MURUMENDI ITSASONDOTIK: PR GI-53 BIDEA DESKUBRITUZ... 2021/04/25

Murumendiko ekialdeko harresia, eskalatzaile askoren amets baina harkaitz hauskorrekoa.

Traductor al castellano, English traslator, traducteur française.

Urtea motel doa, luze, gogor eta hodeitsu, apirileko egun heze eta hotz baten moduan. Pentsatzen hasten banaiz, iluntasun hau 2020ko martxora arte luzatzen dela esango nuke, Txinako merkatu baten bazter batetik ihes egin zuen birus bat Euskal Herrira iritsi zen arte. Orduz geroztik, lana eta emozioei dagokionez, errusiar mendi baten moduan gora eta behera gabiltza, kupidarik ez duen birus honen hedapena gelditu nahi, eta tamalez, gelditu ezinik.

Pasa den urtearen azken egunean birusaren aurkako lehen txertoak jarri genituen eta orduz geroztik birusaren amaieraren itxaropena 5 edo 10 ml eskas duten potetxo hauetan jarrita daukat, egunaren 24 orduetan, asteko zazpi egunetan, falta eta behar diren txerto berriak noiz eta nola iritsiko diren inork ez baitu ziurtatzen.

Pandemia baten bilakaera ez da faktore bakarraren eraginez sortzen faktore askorena baizik: faktore indibidualak, sozialak, ekonomikoak, sanitarioak, politikoak, hezkuntzakoak... Pandemia hau ikasketa aparta izaten ari da, faktore hauetan guztietan ditugun zer hobetuak behin eta berriz seinalatzen ari delako. Berandu izan baino lehen hausnarketa sakon bat egin beharra dugu, bai bakarka, bai gizarte mailan, baita Osasun edo Hezkuntza Sistema mailan ere, nolabaiteko ardura sozial edo politikoa dutenek egin beharko duten hausnarketa ahaztu gabe, Eusko Jaurlaritza mailan, Foru Aldundi mailan edo udalerri mailan badaude ere.

Nekatuta nago, mentalki nekatuta, emozionalki nekatuta eta arima ere nekatzen hasi zaidala esango nuke. Umorea aldatu zait, erraz haserretzen naiz, erraz egiten dut negar eta ez dut erraz irribarrerik egiten. Lanetik kanpo jendearekin egotea larri jasaten dut: birus honetaz hitz egiteaz nazkatuta nago eta ez daukat inongo gogorik eta denbora alperrik galtzeko asmorik errua besteek dutela etengabe esaten dutenekin. Egoera honetan bakea eta intimidadea aurkitzea ezinbestekoa da, argi izpi bat besterik ez bada ere, izpirik txikienak iluntasunik handiena argitzeko indarra duelako. Izpi hauek mendian bakarrik aurkitzen ditudala esatea gezurra izango litzateke, Itziren berotasun eta maitasunak eragiten didan bake izpiengatik izango ez balitz mendira joatea kosta egingo zitzaidalako.

Eta mendiari buruz idazten hasita, hemen ere urtea arraroa doa. Orain arte, udalerrien kolorea dena delakoa izanda ere, Euskal Mendizale Federazioan federatuak egoteko zortea genuenok Erkidegoko mendietan "entrenatzeko" baimena genuen, bai horizontalean baita bertikalean ere, mugarik gabe. Aste Santua iristearekin batera aldiz udalerrietako konfinamenduen gurutz-bidera itzuli ginen. Kristori gertatu zitzaion bezala berpizkundea hirugarren egunean iritsiko ote da? Duela bi mila urte gertatu zen moduan, azkenaldian berriro ere Pilatosen eskuetan ez ote garen maiz pentsatzen ari naiz...

Eginon eskalatutako bide pare bat alde batera utzita, azken hilabeteetako "entrenamendu" eta "terapia" gunea Aralar izan da. Gehienetan bakarrik, bertan gorputzari beroaldi majoak emateko aprobetxatu dut, min fisikoaren bidez beste min guztiak atzean uzteko asmoarekin. Azkeneko beroalditik (ibilbidea ikusteko hemen klik egin dezakezue) erlaxatzeko dutxa beroa hartu ondoren, liburu bat irakurtzen ari nintzen bitartean Asierren mezua jaso nuen: "Smithy, bihar mendia jun behar dezu? Edo gaur nahikoa egin dezu, jejeje". Asierren mezua jasotzeak ilusio handia egin zidan, bere urtea ere makala izaten ari baita. Eskumuturreko lesio batek eragin dion ebakuntza baten ondorioz mendia zapaldu gabe denbora luzea darama, berak nahi baino motelago doan errehabilitazioa errepidearen segurtasunean egindako ibilbideekin tartekatuz.

Asierren mezuak buruan aspaldi nuen igoera bat gogorazi zidan: Itsasondotik Murumendira menditik igotzea. Itsasondotik Murumendi behin igota nuen, Idoiaga (Ioia) baserrietaraino luzatzen den errepidetik. Urkia auzora doan errepidetik ere igo daiteke baina, mendizalearen begietatik, igoera garbi bat egin nahi nuen, errepide eta porlanezko pistak ahalik eta gutxien zapalduz. Erantzuna Itsasondoko udalaren mapa toponimikoan aurkitu nuen PR GI-53 ibilbidea deskubritu nuenean. Ibilbidea herrian bertan hasi, eta suge baten moduan, ezagutzen ez nituen baso, baserri eta auzoak Murumendi iparrean dagoen Zarateko leporaino sigi-sagan zeharkatzen zituela ikusi nuen. Zarateko lepotik aurrera doan bidea ezagutzen nuenez, hemendik aurrera galtzeko arriskurik ez nuen izango.

"Murumendia Itsasondotik igotzeko asmoa dauket animatzen bazea, poliki, poliki, poliki, jejeje..." proposatu nion. Baiezkoa berehala iritsi zitzaidan.

IBILBIDEA

PR GI-53 ibilbidea Itsasondoko Andra Mari Jasokundearen elizaren ondoan hasten da, eta ibilbidearen arrasto zuri-horiak jarraitzea besterik ez da Urkia auzoko Gurutze Santuaren baselizaraino. Bertan PR GI-53 ibilbidea utzi eta PR GI-54 ibilbidea jarraitzen hasiko gara Murumendiko iparrean dagoen Zarateko lepora iritsi arte. Ibilbideak Itsasondoren gainean landaretzak hartutako baso itxi eta pagadiak zeharkatzen ditu eta, besteak beste, Urkia eta Lizardiko auzoak aukera izango dugu.

Zarateko lepotik aurrera ibilbidea GR 34 ibilbidearekin elkartzen da. Hego-mendebalderako noranzkoan jarraituz, Murumendira iritsiko gara.

Jaitsieraren lehen zatia Ordizia udalerriko muga jarraituz egin genuen, Arrapaitz eta Eizeata gainetatik pasatu eta bigarren honetan dagoen Beasain-Itsasondo-Ordizia mugarriari bisita eginez. PR GI-54 ibilbidea utzi gabe, Ordiziara arte jarraitu genuen ibilbideari amaiera emanez.

IBILBIDEAREN DATU BATZUK

- Ibilbidearen luzera: 15,7 kilometro.
- Punturik baxuena: Itsasondo, 113 metro.
- Punturik altuena: Murumendi, 868 metro.
- Metatutako desnibel positiboa: 850 metro inguru.
- Igotako mendiak: 1.
- Zailtasuna: Ibilbideak ez dauka inongo zailtasun teknikorik, PR arrastoak argiak dira eta bideak oztopo aipagarririk ez dauka. Tarteka harreta jarri beharko dugun lokatz handiko lekuak zeharkatuko ditugu, baita erreka pare bat ere.
- Ura: Itsasondon, Lizardiko errotaren ondoko iturrian eta Arrapaitz iturrian ura hartu daiteke.
- Jaitsiera: PR GI-54 ibilbidea jarraituz.
- Eramandako materiala: Ez da material berezirik behar.
- Ibilbidea egiteko pasatako denbora: Ibilbidea poliki eginez lau ordu eskas, atsedenak barne.

Ibilbidea deskargatu nahi baduzue. Ibilbidea zirkularra da berez, baina partekatutako ibilbide hau Itsasondon hasi eta Ordizian amaitzen da:

Powered by Wikiloc

DESKRIBAPENA

Hitzordua goizeko bederatzietan jarri genuen. Igandea giro freskoa eta zeruan ostarteekin esnatu zen, aitzakirik gabe ibiltzeko eguraldi aparta:

- Goien haizea ibilikoa... - esan zidan Asierrek zeruan txikle baten modura luzatzen ziren hodeiei begira.
- Eztet uste atzo Aralarren sufrittu nuna baño fuertegoa izatea - erantzun nion Aralarren bezperan hezurretaraino sartu zitzaidan haizete bortitz eta hotza gogora ekarriz.

Herriaren sarreran dagoen "Itsasondo" kartela atzean utzi ondoren 1 Errepide Nazionala utzi eta Goiko kalean gora hasi ginen, malda gogor honen ondoren eskuinera hartu eta Andra Mari Jasokundearen elizara iristeko.

1 Errepide Nazionala utzi genuen lekuan.

Goiko kalearen lehen metro gogorren amaieran, eskuinera hartu behar den bidegurutzera iristen.

- Hara, hortxe PR marka!!! - bota nion Asierri elizaren ezker hormara hurbilduz.

Ibilbidearen lehen PR arrastoa, eskuinean Andra Mari Jasokundearen eliza.

Ibilbidearen lehen metroek galtzada itxurako bide estu bat jarraitzen dute, maldan gora, bazterretako zuhaitzek osatzen duten tunel berde bizian sartuta. Ez zen denbora luzea pasatu manga motzetan jarri eta musukuak motxiletan gorde baino lehen, herrigunea atzean gelditzen ari zenaren seinale.

PR GI-53 ibilbidearen lehen metroetan, galtzada itxurako tartean.

Agarreazpi eta Agarre baserrietara iritsitakoan, bigarren baserria iparretik inguratu, eta ipar-ekialderantz zuzentzen den belarrez estalitako pista bat jarraitzen hasi ginen.

Agarre baserriaren ondoan, ibilbideak hemen eskuinera jotzen du.

Ibilbidearen hasierako maldak atzean utzita, ipar-ekialdera zuzentzen den pistak indarrak berreskuratu eta inguruneaz gozatzeko aukera ematen du.

Altuerarik irabazi gabe, belarrez estalitako pista gozoa, bizitza beraren moduan, bidegurutze bakoitzaren ondoren hauskor bihurtuz joan zen, baita estutzen ere, txabola baten ondoan bidexka estu batean bihurtu zen arte.

"... bidegurutze bakoitzaren ondoren hauskor bihurtuz...".

"... txabola baten ondoan bidexka bihurtu zen arte".

Bidexkak basoaren erdian jarraitzen du, landaretzak hartutako kaos eta desordenaren erdian pasagune garbi bat eskainiz.

- Bidea uste nuna baño garbigoa dau...
- Bai, hasieran pentsatzen nun hemendio etzela iñor ibiliko, baña itxuragatio badabil jendea... - erantzun nion Asierri.

Bidexka garbia da...

... eta bidegurutzeetan oso ongi dago adierazita jarraitu beharreko bidea.

Tartean garai bateko arbel meategien aztarnak ikusteko aukera daude eta itxitako meategi baten ahotik ere pasako gara. Itsasondo arbelaren meatzaritzarekin lotutako herria izan zen 1860 eta 1970 hamarkadaren artean. 1860 urtera arte nekazal eta abeltzaintzatik bizi zen herria zen, baina arbela ustiatzen hasi zenetik hau izan zen herriaren iturri ekonomiko nagusiena. Arbelaren meatzaritzak, bi krisi bizi izan zituen, biak uholdeen ondorioz sortutakoak. Gerra Zibilaren aurretik izan zen lehena, non herriaren populazioak ere behera egin zuen, hainbat familiek erroldatik baja eman behar izan zutenean. Gerraren ondoren meatzaritzak berriro ere gora egin bazuen ere, 1953 urtean izandako bigarren uholde batek eta 1955 urtetik aurrera bizi izan zen krisiak arbelaren ustiaketarekin urte oparoekin amaitu zuen. Azkenean, 1970ko hamarkadan meatz guztiak itxiko ziren. Egun, ustiaketa honen isla dira Itsasondoko etxe askoetako arbelezko teilatuak.

Altuerari dagokionez metro gutxi irabazita, basoaren muga osatzen duen Bekoetxeko errekara iritsi ginen.

Bekoetxeko erreka zeharkatzen.

Zelaien argitasunera atera eta, "teilakaskoz" (teilen pusketak, milesker Jon Ordoñez hitz honengatik) estalitako bide batean gora, basoaren iluntasuna atzean utzi genuen, lehen aldiz Larrunarriren edertasuna klorofilaz gainezka egindako baso berdearen gainetik nabarmenduz.

Baso guztien gainetik.

Larrunarriri begiradarik kendu gabe zelaiaren ertzean Aurretxe, Domingotegi eta Gakotxe (Garaikoetxea) baserriek osatzen duten oasi txikira iritsi ginen. Urkia auzoa osatzen duten lehen baserrietan geunden.

- Hemendio gertu nere aman baserrie dau - esan zidan Asierrek.
- Ta bertan oaindio bakarren bat bizi da?
- Bai, osaba, aman anaie - erantzun zidan.

Aurretxe baserrira iristen.

Atarietan aparkatuak egoten diren todoterrenoetatik izango ez balitz, herriguneetako zalapartatik urrun dauden baserri hauetara iristea denboran atzera egitea bezala da. Baserrietako ateetara katearekin lotuta dauden zakurren zaunkak eta baserritarrek botatako susmo eta jakin-min arteko begiradak nahi eta nahi ez arrotz senti arazten zaituzte, mendeetan jarraitu duten orden eta oreka apurtzearen mehatxatzaile izango bazina bezala.

Gakotxea baserrira iristen.

Baserriak atzean utzita, porlanezko pista batetik jarraitu genuen, Larrunarri bere osotasunean ikusteko lehen aukera eskeini ziguna. Zerua kiribilduta zegoela zirudien, hodeiek haize indartsuarekin izaten ari ziren dantzaren ondorio.

- Goien ez da giroik izango...
- Eztet uste.

Larrunarri bere osotasunean, zerua kiribilduta.

Porlanezko pista mendiak osatzen duen ezproi zabalera iristen denean bidegurutze bat dago. Bertan, pista utzi eta ezproiaren ertzetik zuzen-zuzen igotzen den bidea hartu genuen, "Sarasola" baserrira zuzentzen dena.

Porlanezko pista uzten den lekuan.

Ezproiaren ertza utzi gabe, bideak zuzen-zuzen jarraitzen du, bidexka bihurtu, eta Saletxeberri baserritik gertu, lehen utzi dugun porlanezko pistara bueltatuz.

Porlanezko pistarekin berriro elkartzen den lekuan.

Porlanezko pistan gora jarraituz berehala iritsi ginen Urkia auzoko Gurutze Santuaren baselizara.

- Garai baten plaza txiki hontan urtero erromerie itten zen - esan zidan Asierrek -, taberna ireki, aizkolarik, musika ta ermita ondoko frontoi txikin pilotan aitze giñen.
- Hainbesteako? - galdetu nion.
- Olasagasti ta guzti hemen izanda dau eh... - erantzun zidan -, amai bialtzeko argazki bat in behar det.

Urkia auzoko Gurutze Santuaren baselizaren aurreko plazatxoa.

"Maiatzaren 3an eta irailaren 14an Gurutze Deunaren eguna ospatzen da Urki auzoan. Egun horietatik hurbilen egokitzen den asteburuetan, ekitaldiak egiten dira Urkian: hamaiketakoa, bazkariak, afariak... Horrez gain, maiatzean, mus eta toka txapelketa egiten da. Irailean, berriz, herri kirolak" (Itsasondoko udaleko web orritik jasoa).

Baselizaren ondoko indikazio-kartela.

Argazki batzuk egin genituen, eta aintzinako erromerietako trikiti noten eta aizkorakaden kolpeen oihartzunak oraindik belarrietan genituela bidearekin jarraitu genuen, baselizaren gainean dagoen pinudiaren eskuinetik doan bidea hartu eta basoan berriro ere sartuz.

Gurutze Santuaren baseliza eta hemendik gora jarraitzen den bidea.

Hemendik aurrera basoan pagoa eta haritza dira nagusi, horregatik ez da harritzekoa Gurutze Santuaren baselizan dagoen indikazio kartelan onddo zuri baten argazkia agertzea. Bideak ez du altuerarik irabazten eta tarteka maldan behera ere hasi ginen:

- Lekun baten goraka hasi beharko deu... - esan nion Asierri.
- Bai ze Murumendi oaindio oso goien ikustea...

Pagadian behera...

Baselizatik hogei minutu eskasean Lizardi errotara iritsi ginen. Kuriosoa da errota honetara iristen den errekaren izena, mapa toponimikoan errotaraino Muko erreka edo Errekaundi izena eta errotatik behera Lizardiko erreka izena jasotzen baita.

Lizardi errota.

Erreka zeharkatu eta honen ondoko iturrian zintzurra freskatu ondoren ibilbidearekin jarraitu genuen.

Muko erreka eta honen ondoko iturria.

Errota atzean utzita, berehala Lizardierdikoa eta Lizardibehekoa baserrietara iritsi ginen. Kronika hau idazteko prestatzen ari nintzela bi baserri hauetako biztanleak 1926 urtean Beizamako Korosagasti baserrian izan zen krimenean protagonista izan zirela irakurri nuen. Korosagasti baserriko ama eta alabetako bat hilik azaldu ziren, ziurrenik ardien ilea mozteko guraizeekin. Hilketa honen inbestigazioan atxilotu asko izan zen, horien artean Lizardi auzoko baserrietako hainbat kide. 1927an egin zen epaiketan denak errugabetzat jo zituzten. 17 urte beranduago, Itziarko Santuaran baserriko Luxiano tratanteak, "Mekatxis"-ek, hilzorian zela apaizari aitortutako bekatuen artean Korosagastiko hilketa aitortu zuen. Ezin izan da jakin "Mekatxis"-ek hilketa zergatik burutu zuen, lapurreta bat edo Korosagastiko ama eta alaba isilik mantentzeko hilketa ordaindua. Zergatik emakume hauen isiltasuna mantendu? Agustin Linazasoro irakasle ordiziarraren tesiaren arabera, Korosagasti baserrian garai hartako jauntxoen gehiegikeri sexualen ondorioz jaiotako haur jaioberriak desagerrarazten zituzten. Agustinek baserrian hogei haurren hezurrak aurkitu omen direla dio.

Lizardierdikoa eta Lizardibehekoa baserrietara iristen.

Lizardiko baserriak atzean utzi eta porlanezko pista bat bost minutu eskasean jarraitu ondoren, maldan gora doan lurrezko pista batera iritsi ginen. Pista honen lehen metroetan, hauspoaren mesedetan, abiadura jaitsi behar izan genuen.

Porlanezko pista uzten den lekuan.

Malda igotzen hastearekin batera parez-pare Murumendiko ekialdeko horma bertikala desafiatzaile azaldu zen.

- Hor Mikelek ez al dauke bian bat irikita? - Galdetu zidan Asierrek Mikel Saez de Urabain eskalatzaile ordiziarrari erreferentzia eginez.
- Nik dakidadala bide bakarra dau - erantzun nion -, Mirallesek irikitakoa.

1971ko maiatzan Javier Miralles eta Damian Sarasola mendizaleek Murumendiko horma hauetan D zailtasuneko bide bat ireki zuten. Murumendiko harkaitza oso hauskor eta kaskarra dela kontutan izanda ez dut uste errepikapen asko izango dituenik.

Murumendiko ekialdeko horma ikusgarriaren itzalpean.

Pistak atseden eman zigun lekuan basoa garbitzearen eraginez sortutako zabalune zabal batera iritsi ginen, zuhaitz berriak landatu dituzten zabalune handi batera. "Modan" jarri den eukaliptoa izango zela pentsatu genuen arren, gerora jakingo genuen Itsasondoko udalak erositako lur-sail bat dela, bertako zuhaitzak (haritza batez ere) eta basoak berreskuratzeko erosi duen lur-sailetako bat.

Itsasondoko udala bertako basoa berreskuratzen ari den zabalune handia.

Hemendik gora malda gogortu egiten da eta ez zigun atsedenik eman Zarateko lepora iritsi ginen arte. Igoera honetan Asierrek pinudien ustiaketaren nondik norakoak azaldu zidan. Pinudia garbitu aurretik "tasatzea" komeni izaten da. Honetarako, ordainketa baten truke Foru Aldundiako teknikari batek pinudia ikusi eta txosten bat idazten du. Teknikari honek idatzitako txosten edo tasazio hau izaten da pinudiaren jabeak kontutan izaten duena pinua eramango duen enpresarekin pinuaren prezioa negoziatzeko.

- Oain pinuditan sartu den gaitzagatik prezio oso bajuk eskeintzen ai die, badakitelako pinudin balioa urtetik urtera jaitsiko dela. Kasu askotan tasatutakon erdie baño gutxigo eskeintzen ai die.

Pinua gora pinua behera ari ginela Zarate lepora iritsi ginen. Iritsi aurretik aspaldi ikusten ez genuen Ikerren kuadrilako Aimarrekin hizketaldi labur bat izateko parada izan genuen. Esfortzu guztiak amaituta, bizikletarekin maldan behera ziztu bizian desagertu zen.

Zarate lepoan.

Zarate lepoan dagoen indikazio postea.

Orain arte jarraitutako bidea Zarateko lepoan GR-34 ibilbiearekin elkartzen da. Lepoan ezkerrera jo, eta hego-mendebaldeko noranzkoa hartuz, Murumendiren iparrean dagoen pagadi ikusgarriaren barnera sartu ginen, piskanaka soineko berdea janzten ari zena. Malda gogor baten ondoren Mandubiara doan bidegurutzearen parean GR ibilbidea utzi, eta basoan maldan gora doan bidexka bat jarraituz, Murumendiko gailurraren ingurko larreetara atera ginen.

Murumendiko iparrean dagoen pagadia.

Basoaren babesik gabe haize hotzaren menpe gelditu ginen. Goizeko hamabiak ziren Murumendiko gailurrera iritsi ginenean eta orain arteko bakardadea apurtu zenean. Haur talde handi bat gailurrera hurbiltzen zela ikusita, haize hotza aitzaki bezala jarri, eta gailurrean atsedenik hartu gabe, Asierri beherako bidea hartzea proposatu nion.

Murumendiko gailurrean Luis Pedro Peña Santiagoren omenezko oroitarria.

Beherako bidea Ordizia eta Itsasondoren arteko muga jarraituz egin genuen, tartean Arrapaitz eta Eizeata gainetatik pasatu eta Itsasondo, Beasain eta Ordizia udalerrien arteko muga adierazten duen mugarri "ezkutua" bisitatuz.

Udaberri eztanda Goierrin...

PR GI-54 ibilbidearekin berriro ere elkartu ginenean Ordiziara iritsi arte ez genuen utzi. Gustukoen dudan urtaroa udazkena bada ere udaberriak ere badu bere xarma. Neguan lo egon ondoren, natura berriro ere esnatu, ernatu eta bizitzara itzultzen da. Mendiak marroi koloredun jantzi tristea kendu eta berde kolore bizi batez ordezkatzen du, bizitzari aukera berri bat emanez.

Pandemiarekin gauza bera gertatuko da?

Garo berriak badatoz...

KRONIKA IDAZTEKO KONTSULTATUTAKO BIBLIOGRAFIA ETA WEB ORRIAK

- Rodriguez J.M. Ascensiones y escaladas de Guipuzcoa (Guía), 126. Itziar. Euskal Herriko Mendizale Elkargoa, 1979.
- Itsasondoko udalaren web orria. Eskuragarri: https://www.itsasondo.eus/
- Itsasondoko mapa toponimikoa 2006. Eskuragarri: https://www.itsasondo.eus/mapa-toponimikoa
- Goiberri aldizkaria. Urkiatik Murumendira, itsasondoko aberastasun ezkutua ezagutuz, 2021eko martxoak 21. Eskuragarri: http://goiberri.eus/2021/03/22/urkiatik-murumendira-itsasondoko-aberastasun-ezkutua-ezagutuz/
- "Bertsolari" web orria. Beizamako krimena: hilketak, knspirazioak... eta bertsoak, -02-04. Eskuragarri: https://www.bertsolari.eus/erreportajeak/beizamako-krimena-hilketak-konspirazioak-eta-bertsoak/

OLANOKO HAITZAK EGINOTIK: PD/II. 2021/03/07

Olanoko Haitzandia.

Traductor al castellano, English traslator, traducteur française.

"Planak ongi ateratzea gustatzen zait" esaten zuen Hannibal Smithek, 80garren hamarkadan ospetsua egin zen "A taldea" telesailaren koronelak. Esaldi honek kronika honetako ibilbidearen laburpen perfektua da. Mendira joaten garen bakoitzean motxilan "B" plan bat eramaten dugu, edozein ezustekoaren aurrean "A" plana bertan behera gelditzen bada martxan jartzeko. Gehienetan "B" plana motxilatik atera gabe etxera itzuli eta etorkizunerako gordetzen dugu. Ibilbide hau motxilatik aspaldi atera gabeko "B" plan horietako bat da.

Eginoko edozein eskalada amaitzerakoan, hormaren ertzera iristearekin batera Olanoko haitzak parez-pare azaltzen dira, elorri guztien gainetik, zeruertzari desafio eginez. Bi haitzek osatzen dituzte Olanoko haitzak: Olanoko Haitzandia (1.083 m) eta Olanoko Haiztxikia (1.058 m). Haitz hauetako handienari Olano deitu izan bazaio ere, Olano haitzen inguruko saroia da, hortik "Olanoko haitzak" izena. Eginotik ikusita mendi ikusgarrien itxura ez dute eta inguruan dauden beste gailur eta haitzen artean oharkabean gelditzen dira. Hala ere oso bisitatuak izaten dira eta beti izan dugu bi haitzetako tontorretara igo eta hain bisitatuak zergatik diren jakiteko kuriositatea: "50 cumbres más bellas eo holako liburu baten azaltzeittuk" esan izan digu Lekuk haitz hauen ondotik pasatzen ginen bakoitzean.

Baina azken urteetan, eskalada bakoitzaren amaieran Eginora jaitsi eta etxera itzultzeko nahia eta indarra handiagoa izan da mendi hauetara igotzeko kuriositatea baino, eta "Usoa" eta "Aztorea"-ren jaitsierako bidea hartuz, bizkarra eman diegu beste batean igoko genituen promes antzua eginez.

- Xabi, eguerdion. Bihar ze ingoyeu eskalada o pateo? Aukeran eskalada - zioen Lekuren whatsapp mezuak.
- Eskalada primeran!!! Ebie ai badik nahibaek Olanoa igo gaitezke.
- Kategorin

Astebururako plana egina zegoen: "A" plana "Susi" bidea eskalatzea izango zen, "B" plana aldiz, iragarritako eguraldia bete eta harkaitza bustia bazegoen, Olanoko haitzetara igotzea.

IBILBIDEA

Haitzetako gailurrera iristeko, liburu eta interneten irakurri daitezken azalpenek "Leze"-an dute irteera eta amaiera. Kronika honetako ibilbidea zirkularra da, Eginon hasi eta amaitzen dena. Igoeran, "Usoa" eta "Aztorea" monolitoetatik jaisteko jarraitzen den ohiko bidetik igotzeak ibilbideari xarma berezia ematen dio, eskaladatxo motz eta erraz batzuk burutuko ditugulako.

Igoeran, harkaitza bustia badago kontu handiz igo beharko dugu, erraza bada ere hainbat lekuetan erorketa bat oso larria izan daitekeelako. Honegatik, haurrekin edo eskalatzera ohituak ez dauden pertsonekin igotzeko asmoa badugu, 20 metro inguruko soka fin bat eta segurtasun mosketoi bat eramatea gomendagarria izan daiteke. Jaitsieran aldiz, "Lezea" bisitatzeko aukeraz aparte, Eginoko eskalada eskola ia bere osotasunean ezagutzeko aukera izango dugu.

OHARRA

Apirilak 1 eta abuztuak 31 artean "Usoa" eta "Aztorea" monolitoen arteko bidetik babestutako espezien habiagintzagatik ibiltzea (baita monolito hauetako eskalada ere)  debekatuta dago.

Eskalada eta sarbidea debekatzen duen kartela. Debekatutako eremua "Usoa" eta "Aztorea" eremuetara mugatzen da.


IBILBIDEAREN DATU BATZUK

- Ibilbidearen luzera: 8 kilometro.
- Punturik baxuena: Egino, 565 metro.
- Punturik altuena: Olanoko Haitzandia, 1.083 metro.
- Metatutako desnibel positiboa: 770 metro inguru.
- Igotako mendiak: 2.
- Zailtasuna: Ibilbidearen zailtasuna "Usoa" eta "Aztorea" monolitoen mendebaldeko bidean dago. Bertan II zailtasuneko lau hormatxo eskalatu eta ageriko zeharkaldi bat zeharkatu beharko ditugu. Kontuz harkaitza bustia badago.
- Ura: Eginoko eta "Leze"-ko iturrietan ura hartu daiteke.
- Jaitsiera: Olanoko haitzetara doan ohiko bidetik "Leze"-ra eta bertatik, Eginoko monolito guztiak bisitatuz, Eginora.
- Eramandako materiala: Guk ez genuen material berezirik eraman baina haurrekin edo eskalatzea ohitua ez dagoen bakarren batekin joanez gero 20 metro inguruko kordel bat eramatea gomendagarria izan daiteke, ageriko zeharkaldirako batez ere.
- Ibilbidea egiteko pasatako denbora: Hiru ordu eta erdi inguru, atsedenak barne.

Ibilbidea deskargatu nahi baduzue:

Powered by Wikiloc

DESKRIBAPENA

Etzegarateko mendatean haizetako-garbigailua batera eta bestera mugituz aritu zen, ur tantak bi aldeetara bultzatuz. Egino aldiz lehor zegoen, kilometro batzuk atzerago zegoen eguraldi kaskarraz jabetu gabe. Zerua gris kolore iluneko hodei astunek estaltzen zuten, edozein momentuan gordetako euria askatuko zutela mehatxatuz.

- Ze esatek? - galdetu zidan Lekuk.
- Etzekiat ba, eztiat argi ikusten... - erantzun nion -, lurre lehorra zeokela emateik baña pareta auskalo...

Lekuri erantzuten nion une berean, haizeak Araiatik ekarritako laino zuri batek Eginoko horma osoa estali zuen, eskalatzen hasiz gero edozein momentuan bustiko gintuela ohartaraziko bazigun bezala: "Bufffffff!!!". Ez genuen seinale gehiagorik behar izan "B" plana motxilatik atera behar genuela erabakitzeko. Eskaladako materiala kotxean utzi, mendiko botak jantzi, eta eguneko lehen ke zuria zerien harrizko etxeen artean martxan jarri ginen.

Eginoko kaleetan hodei zuria haizeak eraman ondoren.

Azken etxeak atzean utzi eta zakur bakarti baten zaunkak isildu zirenean, herriko ur-deposituraino zuzentzen den porlanezko pistaren hasieran dagoen langaren parean musukoak kendu genituen. Musukoaren berotasunik gabe aurpegiak berehala freskatu zitzaizkigun, izan ere kotxea gradu bakarrarekin utzi genuen.

Langara hurbiltzen.

- Oain zetorreken maldan berotuko gaittuk... - esan zidan Lekuk musukoa motxilan gorde zuenean.
- Dudik etzeukeat, jejeje.

Lekuren susmoa egi bihurtu zen. Ur-depositura iritsi ginenerako abiadura jaitsi behar izan genuen, fundamentuzko eta ulergarri izan zitekeen hizketaldi bat mantentzea kosta egiten zitzaigun eta. Esaldi oso bat gelditu gabe amaitzeko kapaz izan ginenean porlanezko pistaren amaierara iritsi eta basoan zuzen jarraitzen duen lurrezko pista jarraitzen hasi ginen.

Ur-depositura iristen, parean lurrezko pista.

Lurrezko pistaren amaieran dagoen zelaigunera iritsi ginenean, askotan egin izan dugun moduan, haritzen artean sartu eta hormara zuzendu ginen, "Xabier" bidea eskalatzera joango bagina jarraituko genuen bide bera jarraituz. Goroldio berdearen gainean neguak haritzei kendutako hosto marroi eta hilak zapalduz metroak arin irabazi genituen: kras-kras-kras-kras...

Pista basoarekin urtzen den lekuan.

- Eskalautaukek? - Galdetu zidan Lekuk "Xabier" bideak igotzen duen horma seinalatuz.
- Aspaldi anaie ta Josukin - erantzun nion - bide earraek, 6a+ paso bat zeukik baña tranpeatzeik bazeok.

"Xabier" bidearen nondik norakoak azaltzen nizkion bitartean, bidea hasten den haritz nabarmenera iritsi aurretik mendebaldera jo eta "Usoa"-ra zuzendu ginen.

- Bakik apiriletio abuztuarte ezin dekela igo behar gaittuken lekutio igo?
- Ze ba? - erantzun zidan Lekuk.
- Txoringatio, kartelak jarrita zerek, bat hortxe ta beste bat "Matices" biden ondon - erantzun nion egurrezko kartel orlegi bat seinalatuz.

"Usoa"-ra zuzentzen, argazkiaren eskuinean apirilak 1etik abuztuaren 31ra bertatik pasatzea eta eskalatzea galerazten duen karteletako bat ikusi daiteke.

Hormek osatzen duten kareharrizko zirku honetan eskalatzaileen "reuniónnnn!!!",. "libreeeee!!!", "nahizunennnn!!!", "sokaaaa!!!" oihuak entzutea ohikoa izaten da, harkaitz grisa kolore bizietako arropa eta sokaz koloreztatuz. Gaurkoan dena isil-isilik zegoen, munduaren amaiera iritsi izan balitz bezala. Gure pausuek mugitutako harri txikien mugimenduaren gainetik ez zen besterik entzuten, ezta txorien goizeko kanturik ere. Zirraragarria da mendiaren isiltasuna entzutea.

"Gure pausuek mugitutako harri txikien mugimenduaren gainetik ez zen besterik entzuten... ". 

"Usoa" mendebal aldera pixkanaka inguratuz gindoazen heinean hormak lehorrak zeudela ikusi genuen.

- Igual "Susi" arazoik gabe eskalatzeik izango geniake...
- Bai, baña plan haure eztek bate txarra - erantzun zidan Lekuk.
- Ez, ta gañea lehen aldie dek hemendio igo behar neokela...
- Baita nik e, mila alditan jaitsita neok baña igota sekula ez.

"Usoa" eskuinean utzita, honen mendebaldean dagoen bidexkara iristen.

Konturatu ginenerako bideak duen lehen zailtasunera iritsi ginen, 2-3 metro inguruko harkaitz plaka tente bat, II zailtasunaren baitan egongo dena. Leku aurreratu, eta gelditu gabe, erabakitasunez, harkaitz-plakatxoa eskalatzen hasi zen.

Harkaitz-plaka eskalatzen.

Harkaitz-plaka eskalatuta, bideak eskuinean dagoen hormatik gertu mantenduz jarraitzen du, ibilbide osoko pasagune ikusgarri eta arriskutsuenera iritsi arte: amildegiaren gainean egiten den ageriko zeharkaldi bat.

Zeharkaldira iristen.

Zeharkaldiak teknikoki zailtasunik ez dauka eta 30 zentimetroko zabalera eskasa duen erlaitz estu baten gainetik 12-15 metro inguruko tartea betetzea besterik ez du eskatzen. Teknikoki erraza bada ere zeharkaldiak ez du akats edo estropezurik onartzen, ezkerrean dugun amildegira eroriz gero istripu larri bat izateko puntu guztiak ditugu eta. Zeharkaldiaren amaieran harkaitz-zubi batetik kordel bat pasatuta dagoenez, leku hau aproposa izan daiteke segurtasun mosketoi bat jarri eta korapilo dinamikoaren bidez atzetik sokarekin lotuta datorrenari aseguratzeko, batez ere haurra bada edo honelako pasaguneetan ibiltzeko ohiturarik ez badu. Kontuz zeharkaldia bustia badago.

Ageriko zeharkaldia bere osotasunean.

Zeharkaldia zuhurtzia osoz atzean utzi, eta bidexkan metro batzuetan oinez egin ondoren, ibilbideak duen hirugarren zailtasunera iritsi ginen, miter baten ezkerrean dagoen 3 metro inguruko harkaitz-plaka tente bat. Harkaitz-plaka honek ere zailtasun handirik ez dauka, II/II+ inguru, eta gainera miterraren enborretik zintzilik soka finko bat dago igoera laguntzeko.

Soka finkoa dagoen pasagunean.

Harkaitz-plaka atzean utzi, eta zeharkaldi bat egin ondoren, "Usoa" eta "Aztorea"-ren mendebaldean dagoen hartxingadira iritsi ginen. Parean, "Aztorea"-ko hego-mendebaldeko gandorra azaldu zen, gandor ikusgarri bezain ederra, 1982 urtean Juanito Oiarzabal, Atxo Apellaniz eta Angel Rosenek irekitakoa. Beharbada jende askok ez daki Juanito telebistako pertsonaia izan aurretik zortzimilakoen munduan buru belarri aritu zela (oxigenorik gabe zortzimilako guztiak igotako hirugarren alpinista da) eta honen aurretik eskalatzaile handia izan zela, Euskal Herrian nahiz Pirinioetan eskalada bideak irekitakoa gainera. Berea da, besteak beste, Ziordiako ezproiko irteera zuzena.

Hartxingadira iristen, gainean "Aztorea"-ko hego-mendebaldeko gandorra.

- Hoi zemuzkoaek? - galdetu zidan Lekuk gandorra seinalatuz.
- Ondo jaritako kintomasa dek ta gañea katxarrok eraman beharra zerek, segurun arteko tartea majoa dek eta... - erantzun nion.

"Aztorea" eskuinean utzi eta pixkanaka behean gelditzen zen heinean, sigi-sagan, ezerosoa den hartxingadiari metroak irabaziz jarraitu genuen. Bitartean, hodeiek tarteka estaltzen zuten Egino azpian geldituz zihoan, tarte motzean altuera handia irabazten den ibilbidea dela baieztatuz. Giroa hotza bazen ere epel gindoazen, poliki baina gelditu gabe igotzearen ondorio atsegina.

Hartxingadian gora.

Argazki batzuk egiteko gelditu nintzen batean Leku ibilbidearen laugarren zailtasunera iritsi zen, 8-10 metro inguruko harkaitz-plaka inklinatu bat. Orain arte bezala, gelditu gabe, harkaitz-plaka eskalatzen hasi zen.

Harkaitz-plaka eskalatzen.

3 metro inguru eskalatu ondoren (II), erdi oinez, metro pareko zeharkaldia eskuinera egin behar da.

Zeharkaldian.

Amaitzeko, lau metro gehiago zuzen eskalatuz (II) harkaitz-plaka eskalatuta izango dugu.

Harkaitz-plakaren azken metroetan.

Harkaitz-plaka eskalatuta, metro gutxi batzuetan oinez ibili eta hiru metro inguruko hormatxoa eskalatu genuen, eskuinean bi paraboltez rappelatzeko puntu bat muntatuta duena.

Hormatxoa eskalatzen.

Rappelatzeko puntua eta hemendik gora jarraitu behar den bidea seinalatzen.

Rappelatzeko puntua eskuinean utzita ibilbidearen azken zailtasunari aurre egin genion, 4-5 metro izango dituen helduleku oneko harkaitz-plaka tente bat (II).

Ibilbidearen azken zailtasunean.

Kuriosoa da noranzko berean beti jarraitu den bideak kontrako noranzkoan jarraitzen denean zein sentsazio ezberdin senti arazten dituen. Bide berri bat igotzen ariko bagina bezala sentitzen ginen. Bide bera, bi noranzko ezberdin, bi sentsazio ezberdin. Egunerokoan ez al da antzerako zerbait gertatuko? Ez al dira liskar asko sortuko bi pertsonek bide bera kontrako noranzkoan jarraitzen ari direlako? Bide bera bi noranzkoetan jarraitu eta zein sentsazio sortzen dituen biziko bagenu ez al genituen liskar asko ekidingo? Ez dut imajinatu nahi bideak noranzko asko dituenean gertatu litekeena, jejeje...

Bidearen noranzkoaren inguruko hausnarketan murgilduta nengoela, ia konturatu gabe igoeraren amaierara iritsi ginen.

Igoeraren amaieran, azpian "Aztorea".

- Bista earrak zeuzkeau, jejeje - bota zidan Lekuk irribarretsu.

Elorrien gainetik lanbro zuri eta lodi batek, lumazko neguko maindira baten moduan, ikusmira estaltzen zuen. GPSari begiratu eta Lekuk eskuarekin adierazten zidan mendien kokalekua baieztatu nion:

- Igual goien garbie zeok, jejejeje - erantzun nion.

Lehenengo metroak hormaren ertzetik gertu bete genituen, "Leze"-ra doan bidea jarraituz.

Ertzetik gertu...

Baina mendien kokalekua identifikatua genuenez, aukera izan genuen lehenengoan "Leze"-rako bidea utzi, eta erdi ezabatutako bidexka bat jarraituz, elorriek osatutako labirintora zuzendu ginen.

Elorriek osatutako labirintora zuzentzen...

Hemendik aurrerako helburua ahalik eta garbien izan zitekeen bide bat jarraitzea izan zen, sastraka eta elorriek osatutako oztopoetan erori gabe, etorkizunean bakarren batek GPS-ak grabatutako ibilbidea jarraitu nahiko balu ezusteko desatseginik ez hartzeko. Honetarako, bidexka ezberdinak jarraituz, elorriek osatutako sare zeharkaezinean zelaigune ezberdinak lotuz jarraitu genuen.

- Han laño arten ikusteeken zuhaitz karakteristiko harta jun beharra zeukeaula esango nikek - bota zidan Lekuk lanbro artean ikusten zen enbor bertikal bat seinalatuz.

 Enbor bertikala seinalatuz...

- Goazen ba!!! - erantzun nion GPS-a begiratu eta aukera txarra ez zela ikusi nuenean.

Zelaiguneetako bat zeharkatzen. Argazkiaren eskuinean, lanbroak erdi estalita, enbor bertikala ikusi daiteke.

Hemendik aurrera jarraitutako bidearen azalpen zehatza oso zalantzazkoa izan daitekeenez, denbora osoan bi erreferentzi jarraitu genituela esatera bakarrik ausartzen naiz: hasieran Lekuk adierazitako zuhaitz berezia; geroago aldiz, pantailan "Leze"-tik Olanoko haitzetara doan bidea azaldu zenean, GPSa. Denbora osoan biderik garbienak jarraituz joan bagina ere, puntu bakarren batean elorrien artetik pasa behar izan genuen.

Denbora osoan biderik garbienak jarraitzen saiatu ginen...

Nahiz eta leku bakarren batean elorrien artean pasatu behar izan genuen...

"Leze"-tik Olanoko haitzetara doan ohiko bidetik gertu geundela zuhaitz berezi batera iritsi ginen:

- Zuhaitz haure erreferentzi earraek, beste bateako kontutan hartzeko - esan zidan Lekuk bertara iritsi eta argazkia egin zidanean.

Zuhaitzaren ondoan...

Bat batean lanbroaren artean pertsonen ahotsak entzuten hasi ginen. Ahotsetara hurbildu eta bi mendi-korrikalariekin topo egin genuen, erabakitasunez metroak irabazten ari zirenak. Galduta ez dabilenaren itxura zutela ikusi genuenean poztu baginen ere, poztasuna biderkatu zen jarraitzen ari ziren zalantzazko bidea albo batera utzi, eta GPSak adierazten zigun bidea jarraituz, mugarriak ikusten hasi ginenean. Mendian bakoitzak bere bidea egiteko duen askatasunaren adierazle izan bazen ere, bi korrikalarik gure atzetik hainbat metroetan izan genituen mugarriak ikusi zituzten arte, jejeje.

Lehenengo mugarriak.

- Dauneko bide normalen... - esan nion Lekuri GPS-a ehungarrenez kontsultatu eta jarraitzen ari ginen bidexka bide bihurtu zenean.
- Hau egiña zeok!!!

Bidexka bide bihurtzen den lekuan.

Hemendik gora, mendiari metroak irabazten genizkion heinean mugarrien kopurua ugarituz joan zen, bidea erraz jarraitzeko aukera emanez. GPSa ere ez genuen gehiago kontsultatu behar izan. Olanoko Haitzandiko azken maldara iritsi ginenean, gailurra lanbroaren gainetik geldituko zenaren itxaropenak alde egin zuen, zeru ilunean ez baitzen inongo argitasunik somatzen.

Olanoko Haitzandiko azken maldaren magalean dagoen muguarrietako bat.

Elorrien babesik gabe, haize eta langarraren mende gelditu ginen, bilutsik, berokiak goraino lotu eta gorputzak uzkurtzera behartuz. Gailurraurre bat atzean utzi ondoren Olanoko Haitzandira belar bustia zapalduz iritsi ginen.

Olanoko gailurraurrea eta gailurra.

Leku Olanoko Haitzandiko gailurrean, postontzi moduan jarrita dauden prismatikoetatik begira

- Zemuzko bistak? Jejeje - galdetu nion umoretsu.
- Pena dek ba ezer ez ikustea... - erantzun zidan -, bista earrak omen zerek eta.
- Bakik, beste egunen baten itzuli beharkoiau...

Olanoko Haitzandiko gailurrean.

Eguraldia ikusita zalantzan izan ginen Haiztxikira jarraitu ala ez. GPSan begiratu eta zuzenean 200 metro inguru besterik ez zeudela ikusi genuenean animatu egin ginen: "behin honea etorrita hobe diau bi puntak igotzea...jejeje".

Bi haitzen artean dagoen lepora iristeko egin genuen jaitsiera ez zen oso trebea izan, eta harrigarriena, denbora osoan GPSak adierazten zigun bidearen gainetik joaten saiatu ginen. Jakina da GPS aparatuek metro gutxi batzuetako errorea izaten dutela eta errua horri bota genion. Harkaitza bustia egoteagatik eskuak erabiliz egindako pare bat jaitsieren ondoren lepora iritsi ginen.

Eskuak erabili genituen jaitsieretako batean.

Behin lepoan, belarrez estalitako malda gozo bat igo ondoren Olanoko Haiztxikiko gailurrera iritsi ginen.

Leku Olanoko Haiztxikian

Olanoko Haiztxikian

Argazki pare bat azkar-azkar egin ondoren Olanoko Haitzandira itzuli ginen. Oraingoan ordea, mugarriak jarraituz, jaitsieran jarraitu behar izan genuen bidearen gainetik inongo zailtasunik ez genuen pasa prismatikoetara iristeko.

- Etxea iristen neokenen GPS-ko bidetio jatxierako bidea bide honta muittukoiat... - esan nion Lekuri gailurrera iristear geundela.

Bi haitzen arteko bide egokiaren gainetik. Argazkian jaitsieran ikusi ez genuen mugarrietako bat ikusi daiteke.

Haizearen eraginez okertutako zuhaitza. Harrigarria da naturak egoera aldakorretara egokitzeko duen modua.

Haitzandiaren gailurrera lehen aldiz iritsi ginenean izan ginen denbora eskasa izan bazen, bigarren aldian bertan pasatako denbora ahalik eta eskasagoa izan zen. Argazki pare bat egin ondoren, haize hotz eta langarragatik ihes eginez, beherako bidea hartu genuen.

Olanoko Haitzandiko prismatikoetatik berriro begiratu arren, Lekuk oraingoan ere ez zuen ezer ikusi, jejeje...

Jaitsieran, Olanoko Haitzanditik hegoaldera behatz luze baten moduan luzatzen den gandorra jarraitzea erabaki genuen.

Gandorraren zatirik "teknikoena" hasten den lekura iristen. Argazkian mugarri bat ikusi daiteke.

Gandorrak zailtasun berezirik ez dauka, eta harkaitza bustia egoteagatik, pare bat lekuetan kontuz mugitu baginen ere, metroak erraz galdu genituen.

Kontu handiz ibili ginen tartean...

Metroak galtzen genituen heinean lanbro eta langar geruza atzean geldituz joan zen azpian genuen ikusmira piskanaka luzatzearekin batera. Konturatu ginenerako "Leze" atsedelekuaren inguruan dauden eraikinak desagertzen zen lanboraren artean azaltzen joan ziren.

"Konturatu ginenerako Leze inguruko eraikinak azaltzen joan ziren"

- Ze ingoiau Lezeko iturrira eo Lezea zuzenen jun? - galdetu nion Lekuri.
- Nik ude bazeukeat, aukeran hobe zuzenen Lezera juten bagaittuk.
- Earki, hola "tuboko" sektoreko bidek ikusikoizkiau.

"Leze" atsedenlekura iristen, "Berakaitz" arrakala ikusgarriaren ezkerretik jaisten..

"Berakaitz" arralakalaren oinera iritsi ginenean, ezkerrera hartu eta askotan harkaitzarekin jolasean aritu garen "El Tubo" sektoreko bideen azpitik pasa ginen, "Leze"-ren sabeletik jaiotzen den Artzanegi errekara zuzenduz.

"El Tubo" sektoreko bideak atzean utzi ondoren...

Artzanegi errekaren harkaitz irristakorren gainetik fede-jauziak eginez "Leze"-aren ahora hurbildu ginen.

Artzanegi errekaren gaineko fede-jauzietako batean.

"Leze"-ra hurbiltzen naizen bakoitzean ahozabalik gelditzen naiz. Isilik gelditu eta arima irekitzen dela sentitzen dudan leku magiko horietako bat da, gurtza erlijiosorako diren lekuetan gertatzen zaidan bezala. Oraingoan ez zen ezberdin izan. Zeruraino irekitzen den zulo ilunari behetik gora poliki begiratzen nion bitartean, duela lau urte eta erdi Luca, Mara, Marta eta Corradokin bertan pasa genuen eguna gogora etorri zitzaidan. Aste hau bereziki gogorra izan da, sekula ahaztuko ez dudana, urte askotako borrokaren ondoren Lucaren gorputzak arimari ateak ireki eta atseden hartu duelako. Eta aspaldi ez bezala lehortzeraino negar egin dut, negar Lucagatik, negar Mara, Marta eta Corradogatik, negar barreneraino sartu zaidan min urratzaile eta tristuragatik, negar bizitzaren alde gordinagatik, negar Lucari idatzi nion azken gutunagatik. Denbora beharko dugu zuk utzitako aulki hutsari minik gabe begiratu arte, denbora beharko dugu zuk utzitako hutsunera ohitu arte, onartu arte. Bidai on eta ikusi arte...

"Leze"-a

Argazki makinarekin begi urtsuak estaltzen nituen bitartean argazki pare bat egin, eta malkoak lehortu ondoren, atzean zerbait uzten nuen sentimenduarekin martxan jarraitu genuen, "Leze"-ko atseden lekua eskuinean utzi eta aparkalekutik monolitoetara zuzentzen den harrizko pistara iritsiz.

Pistara iristeko zeharkatu behar den langa.

Mendian, askotan aldapa guztiak amaitu direla uste denean, ezustekoan, ezerezetik aldapa berri bat azaltzen da, abiadura jaistera behartu eta buru makurtzea behartzen zaituen horietakoa. Bidea ezagutu arren, hori bera sentitu eta bizi izan genuen pistan gora oinez hasi ginenean.

Pistaren lehen metroetan.

Lekuk partekatu zituen arto erreak ito gabe jan ahal izateko abiadura egokitu ondoren gustura hartu genuen monolitoetara doan bidearen bidegurutzea.

Monolitoetara daraman bidegurutzera iristen. Argazkian, zuhaitz artean lehen monolitoa ikusi daiteke.

Eginoko monolitoak belar artetik zerura jaiotako betortz ikusgarriak dira, jentilek eraikitako trikuharri ikusgarriak bailira. Urteetan Euskal Herriko eskalatzaile sutsuenen jomuga izan dira (eta dira) eta bigarren monolitoan Pou anaiek irekitako "Mendeku" bidean (9a zailtasunekoa) nazioarteko eskalatzaile handienek indarrak neurtu dituzte.

Lehenengo monolitoaren azpian.

Bizia harkaitzean bidea irekitzen duenean, bide gogorrenak gutxi errepikatzen direnaren seinale.

Monolitoen arteko ibilbidea egitea Euskal Herriko eskaladaren historiari eskeinitako museo bati bisita egitearen parekoa da, monolito bakoitzak bere historia baitu, eta adi entzuten badugu, monolito bakoitzak istorio ezberdinak kontatzen dizkigulako. Banaka-banaka, poliki-poliki, monolitoak atzean geldituz joan ziren...

Azken monolitoa atzean utzi ondoren.

Azken monolitotik Eginora itzultzeko biderik nabarmen, zuzen eta arginena hariztian barneratzen den bidea bada ere, guk hartxingadia zeharkatzen duen bidexkatik jarraitu genuen, "Barraskiloen gandorra", "Placas del Pájaro Loco", "Hasiberriak", "Eneko Alonso" eta "Matices" bideek jarraitzen dituzten gandor, horma eta monolitoen azpitik pasatuz eta bertan egindako eskaladak gogora ekarriz.

Eginora goizeko hamaikak eta erdi pasatxoan itzuli ginen, ibilbidea hasi eta hiru ordu eta erdi ingurura:

- Bide earra, eh?
- Bai, izugarri gustau zaiak - erantzun nion -, ta gañea igoerako trepadak bere xarma ematen ziok.
- Hala dek, sekula ingo ez geniean igoera tipikoa dek - erantzun zidan -, pena bistak, jejeje.
- Dena ezin dek, jejeje...

Trasteak kotxearen barruan sartzea kostatu zitzaigun abiadura berean kotxean sartu eta etxerako bidea hartu genuen: "Planak ongi ateratzea gustatzen zait!!!!".

KRONIKA IDAZTEKO KONTSULTATUTAKO BIBLIOGRAFIA ETA WEB ORRIAK

- Gil García J.A. Montes de Araba-1 (Cantabrica, Gorbeia, Llanada), Guía montañera, 62-63. Bilbo. Sua Edizioak, 1994.
- Muñoyerro I, Pérez F.J. A través de la montaña, Araba, 24-25. Bilbo. Diario El Correo, 2004.
- Mendikat web orria. Aitzandia (1.083 m). 15/02/2021. Eskuragarri: https://www.mendikat.net/com/mount/104