sin cuerda y en mojado ... - erantzun nion kezkatzen hasita.

Bota zidan begirada "zuk ez dakizu zeinekin hitz egiten ari zaren..." bezala interpretatu nuen. Hasieran kezka zena haserre izatera pasatzen ari zela sentitzen hasi nintzen.

- Bueno, este ya escala un poco, si sube él ya subiremos por detrás - bota zidan isiltasun ezerosoa apurtuz.

Ez nuen eztabaidan hasteko gogorik, ez eta buruan nuena aurpegira botatzeko gogorik ere. Ez nion esan nahi buruan zuen igoera, zuten ekipamendua kontutan izanda, arduragabekeri galanta iruditzen zitzaidala ez eta, eskuin kanaletik igotzea lortzen bazuten, gandorrean izotz geruza fin eta arriskutsua zain zutela ere. Esandakoa esanda ere gaizki hartuko zuenaren susmoa hartu nion.

- Vosotros veréis qué hacer, pero lo más fácil está a la derecha del monolito - esan eta eskuarekin keinu eginez agurtu nituen - si decidís subir por allí ya veréis mis huellas.
- Eskerrikasko - erantzun zidan orain arte isilik izan zenetako batek.

"Qué, ¿Por la pared ya subiremos, no? No parece difícil" izan zen entzun nien azken esaldia. Jonekin elkartu arteko orduak urduri eman nituen Interneteko albisteei begira, Txindokin erreskaterik egon ez ote zen beldurrez.

Urteak ziren ez nuela hainbeste mendizale material egokirik gabe Larrunarrin ikusten. Izugarrizko lokatz pila zegoen bide osoan bidea ezeroso, eta zergatik ez esan, tarteren batean arriskutsu ere bihurtuz. Hala ere asko eta asko ziren, makulurik, mendiko botarik edo mendian korrika egiteko takodun zapatilarik gabe, errepidean korrika egiteko zapatilak jantzita zihoazenak, orekarekin borrokan edo, borroka hau galduta, goitik behera lokatzez beteta. Kalean ibiltzeko zapatekin maldan gora zihoan bikote bat ere ikusi nuen!!!

Ikusitakoak hurrengo egunetan zer pentsatua eman zidan. Segurtasunari eta mendiko baloreei aldarria eginez, geroz eta argiago daukat mendian urteak daramagunak mendia ezagutzen hasi direnei nola mugitu erakusteko ardura hartu beharra dugula. Gurekin gertatu zen modu berean. Baina hau gauzatu ahal izateko bi faktorek batera joan beharra dute: beteranoek ardura hau hartzea eta hasiberriek aholkuak jasotzeko prest egotea. Bitartean leku berean hizkuntza ezberdinez hitz egiten duten bi munduren moduan sentituko gara, elkar ulertu gabe, elkarrekin haserre.

Hau guztia gertatu baino ordu pare bat lehenago, kronika honetan azaldutako bidea eskalatu eta gozatzeko zortea izan nuen, nahi baino elur gutxiagorekin eta nahi baino elur bigunagoarekin izan bazen ere. Ibilbidea lehendik ezagutzen nuen, udako egun galdu batean bertatik igota nengoelako. Negu giroan igotzea falta zitzaidan.

BIDEAREN DATU BATZUK

- Luzera: 200 metro inguru Erlabeltzeko puntaren gailurrera arte. Horietatik 110-120 metro inguru kanalean egiten dira.
- Luze kopurua: Ez nuen luzerik egin.
- Nork irekia: Hain bide nabarmena izanda zaila da hemendik igotzen lehena nor izan zen jakitea.
- Zailtasuna: PD+/M2+/III-. Zailtasun hau kanala topatu nuen egoeraren araberakoa da. Elurraren egoeraren arabera zailtasuna ere aldatu daiteke.
- Orientazioa: Hego-mendebaldea.
- Ura: Larraitzeko iturrian edo Oria iturrian hartu daiteke.
- Hurbilketa: Larrunarrira doan ohiko bidea hartuko dugu. Langa bat pasa ondoren dagoen pinudia amaitzen den lekuan ohiko bidea utzi maldan gora hasiko gara "Arrastakulos" bidea dagoen monolitora zuzentzeko. Kanala monolitoaren eskuinean dago.
- Jaitsiera: Larrunarriko gailurrera doan ohiko edozein bidetik.
- Eramandako materiala: Bi piolet, kranpoiak eta kaskoa.
- Bidea eskalatzeko pasatako denbora: Berrogeita hamar minutu kanalaren hasieratik Larrunarriko gailurrera, atsedenak barne.

BIDEAREN KROKISA

Ibilbidearen nondik norakoak. Gorriz Erlabeltzeko puntara arteko eskalada zatia.

Kanalaren krokis zehatza.

Ibilbidea deskargatu nahi baduzue.

Powered by Wikiloc

DESKRIBAPENA

Iragarpenek zerua oskarbi geldituko zela zin egiten bazuten ere, zeru grisean ez zegoen izarrik, goizari itxura ilun eta tristea modu berean emanez. Ez dakit zein ordu zen Larraitzeko aparkalekutik atera nintzenean baina dena ilun zegoen. Azken egunetako hego haizeak eramaterik izan ez zuen elurra gogorra egongo zenaren itxaropenaz, maldan gora arin hasi nintzen. Itxaropena ordea igotzen nuen metro bakoitzarekin higatuz joan zen, haizeak harezko dorre bat higatzen duen moduan. Espero nuen lekuan ez zegoen elurrik eta lokatz izoztu eta gogorra espero nuen lekuan urtutako txokolate geruza sakon bat topatu nuen, igoera zaildu eta neketsua bihurtuz.

A zer nolako lasaitua hartu nuen Larrunarriko ohiko bide lokaztua utzi eta zelaian gora hasi nintzenean!!!

Zelaiaren lehen metroetan. Argazkiaren erdian "Arrastakulos" eta Eskuin kanala banatzen dituen monolito nabarmena, non Asierrekin duela bi urte "Ezkutua" bidea eskalatzeko zortea izan nuen.

"Arrastakulos"-ek jarraitutasuna zuela ikusteak animatu ninduen: "hor elurre badau igual eskubikon ere elurra eongoa". Txarrenean, Eskuin kanalak elurrik ez bazuen "Arrastakulos" eskalatzeko aukera izango nuela pentsatu nuen. Bitartean, monolitoa itsasargi bezala hartu eta aldapari metroak irabazten hasi nintzen.

Monolitoa gertuago. "Arrastakulos" ia bere osotasunean ikusi daiteke.

Monolitora arte luzatzen den malda belartsua ez da eroso igotzen den horietakoa, urte osoan igoera zailtzen duen belar luzeaz estalita dagoelako. Erosoena maldaren eskuinean dagoen ezproira hurbiltzea izaten da, bertako harkaitz-plaken gainetik metroak azkarrago irabazten direlako. Altuera irabazten nuen heinean, neguak erretako belar luze eta horituak elurraren zuriari paso eman zion. Elurretan orkatiletatik gora sartzen hasi nintzenean, igoeran elurra gogorra topatzearen itxaropena, dozena erdi bat pausuen ondoren desagertu zen.

Tarteka elur bigunarekin, tarteka belar luzearekin eta tarteka bustitako harkaitz-plaka irristakorrekin borrokan, makuluekin indarra eginez, arnasestuka eta izerditan ez hasteko abiadura jaitsi behar izan nuen. Hau guztia gertatzen zen bitartean, Aizkorri estaltzen zuten hodeiak altxatzen hasi ziren, egunsentiak atseden bat hartzeko aitzakia eman nahiko balit bezala. Antzoki bateko oihalak altxatu eta zer ezkutatzen duten ikusteko irrikan dagoenaren moduan, argazki kamara eskuetan, hodeiek zer erakutsiko zidatenaren zain gelditu nintzen. Oraingoan ikuskizuna ez zen bost izarretakoa izan baina gutxienez atseden labur bat hartzeko aukera izan nuen. Hodeiek Aizkorri berriro ere ezkutatzen hasi zirenean igoerarekin jarraitu nuen.

Ausa Gaztelu eta Aizkorri egunsentiko lehen izpien erangipean.

Belar luzea eta inklinazio aproposa duenez, malda honetan elur-jausiak ohikoak dira. Igoeran hiru elur-jausiren hondarrak zeharkatu behar izan nituen, azkenekoa Eskuin kanalaren oinera iritsi aurretik. Elur-jausiek utzitako izotzezko azaloreen gainetik metroak azkarrago irabaziz, monolitoaren oinera iritsi nintzen.

Elur-jausietako batek utzitako azalore izoztuak.

Monolitoa eskuinetik inguratuz, berriro ere elur bigunean sartuta, metroak arintasunez irabazi nituen, monolitoaren bestaldean zain nuen kanalak zer nolako itxura izango zuen ikusteko irrikan. Harkaitz-plaken atzetik azaldu zenean ezpainetan neraman irribarrea ezabatu eta dezepzio txiki bat sentitu nuen. Uste nuena baino askoz elur gutxiago zuen eta, itxura batean behintzat, lehen irtenguneak elurrik gabe zeudela ziruditen.

Eskuin kanala azpitik ikusita. Itxura ez zen oso pozgarria.

Eskuin kanalak "Y" itxura dauka. "Y"-ren eskuin adarra, bietatik tekniko eta interesgarriena (eskalatzeko asmoa nuena), ia elurrik gabe zegoen. Hori gutxi balitz, kanalaren ezkerreko paretatik zintzilik zegoen elur eta izotz plaka handi batek edozein momentuan eror zitekeenaren itxura zuen.

"Arrastakulos" edo Eskuin kanala? Erabakia eguzkiaren izpiek horman jotzen hasi baino lehen hartu beharra nuen. Buelta batzuk eman ondoren, "Arrastakulos" dagoeneko neguan eskalatuta izateak eta elurra biguna egoteak eskuin kanalaren aukera hartzea bultzatu ninduten. Kanal errazagoa izanik, elurra biguna egon arren erraz eskalatuko nuela pentsatu nuen, aparteko zailtasunik pasa gabe.

Kanalaren hasieratik behera egindako argazkian beste elur-jausi batek utzitako orbaina ikusi daiteke.

Prestaketa lanak arin egin nituen, ezker hormatik zintzilik zegoen elur-plaka handiari begirada kendu gabe. Trago bat ur edan eta makuluak motxilan gorde nituenean, pioletak eskuetan, kanala eskalatzen hasi nintzen.

Kanalaren lehen irtengunea kranpoiek harriaren aurka botatako kexa-oihuen artean eskalatu nuen, arin baina zuhurtziaz. M2/II zailtasunaren baitan topatu nuen irtengunearen bi metro pasatxoak eskalatuta, harriz estalitako metro batzuetatik ibili eta elurra hasten zen lekura iritsi nintzen.

Lehen irtengunea eta harriz estalitako pasabidea atzean utzi ondoren.

Ezker hormako elur-plaka handiaren azpian nengoen. Argazki bat azkar-azkar egin eta arin jarraitu nuen elur-plaka atzean gelditu zen arte. Elur-plaka zintzilikatuaren mehatxua atzean gelditu zenean arnasa lasai hartu nuen. "Oain gozatzeaaaa!!!" animatu nintzen.

Elur-plaka zintzilikatua.

Konturatu gabe bigarren irtengunearen azpira iristen ari nintzen. Kanalean elur gutxi bazegoen ere eta elur-plakaren azpian tentsio unea pasa nuen arren, igoeraz gozatzen ari nintzela ohartu nintzen. Kranpoi eta pioleten puntek alferrik ez sufritu arazteko leku egokienen bila kontzentratuta igotzen ari nintzen denbora osoan, beste ezertan pentsatu gabe.

Bigarren irtengunera iristen.

Bigarren irtengunea berez ez da irtengune bat, eta eskilara baten moduan, irtengune edo koska txiki eta ezberdinez osatuta dago. Lehenengoa baino zertxobait tenteagoa (M2/II+) eta mehartuagoa bada ere, piolet eta kranpoiak segurtasunez sartzeko lekuak ditu. Elur egoera onean irtengune hau 55º inguruan egongo den elur-pala tentea dela esango nuke.

Lehenengo irtengunetxo edo koska eskalatu ondoren.

Goiko argazkia egindako leku beretik goraka egindako argazkia.

Bata bestearen atzetik koska ezberdinak eskalatuz, irtengunea atzean utzi eta 50º inguruko elur gogorreko pasagune batera iritsi nintzen, kanalaren hirugarren (eta azken) irtengunera eramango ninduena.

Bigarren irtengunea atzean utzi ondoren.

Hirugarren irtengunera iristen.

Hirugarren irtengunea bigarrenaren estilokoa da, M2/II+ zailtasunaren baitan dagoena, baina bigarrena baino motzagoa da, 3-4 metro inguru. Irtengunera hurbildu, eta erdian zegoen elur arrasto bakarrak nire pisua eusten zuela ikusi nuenean, bertatik zintzilikatu eta irtengunea zailtasun handirik gabe eskalatu nuen, kanalaren amaierara iritsiz.

Hirugarren (eta azken) irtengunearen gainetik egindako argazkia.

Monolitoaren gainean, Larrunarriko hego-mendebaldeko hormak harkaitz-plaka eta belarrez tartekatutako anfiteatro txiki bat osatzen du. "Arrastakulos" eskalatzen denean gertatzen den bezala, hemendik gora aukera asko dago Erlabeltzeko puntara iristeko.

Begirada, nahita edo nahi gabe, anfiteatroaren eskuinean dagoen ezproi harritsura joan zitzaidan: "hortio igotzea la ostia izango zen", esan zidan gogoak. "A ver flipau, noa zoaz sokaik gabe ta harrie zemuzkoa den jakin gabe?" erantzun zidan buruak. "Ba ez du oso zaile ematen", gogoak. "Eroitzen zean arte", buruak. Azkenean buruari arrazoia eman nion, barruko eztabaida isilduz.

Ezproiaren eskalada alde batera utzita, honen ondotik igotzen jarraitzea erabaki nuen, parean nuen maldan ibilbide imajinario bat irudikatuz.

Gutxi gora behera jarraituko nuen bidea, ezproi harritsua (argazkiaren eskuinean) beste baterako utziko nuela erabaki ondoren.

Elurrik gabeko metro batzuk zeharkatu ondoren, goitik eroritako elur-jausiek orraztutako elur-pala bat igotzen hasi nintzen.

Elurretan egindako lehen metroak.

Metroak igotzen nituen heinean, 50º inguruko malda handituz zihoan. Elurraren gainetik agerian zeuden harkaitz batzuetara iritsi nintzenerako, malda 55º ingurura iritsi zen. Harkaitzen artean pasatu, eta belar tarteak ekidinez, ezproiatik ahalik eta gertuen mantendu nintzen, elurrik gabeko hormatxo belartsu batera iritsi nintzen arte.

Harkaitzen arteko pasagunea eta hemendik gora jarraitutako bidea.

Elurraren muga, bertan jazotako elur-jausi handi baten lekuko isila zen.  Piolet eta kranpoien puntak belarran kontu handiz eta goxotasunez sartuz, 55º inguruko hormatxoa zailtasunik gabe eskalatu nuen, bigarren hormatxo batekin topo egin nuen arte. Bigarren hormatxo hau ere, aparteko zailtasunik ez zuena, arazorik gabe eskalatu nuen.

Hormatxoa eskalatu ondoren, azpian monolitoa ikusi daiteke.

Bigarren hormatxoa. Gainean, ibilbidearen laugarren irtengunea ikusi daiteke.

Bi hormatxoak eskalatuta, zalantzan izan nintzen ezproiatik gertu mantenduz eskalatzen jarraitzea edo zertxobait ezkerrean zegoen irtengune batera zuzentzea. Irteerarik logikoena bigarrena izango zela pentsatuz, irtengunera zuzendu nintzen.

Laugarren irtengunearen azpian.

Laugarren irtengunea eskalatuta zailtasun guztiak amaituko zirela jakinda, belarretan eseri, eta Aizkorriri begira, ur pixkat edateko atseden motza hartu nuen.

Aizkorri begiratzeak ez nau sekula nekatzen. Goizeko hodeiak desagertzear, marra horizontal perfektu bat osatzen zuten, Aizkorriri itsasotik nabarmentzen den irlaren itxura emanez. Efektu hau handiagotuz zihoan eguzkiak Aizkorriko mendiak zuri kolore distiratsu batez apaintzen zituelako. Hodeiek osatutako marraren azpian, ilun, kolore bizirik gabe, Goierriko mendi baxuak eta bailarak elkarrekin nahasten ziren, batzuen amaiera eta besteen hasiera lausotuz. Kantinplora motxilara itzuli, eskularruak estutu, eta pioletak belarran sartuz, irtengunea eskalatzen hasi nintzen.

Aizkorri hodei guztien gainetik.

Irtengunea, 4 metro ingurukoa, azpitik dirudiena baino bertikalagoa iruditu zitzaidan. Lau metro hauek izango ziren bide osoari zailtasuna emango ziotenak, M2+/III- hain zuzen ere. Kontzentrazioa piolet eta  kranpoien puntetara eramanez, poliki, lasai, irtengunea zailtasun handirik gabe eskalatu nuen.

Azken zailtasuna atzean utzi ondoren.

Zailtasun handienak amaituta, Erlabeltzeko puntaren gurutzera iritsi arte topatuko nuen zailtasun bakarra elurraren biguntasuna izan zen.

Erlabeltzeko puntako gurutzea harkaitzen artean ageri.

Kanalean elur gutxi topatu banuen ere zoriontsu iritsi nintzen Erlabeltzeko puntara. Kanala poliki, kontzentratuta eta zuhurtziaz eskalatzeak bailaran ditudan arazoak une batez ahaztu eta arazo hauek beste ikuspegi batekin begiratzeko aukera eman zidan. Goizeko hamarrak ematear ziren. Gurutzeari argazki bat egin eta sare sozialetan topatutako elur-egoerari buruz idatzi nuen: "Egunon Erlabeltzeko puntatik. Txindokira neguko materialarekin igo nahi baduzue, aukerarik onena “Arrastakulos” edo honen eskuineko kanaltxoa da, hala ere elurra ez dago gogorra. Gaur hozten badu...".

Erlabeltzeko puntako gurutzea.

Mezua bidali bezain pronto sakeleko telefonoa poltsikoan gorde eta martxan jarri nintzen, oraingoan bertatik pasatako sokadek ertzan utzitako arrasto nabarmena jarraituz.

Larrunarriko gailurrera arteko ertza.

Ertzako zeharkaldia arriskutsu zegoen. Izotz geruza fin batek harriak estaltzen zituen, eta silikonazko geruza artifizial bat izango balitz bezala, harrien zimur eta heldulekuak leun eta irristakor bihurtu zituen. Pasagune batean baino gehiagoan zuhurtzia handiaz mugitu behar izan nuen, ipar hormaren amildegiaren gainetik pioletak harri artean trabatuz, Larrunarrik Larraitzera iritsi arte lasaitu behar ez dela gogoratu nahiko balit bezala. Laino artean parez-pare hego-mendebaldeko hormako "couloir"-a azaldu zen arte ez nintzen erabat lasaitu.

hego-mendebaldeko hormako "couloir"-a laino artean erdi-ezkutatua.

Atzera begirada, Larrunarriko itzala Erlabeltzeko Puntaren jarraipena dirudi.

Egun eguzkitsu eta oskarbi bateko larunbateko goizeko hamarrak eta laurden izan arren, Larrunarriko gailurrean mendizale bakarra zegoen. Beste norbait iritsi baino lehen kasko eta pioletak motxilan azkar jaso nituen. Honetan ari nintzela Josebaren Whatsapp mezua jaso nuen: "Egunon, hementxe gaude Txema azpian. Ze elur gutxi ya. Nahi badezu beheruntzkuan pasatu...". "Jaitsieran nago ba. Oraintxe hurbilduko naiz!!!" erantzun nion.

Larrunarriko gailurrari argazki azkar bat egin, eta kranpoiak kendu gabe, beherako bidea bizi-bizi hartu nuen.

Larrunarri eta Aizkorri, Aizkorri eta Larrunarri, zein baino zein ederragoa.

Joseba eta Jonekin elkartu aurretik Eskuin kanalari egindako argazkia.

Beti da momentu on bat lagunekin egoteko eta beti da momentu on bat lagunek zerbaitekiko duten pasioa nola garatzen den ikusteko. Joseba eta Jonen mugimenduak argazki kamararen objetiboaren atzean jarraitu nituen denbora nahikoa izan zen eskaladari dioten maitasuna islatzeko. "Txema" bidearen lehen bi luzeak eskalatuak zituztenean (kontutan izan neguan luze hauek ez direla harkaitz-plakaren erditik eskalatzen) biak agurtu eta beherako bideari berrekin nion.

Jon eta Joseba "Txema" bidearen bigarren bilgunean hirugarren luzeko nondik norakoak aztertzen.

Ohiko bidearen lokatz pila buruan nuela, Amezti aldera zeharkaldia eginez jaisten jarraitu nuen, Larrunarriko ipar-mendebaldeko ertza eskalatzeko ohiko bidea uzten den langara zuzenean iristeko asmoz.

Ausa Gaztelu eta Aizkorri neguko eguerdiko argipean.

Larraitzetik antenara luzatzen den pistara iritsi nintzenean, ohiko bide lokazti eta irristakorra alde batera utzi eta pistan behera arin hasi nintzen, bertan erortzeko arriskurik ez zegoela konbentzituta. Atzean gelditu zen kronikaren hasieran kontatutako gertaera, baita batek baino gehiagok eskeini zuen lokatz gaineko patinaje erakustaldia ere.

Kotxez gainezka zegoen Larraitzera ordubata aldera iritsi nintzen, eginiko igoeraz asetuta, beste mendizaleetan ikusitakoaz kezkatuta, Jon eta Josebarekin denbora bat partekatzeaz zoriontsu. Balantze orokorra positiboa izan zela esan daiteke, jejeje.

Orendain neguaz jantzita...

Itziri aurrikusita baino beranduago iristearen arrazoia istripu bat izan ez zela azaldu ondoren, kotxearen motorra martxan jarri, eta errepidean pasiatzen ari zirenen artean pasatuz, Larraitz atzean geratu zen.

Amaierako oharra: jaitsieran topatu nuen hirukotegatik kezkatuta bazaudete, Larrunarriko gailurrera iristerik lortu zuten ez dakit, baina egunean zehar gutxienez ez zen helikopterorik ibili. Pentsatu nahi dut azkenean "Tximista" bidetik igotzeko aukera hartu zutela...

KRONIKA IDAZTEKO KONTSULTATUTAKO BIBLIOGRAFIA ETA WEB ORRIAK

- Aralarren eskaladak bloga. Neguko eskalada atala. Eskuragarri: http://aralarreneskaladak.blogspot.com/p/blog-page.html
- Smithyrenbloga bloga. 2017/12/08. Erlabeltzeko punta eta Larrunarri neguan: "Arrastakulos" kanaletik, 200 m, M3, 2007/12/06. Eskuragarri: http://www.smithyrenbloga.com/2017/12/erlabeltzeko-punta-eta-txindoki-neguan.html
- Smithyrenbloga bloga. 2021/01/12. Larrunarri, hego-mendebaldeko hormako "couloir"-etik, AD/M3/III-III+. 2021/01/06. Eskuragarri: http://www.smithyrenbloga.com/2021/01/txindoki-hego-mendebaldeko-hormako.html

LARRUNARRI (TXINDOKI), HEGO-MENDEBALDEKO HORMAKO "COULOIR"-ETIK, AD/M3/III-III+. 2021/01/06

Traductor al castellano, English traslator, traducteur française.

Negua ezohiko doa, urte ezohiko baten luzapen ironikoaren modura. Eguberriak ohiko bihurtu den maskararen atzean bizi izan ditugu, ospakizunik gabe, senideekin elkartu gabe eta, hau ezin ahaztu, kontsumitzeko aukerarik gabe, triste, askorentzat munduaren amaiera izango balitz bezala. Neguak hala ere, koronabirusari keinu maltzur bat egin nahiko balio bezala, mendizaleoi elur moduan opari ederra ekarri digu eta, hau ere ezohiko, etxe-ondoko mendiak soineko zuri potolo batekin jantzi ditu. Ezohiko elur geruzak neurtzen ari dira ohiko mendietan, baita ezohiko mendietan ere. Eta elurrak, nola ez, mendiak elur-zale garenokin bete ditu: mendizaleak, trineozaleak, eskizaleak, erraketazaleak eta, beste adjetiborik gabe, elur-zaleak besterik ez direnak. Eta zale hauek guztiak, gizartearen isla, sare sozialak elurretako argazki eta bideoez betetzen ditugu egunero, zein ala zein ikusgarriagoak, elurtutako egun bakoitzaren kronikan paragraforik ederrena nork idatziko duen lehian egongo bagina bezala.

  Larrunarri Errege egunaren bezperan.

Eskaladari dagokionez, elurtutako ezohiko egoera honek ateak ireki dizkio neguan eskalatzea ezohiko diren horma eta kanalei. Hau izan zen kronika honetako eskalada burutu ahal izateko aitzakia.

Larrunarriko hego-mendebaldeko horma aspalditik nuen begiak jota. Ausa Gaztelutik, Mikel Saez de Urabainek "Puntako Haitza" bezala identifikatutako eskalada-sektorearen eskuinean dagoen horma honi prismatikoekin begira pasatako orduak luzeak izan dira, bertatik egindako argazkiak asko izan diren bezala. Hormaren erdian, harkaitzezko ezproi zabal batek, koaderno baten erdiko alanbrearen modura, belarrez erdi estalitako bi horma bereizten ditu: eskuinekoa, bietatik "etzanena", Larrunarriko gailur eta gailurraurrearen arteko lepoan amaitzen da. Ezkerrekoa aldiz, gailurraren azpian dagoen horma makurtu batera arte luzatzen da. Bi horma hauek gertutik ikusteko Larrunarriko hego-mendebaldeko zeharkaldira egindako bisitak asko izan dira, baita elurrik gabe eskalatzeko saiakera pare bat ere. Saiakera hauetan konturatu nintzen horma hauek neguan izan zezaketen potentzialaz.

Ipar-medebaldeko horma eta denbora luzean inbestigatzen aritutako bi hormak. Ezkerreko hormaren ezkerrean dagoen horma bertikala Mikel Saez de Urabainek "Puntako Haitza" bezala identifikatutako sektorea da.

Larrunarrin elurra ondasun galkorra izaten da eta ongi aukeratu behar izaten dira negu giroan eskalatu nahi diren bideak. Honegatik, bi horma hauetatik zeini eman lehentasuna? Erantzuna Imanol Urrestarazu ordiziar mendizale eta parapentistaren bideo batean topatu nuen. Imanolen hegaldietako bideo zoragarri batean, ezker horman gailurrera zuzen-zuzen iristen den couloir "ezkutu" bat ikusi daiteke. "Ezkutua" diot, couloir hau beste leku batetik ikustea kosta egiten delako. Bideo hau behin eta berriz ikusteak couloir hau eskalatzeko garra piztu zidan: "hortio igotzea saiau beharren gare".

Imanol Urrestarazuren bideoaren fotograma bat. Puntu zuriz, Larrunarriko hego-mendebaldeko zeharkaldia. Couloir-a non dagoen ikusi daiteke.

Imanol Urrestarazuren bideoaren beste fotograma honetan couloir-a bere osotasunean ikusi daiteke. Gure asmoa gailurrera zuzen irtetea bazen ere (puntu zuridun bidea), elurraren baldintzak behartuta horma makurtuaren azpitik zeharkaldia egin eta gailurraren ezkerrera irten behar izan genuen (puntu gorridun bidea).

- Txindoki ez da Aizkorri bezela - esan zidan Mikel Saez de Urabainek afari batean -, Txindokin elurre indagero hotza itten badu, miston eskalatzeko egun batetik bestera kondizio onen jarri daiteke.

Hainbat egunetako elurtearen ondoren, urtearen lehen egunetan hotz handia egin zuen. Larrunarrin negu giroan eskarmentu handiena duen ordiziar alpinista handiak esandakoa gogoan, Leku eta biok Errege eguna horma hau eskalatzeko egunik onena izango zela pentsatu genuen. Oraingoan gainera Joseba izango genuen soka-lagun, joan den uztailean Irauleko orratzaren eskaladaren proiektua gurekin partekatzeko adeitasuna izan zuen berbera. Osagai onenak genituen eskalada arrakastatsu bat burutzeko.

BIDEAREN DATU BATZUK

- Luzera: Eskaladari dagokionez, hormaren oinetik Larrunarriko gailurrera 100 metro inguru. Couloir-ak (azpiko horma bertikala zenbatuta) 40-50 metro izango ditu.
- Luze kopurua: Elurraren egoeragatik ez genuen luzeak eginez eskalatzeko aukerarik izan, horma eta couloir-a aseguratzeko moduan ez zegoelako.
- Nork irekia: Ez dut honen inguruko daturik aurkitu baina ziurrenik hain ibilbide nabarmena aurretik eskalatuta egongo dela.
- Zailtasuna: AD/M3/III-III+. Zailtasun hau topatu genuen elur-baldintzaren arabera kalkulatu dugu. Baldintza ezberdinekin zailtasuna aldatu daiteke.
- Orientazioa: Hego-mendebaldea.
- Ura: Larraitzen eta Oria iturrian hartu daiteke.
- Hurbilketa: Larrunarrira doan "Tximista" bidetik. Hego-mendebaldeko hormaren oinean, "Tximista"-k eskuinera hartzen duen lekuan zuzen igotzen jarraituko dugu eta, gainean dagoen monolitoak osatzen duen ezproiaren ezkerretik igotzen jarraituz, hego-mendebaldeko zeharkaldira iritsiko gara, horma bertikalaren oinera hain zuzen ere. Zeharkaldira arteko igoera ez da zaila, baina tartean hainbat irtengune tente eskalatu beharko ditugu, elur baldintzaren arabera errazak izan ez daitezkenak. Couloir-a horma bertikalaren eskuin aldean dago.
- Jaitsiera: Larrunarrira doan ohiko edozein bidetik.
- Eramandako materiala: 30 metroetako bi soka, luzera ezberdineko zortzi express-zinta, Lincam eta artaka-trabagailu jokoa, lau iltze ezberdin, bi izotz-torloju txiki (lokatz izoztuan sartzeko), bi elur-hesola eta luzera ezberdinetako zinta-uztaiak harkaitz-zubi, enbor eta blokeetatik pasatu eta bilguneak muntatzeko. Walkie-talkie pare bat ere eramatea gomendagarria izan daiteke bilguneen artean oihuka ez aritzeko. Material hau guztia eraman arren ez genuen erabili, elurraren baldintza txarragatik, aseguruak jartzeko aukerarik ez genuelako izan.
- Bidea eskalatzeko pasatako denbora: Ibilbide osoa bost ordu eta erdietan egin genuen.

Ibilbidea deskargatu nahi baduzue. Elur-baldintzaren arabera ibilbidea aldatu daiteke, batez ere hurbilketa eta jaitsiera.

Powered by Wikiloc

BIDEAREN KROKISA

Ibilbidearen nondik norakoak. Zuriz, "Tximista" bidea, gorriz aldiz, hego-mendebaldeko horman zehar egindako igoera.

Krokisa zehatzago. Zailtasun hau topatu genuen elur-baldintzaren arabera kalkulatu dugu. Baldintzaren arabera zailtasun hau aldatu daiteke.

Krokis zehatza beste angelu batetik ikusita.

DESKRIBAPENA

Lanbro itxiak ezkutatutako kotxe aparkatuen artean leku bat bilatzen genuen bitartean, mendizale talde txikiak mendian gora zihoazen. Ez da ohikoa zortziak baino lehen Larraitzen hain mugimendu handia ikustea, neguan batez ere. Lanbroak ezkutatzen bazuen ere, zeru oskarbiko egun eguzkitsu eta garbia iragarrita zegoen, elur-zaleak erakartzeko amurik eraginkorrena.

Kotxea normalean baino urrutirago aparkatuta, motxila astunak bizkarrean, kopeta-argien argi artifizialak argitutako bidearen metroe apurrei jarraituz martxan jarri ginen.

Kopeta-argien argipean.

Bidea izoztua zegoen, lokatza harriaren gogortasunaren pareko. Gogortasun honen lekuko sufrituko genuen jaitsiera, bertan pasako genituelako eguneko tentsio unerik handienak. Bidearen ertzeetako elurra aldiz, hautsa zegoen, aske, bigun, gaueko hotza bertatik oin-puntetan pasa izan balitz bezala.

Lokatza harriaren moduan zegoen, gogor-gogorra. Jaitsieran behin baino gehiagotan irrist egingo genuen...

"Tximista" bidean gora hasi ginenean egoera ez zen asko aldatu, arrastoaren barruan elur gogorra, arrastotik kanpo ordea, elur oso biguna.

"Tximista" bidean gora.

- Goizeko laino gorri, gaueko euri - bota zigun Josebak igoerari bizkarra emanez.

Mendian ikusten diren egunsentiak ezberdinak dira. Une labur batez, paisaiak kolore-panel guztia hartu dezake, elurraren zuritik zeruaren su kolorera arte. Une hau gainera eguneko unerik hotzena ere izaten omen da, ipar-pareta ilun eta izoztu bat eskalatzeko asmoa ez badugu behintzat. Oraingoan, Aizkorri su garretan jarri bazen ere, kolore-panela lanbroak osatutako itsasoan urperatuta gelditu zen.

Egunsentia. Goierri lanbro-itsasoaren azpian.

Aizkorri sutan.

Aizkorriko sutea itzaltzen hastearekin batera maldan gora jarraitu genuen, poliki, seguru, oinak bata bestearen atzetik leku berean automatikoki jarriz.

Igoeran zeharkatzen den hesira hurbiltzen.

Tarteka hego-mendebaldeko hormari zeharka begiratzen nion, igoera posibleak irudikatu nahian. Horma zuria zegoen, orbanik gabe eta harkaitz guztiak elurrezko mantu handi baten azpian estalita, elurrak hormak dituen arriskuak ezkutatu nahiko balitu bezala. Behetik begiratuta, merengezko opil erraldoi hartan zaila zen igoerarik egokiena zein izango zen antzematea.

Merengezko opil erraldoia.

Igoeran dagoen hesia zeharkatu ondoren kranpoiak jartzea erabaki genuen. Gomendagarria izaten da, berandu izan baino lehen, kranpoiak leku eroso batean jartzea. Honetan ari ginela, bidean gora zetorren mendizale kopuruak atentzioa deitu zidan. Mendian pertsona asko ikusten dudanean nire intimidadean sartzen ariko balira bezala sentitzen naiz, ezeroso, berekoi, buruak pertsona pila horren parte ez naizela konbentzitu nahiko balit bezala: "pila besteak dira, zu pilatik aparte gelditzen zara...". Molestatzen nauena ez da kopurua, kopuruak sortzen duen zarata baizik. Bakartiak ez diren lekuetan ibiltzearen ordaina, inongo zalantzarik gabe. Oraingoan gutxienez Pedro Garciarekin "Pedrenglish" hizkuntza praktikatu eta barre batzuk egiteko aukera izan genuen, jejeje. Handia gure Pedro, bai horixe...

Kranpoiak jantzi ondoren beste mendizaleekin sozializatu nahian...

Aldaparen ezkerrean dagoen monolito nabarmenaren parera iristear geundela, "Tximista"-ren arrasto erosoa utzi eta, elurretan belaunetaraino sartuta arrastro berri bat irekiz, monolitora zuzentzen ginen heinean, jendetzaren zarata urrunduz joan zen xuxurla bat izatera iritsi arte.

Monolitora hurbiltzen.

Metroak irabazten genituen heinean elurretan zentimetro gehiago sartzen gindoazen, elurra pilatutako lekuetan ia gerriraino sartuz:

- Paretako elurra gogorragoa egongo da - bota zuen Josebak halako batean.

Josebaren iruzkina kontutan hartuta "Plaka Gorriak" sektorearen eskuinera zuzendu ginen, bertan sortzen den korridore estu eta tentea eskalatzeko moduan egongo zelakoan. Ibilbidea luzatu arren, elur gogorrean azkarrago mugituko ginen, hego-mendebaldeko hormara lehenago iritsiz. Gainera panorama itxaropentsua zen, "Plaka Gorriak" elurrez estalita izateaz aparte, hainbat lekuetan izotza ikusten zelako. Dena alde izan izan arren, nik lehenik eta Josebak gero egindako saiakeren ondoren, amore eman behar izan genuen. Gerritik gora sartu ginen zulo berean itxaropen guztiak "elurperatuta" gelditu ziren.

Itxaropena "elurperatuta" geldituko zen zulotik atera nahian. Argazkia: Joseba Elustondo.

Buelta atzera eta buelta arrastoa elur bigunean irekitzen jarraitzera. Hemendik gorako ibilbidearen nondik norakoak azaltzea ez da erraza, metroak, pasagune erosoenak aurkitu nahian, ahal izan genuen moduan irabazi genituelako.

Lehen metroetan monolito nabarmenaren eskuin hormatik gertu mantenduz igo ginen, elurra "sakonegi" bihurtu zen arte. Orduan, monolitotik aldenduz, elur-palaren erditik igotzen jarraitu genuen.

Elur-palaren erdian arrastoa irekitzen.

Elur-pala hau beraien artean txilar eta belarra duten harkaitz-plakaz osatuta dago. Oraingoan ordea dena leun zegoen, koskarik gabe, eta elur geruza handiaren azpian ezin genuen ezberdindu ez harkaitz-plaka ezta belar edo txilarrik ere, itsuan igotzera behartuz. Arrastoa irekitzen ari zena elurrean kateatuta gelditzen zenean, bigarren zihoana tarte "erosoago" bat aurkitzen saiatzen zen.

Harkaitz-plaken artean, pasagune "eroso" baten bila...

Erreferentzia bakarra eskuinean genuen monolitoa zen, honen ezkerretik igotzen jarraitu behar genuela genekielako.

Monolitora zuzentzen.

Monolitoaren azpira iritsi ginenean egoera ez zen hobetu. Honen ezker hormatik gertu mantenduz, elur eta maldarekin borrokan, metroak ahal genuen moduan irabazten jarraitu genuen.

Monolitoaren azpian, igotzen nondik jarraituko genuen begiratzen.

Lekuk argazkiak egiten zituen bitartean, Josebak eta biok arrastoa irekitzen gindoazen, Josebak batez ere, berak hartu baitzuen arrastoa irekitzearen ardurarik handiena.

Monolitoaren itzalpean.

Elur-pala hau elur gutxiagorekin arazorik gabe lehendik igota banuen ere, lehen aldiz igotzen ari nintzenaren sentsazioa nuen. Elurrak dena estaltzen zuen, igoera erreferentziarik gabe utziz. Azalore itxurako elur-formazio bat ikusten genuen bakoitzean bertara zuzentzen ginen, azalorearen azpian pioletarekin trakzionatu ahal izateko belar apur bat egongo zenaren itxaropenez. Maiz gerriraino sartuz, pasada galanta hartzen ari ginen.

- Ta eskubiko espoloira igotzen bagea? - Proposatu nion Josebari - Paretan elurre hobe daula emateo ta ikusita aurretio daukeuna...
- Bai, igual hobe - erantzun zidan.

Eskuineko hormara (monolitoaren ezkerrekoa, alegia) igotzen hasteko izan nuen lehen aukeran pioletak belar izoztuan sartu eta, horma diagonalean eskalatuz, zeharkaldi bat egiten hasi nintzen.

- Hemen elurre nahiko ondo dauuuu!!! - Oihukatu nien garaile.

Bata bestearen atzetik, zeharkaldia eginez, monolitoak osatzen duen ezproira igo ginen. Baina elur "onargarri" bat topatu izanaren ametsak gutxi iraun zuen, ezproiaren gainera iritsi bezain pronto elur bigunean berriro ere belaunetatik gora sartzen jarraitu genuelako.

Ezproiaren ertzean arrastoa irekitzen.

Itsaso zuri baten erdian igerian ari ziren galdutako hiru naufragoen moduan, elur sakon eta bigunean "igerian" maldari zentimetroak nahi baino askoz motelago irabazten genizkion. Hego-mendebaldeko zeharkalditik 15-20 metroetako hormatxo batek banatzen gintuen. Bertan elurra sendoagoa topatuko genuenaren itxaropenarekin, Josebak arrastoa irekitzearen lan nekezari eman zion.

Hego-mendebaldeko zeharkaldia iritsi aurreko horma eskalatzen.

Elur bigunean maldan gora arrastoa irekitzen ibiltzea frustragarria izaten da. Pausu bat emateko, aldaka ahal den goienera igotzen saiatzen zara oina elurretik atera eta ahal den goienean jartzeko. Baina pisua oinaren gainean jartzerakoan atsekabetuta egiaztatzen duzu airean irabazitako tarte luzea elurretan zentimetro batzuetara mugatzen dela, atzera egiteko zorte txarrik ez baduzu behintzat. Malda handiagoa den heinean pausu bakoitza are eta nekezagoa bihurtzen da. Honelako ehunka pausu eman behar izan genituen, nekatuta, deshidratatzen hasiak, hego-mendebaldeko zeharkaldira iristeko.

Joseba zeharkaldira iristen. Gainean, gero eskalatuko genuen horma.

Leku zeharkaldiaren azpiko horma eskalatzen. Azpian orain arte irekitako arrastoa ikusi daiteke.

- Hemendik gora ze aukera ditugu? - Galdetu zigun Josebak indarrak berreskuratzen zituen bitartean.
- Pareta eskalatu, ezkerretio atera eo eskubitio Rayokin enpalmatzea - erantzun zion Lekuk.
- Ni eskalatzen saiatuko nintzen... - proposatu zigun - ez du ematen oso bertikala denik.

Beste bi aukerak teknikoki errazenak baziren ere, ez nuen elurretan gerriraino sartuta arrastoa irekitzen jarraitzeko gogorik. "A tomar por sako", pentsatu nuen, "behin honaño iritsita sikiera saiau beharko gea!!!".

- Oaintxe ikusiko deu nola daun... - bota nien hormara zuzenduz.

Elurraren baldintzak ikusita soka ateratzea berehala baztertu genuen: "total, seguruik ezin izango deu jarri". Horma bere eskuinetik eskalatzen hasi nintzen, udan egin nuen saiakera batean hasi nintzen leku beretik, bertan belarra dagoela jakinda. Ziurrenik efektu optiko bat izan daiteke edo zailtasuna ez ikusteko nahia, baina maiz gertatzen da horma bat eskalatzen hasi aurretik azpitik dirudiena baino tenteagoa izatea. Hemen ez zen ezberdin izan eta elurra ahal nuen moduan kendu eta pioletak belarrean sartuz, bertikaltasunari lehen metro batzuk irabazi nizkion.

Hormaren lehen metroetan.

- Hobe duzu ezker aldera pasatzia - esan zidan Josebak azpitik - errazagua ematen du.

 Josebaren gomendioari jarraituz, ezkerrera metro pare bateko zeharkaldi horizontal bat egin ondoren zuzen eskalatzen jarraitu nuen horma bertikal batekin topo egin nuen arte.

- Bufff!! Hemen prekario xamar dau... - bota nien.
- Eskuinera pasatzea baduzu? - Galdetu zidaten - Eskubitik eskalada kontinuogo dela ematen du...

Eskuinean elurrak estalitako zuhaitz bat ikusi nuen. Zuhaitzera kontu handiz hurbilduz, pioletaren laguntzarekin nire pisua jasateko nahikoa iruditu zitzaidan adar bat elurpetik atera nuen. Adarra eskuin eskuarekin heldu eta, nire pisua eusten zuela ikusita, zeharkaldi horizontal bat eginez hormaren eskuinera pasa nintzen: "txarrenetio goitio atatzen ez bagea hemendio rapel bat montauko deu" pentsatu nuen.

Hormaren eskuinera pasa eta metro batzuk eskalatu ondoren.

Zuhaitza ezkerrean utzita, zuzen eskalatzen jarraitu nuen, couloir-aren hasierara iritsiz.

Couloir-aren lehen metroetan... Argazkia: Joseba Elustondo.

- Zemuz ikustezu? - Oihukatu zidaten azpitik.
- Hemen emateu elurre hobe daula - erantzun nien lehen metroetako bertikaltasuna ahaztuta. Oraindik ez nekien dozena erdi metro gorago elur bigunean ez aurrera ez atzera geldituko nintzela.

Josebak eta Lekuk horma eskalatzen zuten bitartean couloir-a eskalatzen jarraitu nuen. Metro itxaropentsu batzuen ondoren elurrean gerriraino sartu nintzen: "hijo putaaaaaa!!!".

Elur bigunari zentimetro apur batzuk irabazteko borrokan ari nintzela, Joseba azpitik azaldu zen:

- Zemuz?
- Su puta madre - erantzun nion - hemen nabil gora jarraittu eziñik...

Joseba couloir-aren oinean.

Hainbat leku ezberdinetatik igotzen saiatu ondoren, atseden hartu eta Josebari pasoa eman nion. Saiakera pare baten ondoren, tartean eskuin iztarrean eman zidan kranpoikada bat ere, eskuin oineko kranpoien aurreko puntak harkaitzean jarriz biok sartuta geunden zulotik ateratzea lortu eta couloir-ari metro batzuk irabazten hasi zen.

Josebak couloir-arekin borrokatzen zuen bitartean Leku agertu zen, Josebak botatzen zuen elurra ahal zuen moduan jasanez.

- Hobe duzu Xabi dagoen lekuraino igotzea - oihukatu zion Josebak elur-bolo handi bat bota eta Lekuri bete-betean eman zionean.

Leku zuri-zuri Josebak botatako elur-bolo handiaren talkaren ondoren. Azpian irekitako arrastoa ikusi daiteke.

Poliki-poliki, esfortzu handiarekin, Joseba couloir-a horma makurtu batekin elkartzen den lekura iritsi zen.

- Oain hor bi aukera dittezu, zuzen jarraitzea eo ezkerrea paretan azpitio trabesi bat ittea - oihukatu nion.

Josebari begirada eta gogoa irteera zuzenera joan zitzaion. Baina gaur elurraren baldintzak ez zeuden zuzen ateratzeko moduan. Gogoz ahalegindu bazen ere azkenean amore eman behar izan zuen. Lehen aukera baztertuta, zeharkaldia kontu handiz egiten hasi zen.

- Ezin denen ezin da!!!! - oihukatu genion azpitik.

Couloir-aren amaierara iristen.

Josebak botatzen zuen elurraren bidetik kanpo geundela ikusi genuenean eskalatzen jarraitu genuen.

Horma makurtuaren azpitiko zeharkaldian egindako argazkia, Leku couloir-aren amaierara iristen.

Zeharkaldiko elurra ere oso biguna zegoen. Elurraren gainean flotatzen, oinen azpian ezer sendorik ukitu gabe, zeharkaldia zuhurtzia handiz egin genuen, ikaraz beteak, zapaltzen genuen elurra horman behera ez erori eta berarekin amilduko gintuenaren itxaropenarekin. Honelako lekuetan frogan jarri izan ohi da fededunaren fedea. Zeharkaldiaren amaierara iritsi ginenerako Joseba gailurrera eramaten duen ertzera irtetzear zegoen:

- Ondo? - Galdetu zidan.
- Oso ondo.
- Hortxe resalte txiki bat dago eta hortik gora erraza da.

Josebak utzitako arrastoa jarraituz, parean genuen irtengunera zuzendu nintzen, eskalada osoko azken zailtasuna.

Joseba zailtasun guztiak amaituta. Parean, itzalpean, azken irtengunea ikusi daiteke.

Irtenguneak 2-3 metro eskas ditu eta azpitik zaila ez dirudien arren, eskalatzea uste baino gehiago kosta zitzaidan, heldulekurik gabeko harkaitz-plaka tente bat eskalatzen baita. Pioleten puntak plakaren gaineko lur izotuan sartu eta, besoetatik tira eginez, gorputza plakan zehar arrastaka eraman nuen kranpoien puntekin helduleku txikiren bat bilatzen nuen bitartean.

Azken irtengunea eskalatzen.

 Azkeneko zailtasuna gaindituta, ertzera hurbildu nintzen Lekuri argazki batzuk egiteko.

Azken irtengunean.

Ertzaren bestaldean, kranpoien punten azpian Larrunarriko ipar-horma iluna lehen aldiz ikusi nuen. Bere eztarritik ateratzen zen haize hotz batek aurpegian bete-betean eman zidan. Lekuk irtengunea eskalatu zuela ikusi nuenean Larrunarriko gailurrera zuzendu nintzen.

Azken irtengunea eskalatu ondoren.

Harkaitz-bloke handi eta berezi batek eskuinean duen erlaitz estuaren gainetik gailurrera zoriontsu iritsi nintzen.

Gailurrera iristen, nire aurpegiak dena dio. Argazkia: Joseba Elustondo.

Eta gailurrera iristearekin batera eskaladan zehar urrun gelditu zen zarata itzuli zen. Eta zaratarekin, gailurretik ihes egiteko gogoa.

Leku harkaitz-bloke handia atzean utzi ondoren. Argazkiaren eskuinean Erlabeltzeko puntaren gurutzea ikusi daiteke.

- Izugarri gozau diat!!! - Bota zigun Lekuk gailurrera iritsi bezain pronto.
- Ederra izan da bai, pena elurra -erantzun zion Josebak -. Anbiente Patagonikoa, Torreko hongoaren eskaladaren modukoa.
- Gutxiñez igo nahi genun lekutio igotzeko kapaz izan gea ... - erantzun nien.

Elurretan gerriraino sartuta ibili ginenean Josebak esan zidan ezin zuela burutik kendu Aizkorriko kanaletan zenbateko elurra egongo zen. Lekuk bere ezagun batzuk pala eskuan zutela kanal bat igotzen saiatu zirela ere esan zigun. Kanalei zeharka begiratuz, bertan eskalatzeko elurraren egoera oso txarra izango zela konbentzitu nuen nire burua.

"Han eztek giroik izango..."

Palizaren ondoren hirurok zoriontsu Larrunarriko gailurrean. Argazkia: Joseba Elustondo.

Mendizale-edukiera bete eta zarata handitzen hasi zenean, gailurretik metro batzuetara mugituz atseden motz bat hartu genuen. Eguerdiko hamabiak izanda ere, bailaran goizeko behe-lainoaren hondarrak gelditzen ziren, artaldetik galdutako ardien itxurarekin. Zelai, baso eta baserrien gainean mendiaren itzal indartsua proiektatzen zen, desafiatzaile, eguzkiarekin borrokan.

Larrunarriko itzala bazterrak eguzkiagatik ezkutatuz.

Hidrataziorako denbora hartu ondoren, dagoeneko pertsonen presentziarekin ohituta dagoen belantxiga bati argazki batzuk egin eta beherako bidea hartu genuen.

Mendietako zelatari txikia... Bai, ni ere Aizkorriko kanaletara joateko gogokin nabil.

"Tximista" bidean behera, igoerari buruzko xehetasunak errepasatzen genituen bitartean, eskalatutako hormari argazkiren bat egiteko aitzakiarekin noizik eta behin gelditu nintzen. Azpitik ikusita, harrigarria zirudien nondik igotzeko zortea izan genuen.

Jaitsieran hormari egindako argazki honetan egindako ibilbidea ikusi daiteke.

Etorkizunean elkarrekin irteera gehiago egingo ditugula hitz emanez Joseba agurtu ondoren etxera sartu nintzenean, eskaladak sentimendu gazi-gozo bat utzi ninduela sentitu nuen. Denbora luzean amestutako eskalada egiteagatik zoriontsu banengoen ere, elurraren baldintza txarrengatik gailur bertara zuzen atera ezin izateak nolabaiteko hutsunea utzi zidala sentitzen nuen. Ordu batzuk beranduago, Larrunarrik oparitu zigun ilunabarrari begira, sentimendu gaziak egunaren azken argiekin batera desegin eta gozoak bakarrik gelditu ziren. Sare sozialetan partekatu nuen hausnarketan Larrunarriri nion moduan: "Gaur ez zara gurekin ondo portatu eta haserretu naiz, baina zure gailurrera iristeko pentsatuta genuen leku eta bidetik igotzen utzi diguzu. Oparitu didazun ilunabarrarekin haserre guztiak ahaztu zaizkit. Milesker Txindoki, beste behin zure gailurrera igotzeko aukera eman diguzulako...". Elurraren baldintzak ikusita meritu handiko eskalada egin genuela uste dut, esfortzu handia eta esperientzia eta zuhurtzia osoarekin jokatzea eskatu ziguna. Egoera hartan egin genezakeen guztia egin eta mendiari eman geniezaioken guztia eman genion. Ezin dut gehiago eskatu...

Egunaren amaieran Larrunarrik oparitutako ilunabarra...

KRONIKA IDAZTEKO KONTSULTATUTAKO BIBLIOGRAFIA ETA WEB ORRIAK

- Youtube web orria. Imanol Urrestarazu, 2017/12/13. 100% Txindoki. Eskuragarri: https://www.youtube.com/watch?v=bHqMNIt7dKI
- Smithyrenbloga bloga. Larrunarri (1.341 m). Hego-mendebaldko zeharkalditik, 2016/10/22. 2016/10/25. Eskuragarri: http://www.smithyrenbloga.com/2016/10/txindoki-1341-m-hego-mendebaldeko.html