LARRUNARRI (TXINDOKI) (1.341 m): MENDEBALDEKO GANDOR "INTEGRALA", 225 m, V. 2020/07/04

Larrunarri, maiatzeko ilargi betearen begiradapean.


Traductor al castellano, English traslator, traducteur française.

Mila aldiz ibili gaitezke bide beretik, mila aldiz pago zahar beraren itzalpean atseden hartzeko; mila aldiz harkaitz bera eskalatu dezakegu, bere zimurrak mila aldiz laztantzeko; mila aldiz gailurrik kuttunenean eseri gaitezke, mila aldiz gozatutako paisai bereaz berriro ere gozatzeko. Eta esperientzia hauetaz guztietaz mila aldiz gozatzen badugu ere, beti egongo da lehen aldiz harrituko gaituen esperientzia berri bat aurkitzeko arriskua: bide berri bat, zuhaitz berri bat, harkaitzean zimur berri bat, paisaian ikusi gabeko leku berri bat. Garai bateko 3D marrazkien moduan, esperientzia berria ikusi eta bizi ahal izateko indarra egin beharko dugu, pasiboki mugituz gero esperientzia egunerokotasunaren ikusmiraren barruan geldituko baita.

Kronika honetako eskalada goiko hausnarketaren adibide garbia da: Larrunarriko mendebaldeko gandorra askotan eskalatuta genuen arre, gailurraren gertutasunaz itsututa beharbada, diedro nabarmen hau "ikusi" gabe genuen, nahiz eta beti bere ondotik pasatu. Guretzat existitzen ez zen harri pusketa bat besterik ez zen, Erlabeltzeko puntaren bidean ezkerrean axolagabetasunez begiratu eta uzten genuena. Asierrek bertan arreta jarri eta eskalatu zuen arte:

- Eskalada oso politte da, kintokoa eo...

Asirrek diedro "ikustezin" honen berri eman zidanean eskalatzeko gogo bizia piztu zitzaidan. Txindokiko gandorra milagarren aldiz eskalatuko genuen, lehen aldiz harrituko gintuen esperientzi berria bizituz. Oraingoan Aitor bidelagun izango genuen, azkenaldian Josuren sokalagun bihurtu dena, esperientzia berri hau aberastuz.

Ez dakit sekula izan duzuen Txindokiko mendebaldeko gandorraren lehen eskaladaren kronika irakurtzeko aukera. Pyrenaica aldizkariaren 23 zenbakiaren konikaren irakurketak ("kronika idazteko kontsultatutako bibliografia eta web orriak" atalean kronika honen esteka duzue), egun arinki eskalatzen dugun gandor honetako eskaladak 1951 urtean izan zuen balioaz jabe egiteko balio digu. Hiru saiakera egin behar izan ziren gandorra bere osotasunean eskalatzeko: 1949 urteko azaroaren 7an izan zen lehena. 9 orduko borrokaldiaren ondoren, Anton Saenz de Basagoitia, Jose Maria Peciña eta Jaime Reñé-k, ekaitza bortitz batek behartua, azken diedroa eskalatu gabe utzi eta gandorretik ihes egin behar izan zuten, ipar hormara 25 metroetako rappel bat eginez. Urtebete beranduago, Jaimeren lekua Jose Arratek hartu eta zazpi ordu eta erdiren ondoren azken diedroaren azpira iritsi ziren. 5 metro eskas eskalatu ondoren, ekaitz berri batek behartuta, gandorra berriro ere ziztu bizian utzi behar izan zuten. Urtebete beranduago, 1951ko urriaren 21an, hiru eskalatzaileak Larraitzetik gandorra eskalatzeko helburuarekin hirugarrenez abiatu ziren, oraingoan ere ekaitzaren beldurrez, bidean topatu zuten artzain batek ekaitza botako zuela esan zien eta. Eskalatzen hasi eta bost ordu eta hogeita bost minutu beranduago, hiru eskalatzaileen irrintziak Txindokiko gailurretik lau haizeetara zabaldu ziren. Gandorra eskalatuta zegoen. Kronikan egiten duten eskaladaren deskribapena zehatza da, dardaratsua, Alpeetako eskalada handi bat deskribatzen ariko bailiran. Pasagune bakoitza zehaztasunez deskribatuta dago eta, gandorraren eskalada ezagutzen baduzue behintzat, kronika osoan beraien sokalagun sentituko zarete. Kronikaren esaldi honekin geratzen naiz: "Auguramos en nuestro cambio de impresiones, un gran porvenir escalatorio a esta cresta que acabamos de vencer por primera vez. Puede llegar a ser un magnífico campo de acción para los escaladores del País Vasco; en pocos sitios de nuestra tierra encontrarán más bella vía de escalada". Etorkizunak zalantzarik gabe arrazoia emango zien.

Kronika honetako azken diedroa lehen aldiz nork eskalatu zuen ez dut inon topatu, baina argi dago gandorra lehen aldiz eskalatu zutenak ez zirela izan. Lehen eskalatzaile hauek nortzuk izan ziren bilatzen jarraitu beharko dut... 

BIDEAREN DATU BATZUK

- Luzera: 190 metro aristarako + 35 metro azken diedroa eskalatzeko.
- Luze kopurua: Gandorra 60 metroetako sokarekin 5 luzeetan eskalatu badaiteke ere, normalean 6-7 luzeetan eskalatzen da. Diedroa luze bakarrean eskalatzen da.
- Nork irekia: Jose Mª Peciña, J. Arrate eta A. Saenz de Basagoitia 1951ko urriaren 21ean. Diedroa lehen aldiz eskalatu zutenak zeintzuk izan ziren ez dut inon topatu.
- Zailtasuna: V. Gandorra  luzez-luze: 1ºL: IV (30 m), 2ºL: II (25 m), 3ºL: III+ (30 m), 4ºL: IV- (30 m), 5ºL: IV (25 m), 6ºL: IV+ (20 m) eta 7ºL: III (30 m). Diedroko luzea: V (35 m).
- Orientazioa: Mendebaldea.
- Ura: Larraitzeko iturrian hartu daiteke baita, jaitsieran, Oria iturrian ere.
- Hurbilketa: Larraitzetik Larrunarrira doan ohiko bidea hartuko dugu. 20-30 minuturen ondoren, pinudiaren hasieran dagoen langa pasa ondoren bidea utzi eta ezkerrera joko dugu, Amezti mendira zuzenduz. Amezti ezkerretik inguratu ondoren lepo batera iritsi eta hemendik gora zuzen jarraituko dugu, tarteka eskuak erabiliz, lehen luzeko diedroaren azpira iritsi arte. Larraitzetik lasai joanez gero ordubete inguru pasako dugu.
- Jaitsiera: Hiru aukera ditugu: Larrunarrira iristen den ohiko edozein bidetik, gandorraren amaieran muntatutako rappel lerrotik (bi rappel) edo Erlabeltzeko puntaren azpian dagoen "Arrastrakulos" kanaletik.
- Eramandako materiala: 10 express zinta, luzera ezberdinetako zinta-uztaiak bilguneak muntatzeko. Walkie-talkie pare bat ere eramatea gomendagarria izan daiteke bilguneen artean oihuka ez aritzeko. Azken diedroan lau aseguru jarraita badaude ere, ongi etorri daitezke tamaina erdiko friend batzuk.
- Eskalada-bidea eskalatzeko pasatako denbora: Bi ordu eta berrogeita bost minutu.

BIDEAREN KROKISA

Larrunarriko mendebaldeko gandorraren nondik norakoak. Goien azken diedroaren kokalekua ikusi daiteke.


Azken diedroaren krokis zehatza. Borobil gorriaren barruan luzeko spit bakarra, hiru "X" gorriak aldiz, iltzeen kokalekua.


DESKRIBAPENA

OHARRA: mendebaldeko gandorraren deskribapen zehatza hemen idatzita dudanez, ez naiz detaile tekniko eta eskaladaren azalpen zehatzetan geldituko.

- 60 metrotako beste soka? - Galdetu zidan Asierrek oinez hasi aurretik.
- Maleterotio eztezu hartu? - erantzun nion txantxetan ari ote zen pentsatuz.
- Ez...

Kotxearen maletategia ireki eta hutsik zegoela ikusi nuen.

- Ostia, etxen utziet!!!!

Etxean utzitako sokaren bila joatea burutik pasa zitzaidan momentu berean Aitorrek kirol-eskaladako 80 metroetako soka bat kotxean zuela esan zigun:

- Erdin korapiloa egin eta 40 metrotara eskalauko deu - proposatu zigun.

Motxilatik zintzilik nuen 60 metroetako soka "fina" kotxearen maletategira bueltatzen nuen bitartean Asierrek 80 metroetako soka "potoloa" hartu zuen. Goizeko zazpiak eta laurden izan arren Larraitzeko aparkalekua kotxez, furgonetaz eta auto-karabanaz beteta zegoen, camping baten itxura emanez. Horren goiz iritsita ere bidea hasten den ataka metalikotik hain urrun aparkatzen nuen lehen aldia izan zen. Kotxeek erdian utzitako pasilloa zeharkatuz atakara iritsi, kolokan dauden egurren gainetik zeharkatu eta maldan gora hasi ginen.

Sasoi betean bazaudela uste baduzu ere Txindokiko igoerak ahuldaderik ezkutuena beti uzten dizu agerian. Honegatik, hurbilketa mantxo hartu genuen, solasaldi itxuroso bat mantentzeko abiadura zuhurra eramanez.

Metroak irabazten genituen heinean bailara estaltzen zuen behe-lainoa behean gelditzen hasi zen. Izarek erdi-estalitako ohe baten moduan, behe-lainoa eguzkiaren lehen izpien indarrez pixkanaka jasotzen hasita zegoen, bailarako muinoak eta baserriak agerian geldituz.

Goierri izarak gainetik kentzen...


Gertuago...


- Ea gutxiñez aristan lehenengok gean - esan nien Txindokira doan bidea utzi eta, maldan gora, Ameztira zuzendu ginenean.

Orain arteko martxa lasai hartu bagenuen ere, Ameztira zuzendu ginenean, solasaldiaren mesedetan noski, martxari puntu bat jaitsi genion. Bi mendizaleen arteko solasaldia gai bakarraren inguruan izaten bada, hiru elkartzen direnean zer esanik ez. Hurbilketan inguruko mendiak igo eta horma guztiak eskalatu genituen, udan zein neguan. Solasaldiak Goierriko kronika sozialari errepaso emateko ere eman zuen, inguruko zurrumurru eta esamesei tarte eginez: ez dakit nor banandu egin dela, badakit nork istripua izan duela... Solasaldiak mendi-igoera eta eskalada gida eder bat idazteko materialaz aparte, "Semana" edo "Hola" moduko aldizkari bateko ale batzuk idazteko materiala ere eman zigun, jejeje.

Azken aldian hurbilketek gauza bera izan dute komunean: ihintzagatik zapatila eta galtzerdiek busti-bustiak amaitu dutela. Oraingoan ere, eskalada hasten den lekura iritsi ginenean egin genuen lehenengo gauza zapatila eta galtzerdi bustiak motxilan gorde eta katu-oin lehorrak janztea izan zen. Aitor eta biok hitz egiten jarraitzen genuen bitartean, Asier di-da batean prestatu eta soka eskatu zigun:

- Gaur hobe zu aurretio denbora guztin jutea - esan nion - pentsatzet hola azkarrago ibiliko geala.

Asierri express zintak eta walkie-talkie bat pasatu eta sokaren erdian zortziko korapiloa egin eta arnesera lotu zuenean eskalatzen hasi zen, horizontala utzi eta bertikalean murgilduz.

Lehen bilgunetik egindako argazkia.


40 metroetako luzeak eskalatzera "kondenatuak" izanda ere, eskalada azkarra egin genuen. Asier aurretik, soka potoloetatik ahal zuen moduan tiraka, eta Aitor eta biok atzetik, gelditu gabe metroak irabazi genituen, nahiz eta hasiera batean atzetik zetozen sei kordadetako batek aurrea hartuko gintuela pentsatu genuen.

Laugarren diedroa eskalatzen, gandorrari zailtasuna ematen diona (IV+).


Eskalada osoko ezusteko bakarra laugarren diedroan izan genuen. Bertan, horma bustia topatu genuen, diedro honi zailtasun puntutxo bat emanez. Ez dakit hala izango den baina denbora osoan gandor osoa garbitu denaren sentsazioa izan genuen. Arrailak garbi-garbiak zeuden eta han eta hemen harriak kendu izan direnen arrasto zurixkak ere topatu genituen.

Aitor laugarren diedroa eskalatzen.


Ordu eta erdi baino lehen azken bilgunean ginen soka eta materiala jasotzen:

- Diedroa han goien ikustean punta hoi izangoa, ez? - esan nion Asierri.
- Bai - erantzun zidan.

Gandorraren gainetik, monolito baten moduan, diedroa dagoen horma nabarmen ikusten zen. Hain nabarmena izanda orain arte hain itsu nola izan nintzen ezin nuen sinetsi.

Azken luzean eskalatzen den horma gandorraren azken bilgunetik ikusita. Gailurrean putre bat dago.


Materiala behin behinean motxiletan gorde eta, galtzerdi eta zapatila bustiak jantzi ondoren, martxan jarri ginen, eskaladan zehar "galdutako" solasaldiari berriro helduz. Gandorrak duen harkaitz-blokeen laberintotik atera eta harkaitzen arteko pasabide estuak zeharkatuz, 20 minutu eskaseko ibilaldi lasaiaren ondoren azken hormaren oinera iritsi ginen.

Diedroa perfektua da, liburu erraldoi ireki baten modukoa. Erdian arrail nabarmen bat dauka, edozein eskalatzailearen begitakoa izan daitekeena. Goiko zatian sabai batek hortik pasatu ezin dela argi eta garbi adierazten du. Pena diedro hau gandorraren berezko eskaladaren amaieratik gertuago ez egotea, gandorraren luzerik ederrena izango zelako inongo zalantzarik gabe .

Diedroa dagoen horma. Diedroa hormaren eskuinean ikusten den tximini itxurakoa da.


Asier eta Aitor prestatzen ziren bitartean, batera eta bestera mugitu nintzen argazkiak egiteko leku egoki baten bila. Orduarengatik, eguzkia hormaren atzetik ateratzear zegoen eta banekien hormatik atera ondoren argazkiak egitea ezinezkoa izango nuela, eguzkia parez-pare izango nuelako. Ahal nuen denbora gehiena diedroaren itzalpean mantentzenn saiatuko nintzela erabaki nuen.

Prestaketa lanetan...


Eskalatzailea eta aseguratzailea prest zeudenean Asier eskalatzen hasi zen.

Diedroaren lehen asegurua, spit zahar bat, oso goien badago ere, bertara iristea azpitik dirudiena baino errazagoa da. Dena den, diedroaren erdiko arraila friend-ak sendo trabatzeko aproposa da. Asierrek diedroaren lehen metro etzanak erraz eskalatu zituen, lasaitasun osoz (II+).

Zati etzana eskalatu ondoren.


Metro etzan hauek eskalatuta, diedroa belar batzuen gainetik bertikal bihurtu arte tentetzen da. Zati honetan ere friend-ak trabatzeko aukera dagoen arren, diedroaren bi hormetan oinak jarri, erdiko arrailean eskuak sartu eta, metro pare bat eskalatu ondoren, diedroaren ezker horman dagoen erlaitz eroso batera igo zen, erlaitzean gorputza luzatuz spit zaharretik lehen express-zinta pasatzeko (IV).

Lehen asegurutik sokak pasatzen.


Asier erlaitzean zegoen bitartean, Aitor eta biok, diedroaren itzalpean, iparretik zetorren haize fresko baten eraginez hozten hasi ginen:

- winestoperra jantzi behar det - esan nion Aitorri.
- Bai, hemen hotza itteik - erantzun zidan gorputza astindu eta Asierri begiradarik kendu gabe.

Erlaitzetik gora diedroaren eskalada amaitzen dela esan daiteke. Arrail nabarmen bat eskalatzen jarraituz, metro batzuk kontu handiz eskalatu (IV) eta, arrailaren gainean zutituz, bere amaierara iritsi zen, luzearen bigarren aseguruaren parean gelditzeko: harkaitzaren pitzadura txiki batean sendo sartutako iltze bat.

- Hortio bi sokak pasau - aholkatu zion Aitorrek - bazpare atzetik goazenak eroi ezkeo penduloik ez itteko.

Arrail nabarmena eskalatzen.


Iltze honen parean, eskaladarik logikoena arrailetik zuzen eskalatzen jarraitu eta goiko gandorrera igotzea dela dirudien arren, hemen hasten da luzearen zatirik ikusgarriena: oinentzat helduleku onak dituen eskuin-ezkerrerako zeharkaldia, horman dagoen sabaiaren azpitik doana.

Oinentzat arraila amaitzen den lekuan, zeharkaldiaren hasieran, argazkian lehen iltzea ikusi daiteke.


Ohikoa duen eskalada zuhur eta lasaiarekin, Asierrek zeharkaldia presarik gabe hasi zuen, esku eta oinentzat dauden heldulekuak ongi aukeratu eta aprobetxatuz.

Zeharkaldiaren lehen metroetan.


Pazientziaz, mugimendu bakoitza ongi neurtuz, Aitor eta bion animoen artean zeharkaldiaren amaieran dagoen iltzera iritsi zen, luzearen hirugarren asegurura hain zuzen ere (V).

Zeharkaldiaren amaieran.


Bigarren iltzetik ere, Aitorren aholkuari kasu eginez, bi sokak pasatu eta, sabaia ezkerretik saihestuz, helduleku ederrak dituen azken metro bertikal batzuk eskalatu zituen hormaren gainera igoz (III+). Bigarren iltzearen ondoan beste iltze bat badago ere, soken marruskadura handia izango zenaren beldurrez, Asierrek ez zuen bertan express-zintarik jarri.

Hormaren gainean muntatutako bilgunerik ez dagoenez, bilgunea harkaitz-bloke batetik pasatako zinta-uztai batekin muntatu zuen.

Azken esfortzua...


Hormaren gainetik behera egindako argazkia.


- Ze esatezu? - galdetu genion.
- Aurrekon pentsau nun modun, kinto ingurun eo ibilikoela... . erantzun zigun.

Asierrek sokak jasotzen zituen bitartean, Aitor eta biok, hotzak uzkurtuta, gorputza berotu nahian, besoak astintzen hasi ginen.

- Utziazu aurretio juten, hoka trabesin zeala argazkik ingoizkizut - eskatu nion Aitorri.

Aitorrek gorputza berotzen jarraitzen zuen bitartean eskalatzen hasi nintzen. Diedroaren eskalada, zaila izan gabe, ederra iruditu zitzaidan. Hori bai, ni lehenengo moduan eskalatu izan banu spit-aren aurretik friend bat gutxienez trabatuko nuela ere argi gelditu zitzaidan, jejeje.

Zatirik ezerosoena erlaitzetik arrailaren amaiera artekoa iruditu zitzaidan, motxilarekin ezker hormari jotzen nionez, oreka galduko nuenaren sentsazioa sentitu nuelako behin baino gehiagotan.

Aitor erlaitzaren gaineko arraila eskalatzen.


Iltzeen arteko zeharkaldia ikusgarria da, itzela. Eskuen heldulekuak oso handiak ez diren arren, nahikoak dira oreka galdu gabe oinak helduleku batetik bestera segurtasunez mugitzeko. Zeharkaldia atzean utzi ondoren ulertu nuen luzea ireki zutenek zergatik ez ziren lehen iltzetik zuzen gandorrera atera.

Aitor zeharkaldiaren hasieran...


Zeharkaldiaren amaieran Asierri eusteko eskatu eta, sokatik zintzilik, Aitorri argazkiak egiten hasi nintzen. Pasatako "freskura" atzean geldituta, Aitor lasai zetorren, kontzentrazio osoz mugimendu bakoitza ongi neurtuz. Eskalada lasai dutenei begira egotea gozamena da, harkaitzaren bertikaltasunean dantzan ari diren sentsazioa transmititzen dutelako. Nire parera iristear zegoela hormaren azken metroak eskalatu nituen.

Zeharkaldiaren amaieran. Argazkian, bata bestearen ondoan dauden azken bi iltzeak ikusi daitezke.


Ederki eskertu genuen eguzkiaren argi eta berotasuna horma ilun eta hotzetik irten ginenean.

Aitor hormaren hoztasunetik eguzkiaren epeltasunera irteten, atzean Txindokiko gandorrako harkaitz-blokeek osatzen duten laberintoa.


Material guztia lurrean zabalduz, katu-oinak kendu eta, oinutsik, harkaitz baten eseri nintzen, belarraren leuntasun eta epeltasuna oinen azpian sentituz. Zapatila eta galtzerdiek eguzkiak berotzen hasitako harkaitz baten gainean hezetasuna galtzen zuten bitartean, luze honen nondik norakoei buruz hizketan aritu ginen. Hirurak ados geunden luze honen edertasunaz. Baita ere, gandorraren azken bilgunetik urrun egonda, tamalez, asko ez dela errepikatuko.

Epeltasuna gorputzera itzuli zenean, motxilak sorbaldetatik zintzilikatu genituen Txindokiko gailurrera zuzenduz.

Zur eta lur gelditu ginen gailurra okupatzen zuen mendizale kopuruarekin. Jendetzaren artean pasatuz, gelditu gabe, beherako bidea hartu genuen, Larrunarrira izerdi patxetan igotzen ari zirenen kontrako bidea eginez. Metroak galtzen genituen heinean, zeharka gandorrari begiratu genion. Bertako puntu ezberdinetan kordadak ikusten ziren, batzuk mugimenduan, besteak mugimenduen zain:

- Bufff!!! Eskerrak lehenak sartu gean - esan zuen Asierrek.

Jaitsieran pentsatzen aritu nintzen gandorrari amaiera emateko modu eder eta eleganterik badago, azken diedro hau eskalatzea izan daitekeela. Graduari dagokionez ez da luze gogor bat baina, Larrunarri bezalako mendi eder batean eskalatzen ari garela kontutan izanda, hau gutxienekoa dela esango nuke. Graduen inguruan Voytek Kurtyka alpinista handiak dioen moduan: "eskaladaren gradua giza harrokeriaren mesedetan bihurtu den erregistro zitala da: ez du inondik inora eskaladaren bizipenaren intentsitatea azaltzen: pozoia eta zitalkeria besterik ez da". Hitz jakintsuak, ez duzue uste?

KRONIKA IDAZTEKO KONTSULTATUTAKO BIBLIOGRAFIA ETA WEB ORRIAK

- Irurak-bat del Tolosa Club. Primera escalada del Txindoki por su cresta occidental. Pyrenaica, 1951; 23: 116-119. Eskuragarri: http://hemeroteka.pyrenaica.com/uploads/aldizkaria/023/pdf/pyrenaica_023_6.pdf
- Rodriguez J.M. Ascensiones y escaladas de Guipuzcoa (Guía), 144. Deba. Euskal Herriko Mendizale Elkargoa, 1979.
- Obeso G., Arrieta Tx. Gipuzkoako eskalada gida, guía de escalada de Gipuzkoa158-159. Gráficas Lizarra, 2002.
- Kurtyka V. El Maharajá chino. Ediciones Desnivel. Madril. 2015.
- Smithyren bloga. Txindoki, mendebaldeko arista (IV+), 2009/01/02. Eskuragarri: http://www.smithyrenbloga.com/2009/08/txindoki-mendebaldeko-arista-iv-090102.html

EGINO: USOA ("Dame veneno" bidea, 60 m, 5b) ETA AZTOREA ("Hego-mendebaldeko gandorra", 100 m, 5c), 160 m, 5c. 2017/10/15

Leitzarango “Jannu” bidetik bueltan, igandean nora joan gintezkeen pentsatzen aritu ginen: “Ta joan den asten pentsauta genuna itten badeu?” bota nion Asierri. “Zein, La Paloma ta Azorrekoa?” erantzun zidan. “Hoixe bea, hola jun den asteko arantzea kenduko deu” nik "ta gañea amonan urtemuga da, hola bere etxea kafea ta postrea hartzeko iritsiko naiz". “Nekatio konforme” erantzun zidan Asierrek .

Aitortu beharra daukat Aztoreara itzultzeak ez ninduela ehuneko ehun konbentzitzen, oraindik hego-ekialdeko gandorrean pasatako estutasunak pasa gabe zeudela sentitzen nuelako. Orduan, zergatik bertara itzuli? Beharrik al zegoen? Galdera hauentzat erantzunik ez daukat baina, nahiz eta tarteka auto-babeserako materiala erabili, bidean kimikoak topatuko genituela jakiteak lasaitasuna ematen zidan. Honetaz aparte, buruaren mesederako, argi nuen luze gogorrenak Asierri eskalatzeko eskatuko niola.

Aztorearen bigarren bisitarako Usoa ere eskalatzea pentsatu genuen, “Dame veneno” bidea jarraituz, bertako biderik errazena hain zuzen ere.

OHARRA

Apirilak 1 eta abuztuak 31 artean "Usoa" eta "Aztorea" monolitoetan babestutako espezien habiagintzagatik eskalada debekatuta dago.

BIDEAREN DATU BATZUK

Luzera: 160 metro.
Luze kopurua: 5.
Nork irekia: Usoaren "Dame veneno" bidearen daturik ez dut topatu, Aztorearen hego mendebaldeko gandorra aldiz 1982an Juanito Oiarzabal, Atxo Apellaniz eta Angel Rosen-ek maisuki ireki zuten.
Zailtasuna: 5c. Luzez-luze: 1ºL: 5a (25 m), 2ºL: 5b (35 m), 3ºL: 5c (30 m), 4ªL: III (20 m) eta 5ºL: 5c (50 m).
Orientazioa: Hegoaldea, udan bero handia pasa daiteke.
Ura: Eginoko iturrian hartu daiteke.
Hurbilketa: kotxea uzten den lekutik 15-20 minutu.
Jaitsiera: Aztorearen iparrean dagoen bidexka jarraitu eta Larrenegiko haitzetatik jaisten den Aztorea-Usoaren ohiko bidetik jaitsiko gara.
Eramandako materiala: 60 metroetako bi soka , luzera ezberdinetako 12 express zinta eta tamaina ezberdinetako zinta batzuk bilguneetarako, Alien eta fisurero jokua eta Lincam hori eta gorria. Walkie-talkie pare bat ere eramatea gomendagarria izan daiteke bilguneen artean oihuka ez aritzeko.

BIDEAREN KROKISA

Bidearen nondik norakoak.


Krokisa zehatzago.


Usoaren "Dame veneno" bidearen krokis zehatza.


Aztorearen hego-mendebaldeko gandorraren krokis zehatza.


BIDEAREN OINERA IRISTEKO

Bidearen oinera nola iritsi hemen irakurtzeko aukera duzue. Oraingoan Usoara zuzendu ginen.

Hormen azpian dagoen zelaiune harritsuan jarraitutako bidea.


Zelaiunearen amaieran.


DESKRIBAPENA

“Gaur beldurrik handiena haizek emateit” esan nion Asierri jaso nuenean. Komunikabideek hego haize gogorra iragarrita zuten. Nahiz eta Usoa hegoaldeko hormatik eskalatu, Aztorea hego-mendebaldeko gandorretik eskalatuko genuenez, ez nintzen eroso sentitzen. “Bueno, bertan ikusiko deu ea zemuzkoaen” erantzun zidan Asierrek lasaitasun osoz.

Egino atzean utzi eta hurbilketa lasaitasunez hartu genuen. Basotik Usoaren azpian dagoen zelaigune harritsura irtetear geundela Asierrek sorbaldatik heldu eta “Shhhh, begira hor aurren, orkatzak” xuxurlatu zidan. Elorri batzuen atzean ezkutatuta, argazki kamerak atera eta, ehiztariak bagina, hainbat argazki egin genizkien. “Harritako gatza jaten aittukoie” esan zidan Asierrek. Kamerak berriro ere gordetzen ari ginela orkatzak burua altxatu, une motz batean begira gelditu eta korrika batean basoan desagertu ziren.

Goizeko bisitariak. Edo bisitariak gu ginen?.


Usoara hurbiltzen.


Orkatzekin izandako topaketa hizpide, gure bidearekin jarraitu eta konturatu ginenerako Usoaren hego horma bertikalaren oinera iritsi ginen.

Hego hormaren oinean, azpitik ikusgarri eta bertikala da.


“Joer, hemendio horma tentea emateo” esan nion Asierri, “bai, hemengo bide guztik nahiko bertikalak die”. Lehenengo luzea bietatik errazena zela ikusita aurretik ni joango nintzela esan eta Asierrek ez zuen inongo eragozpenik jarri. Usoa eskalatzeko auto-babeserako materialik beharko ez genuenez, fisurero eta friend-ak motxilan utzi eta, talkie-kin batera, express zintak eta bilguneak muntatzeko zintak hartu nituen.

Goian azaldu bezala, Usoaren “Dame veneno” bidea aukeratu genuen, biderik errazena. Bideak Usoaren hego horma "Z" itsurakoa eginez erditik igotzen du, horman dauden bi arrail nabarien artetik hain zuzen ere. Material guztia ondo nuela ikusi eta talkie-ak piztu ondoren eskalatzen hasi nintzen.

Lehen luzea, 25 metro, 5a. Lehenengo luzearen lehen 5-7 metroak asegururik gabeko plaka etzan bat eskalatuz egiten dira horma bertikalera iritsi arte. Plakak ez dauka aparteko zailtasunik eta erraz eskalatu nuen. Hala ere, nahi izanez gero, babestu daiteke.

Lehenengo kimikotik aseguratu ondoren luzeak bigarren kimikora nahiko zuzen jarraitzen duen arren, luzeak hemendik gora pixkanaka eskuinera doala ikusi nuen. Heldulekuak onak dira baina hormaren bertikaltasun eta kimikoen arteko urruntasunarengatik pausuak eman aurretik bi edo hiruetan pentsatu beharra nituen. Pixkanaka arnasketaren abiadura azkartzen zihoala sentitu nuen: “gaur ez, gaur eztiet express zintei eutsiko” animatu nintzen.

Hirugarren kimikoaren ondoren luzeak ezkerrera jotzen hartzen du, hormaren oinetik ikusten den harlauz nabarira zuzenduz. Laugarren (eta azken) kimikotik aseguratu nintzenean kimiko hau eta bilgunearen arteko 6-8 metroetan kimiko gehiagorik ez zegoela jakinda urduritzen hasi nintzen: “benga Smithyyyyy, luze hau ingozula!!!” pentsatu nuen.

Arnasestuka, metroak pixkanaka irabaziz jarraitu nuen heldulekuak ongi aukeratuz. Harlauzaren parera iritsi nintzenean bertatik pasatako zinta batez babestear izan nintzen.

Harlauzaren gainean zinta pasa edo ez pentsatzen.


Gora begiratu eta lehen bilgunea osatzen duten bi kimikoak metro pare batera nituela ikusi nuen. Arnasa pare bat aldiz sakon hartu eta, bitan pentsatu gabe, harlauzaren gainera igo eta bilgunera iritsi nintzen, kimikoetako batetik aseguratuz.

Bilgunetik zintzilik.


Lehen bilgunea.


Bilgunean sentitzen den bertikaltasuna handia da. Behera begiratu eta erpurua goraka jarriz, Asierri bilgunean nengoela adierazi nion. Luzearen bertikaltasun eta kimikoen arteko tarteak lekutik kanpo zertxobait atera arren, luzea eskalatu izanagatik zoriontsu nengoen. Bilgunea muntatu eta Asierri berriro ere erpuruarekin keinu egin ondoren eskalatzen hasi zen.

Lehen bilgunetik behera egindako argazkia. Lehen planoan harlauza ikusi daiteke. Ikusten denez, luzea oso bertikala da.


“Tentsioa pasaet baña gutxiñez eztet tranpaik egin” esan nion bilgunera iritsi zenean “gaurko nere helburue expressei ez eustea da”. “Ba, kimikoen arten tarte luzea dau ta burutio ondo jun behar da” erantzun zidan.

Bilgunea ez da oso erosoa eta, materiala hala nola Asierri pasa ondoren, Reversoa bilgunetik arnesera pasa eta, den ongi zegoela egiaztatu ondoren, eskalatzen jarraitu zuen.

Bigarren luzea, 35 metro, 5b. “Oain akordatzen naiz” esan zidan Asierrek bilgunea utzi aurretik, “luze hontan lehenengo metrotan hobe da ez eroitzea, bestela reuniora eroitzen zea ta”. Luzeak lehen metroetan helduleku oneko ur tantadun plaka bertikala jarraitzen du, sabai txiki baten ondoan eskuin ezker diagonalean doan arrail batera iritsi arte. Tarte hau bi kimikoz babestua dago eta bien arteko tartea “eskuzabala” dela esango nuke.

Asier sabaitxora iritsi eta nondik jarraitu begira hasi zen: “nik esango nuke pitzaduratio dela, gañea ebidenteena handio dijola emateo” esan nion bilgunetik. “Bai, hala emateo” erantzun zidan “baña eztet kimikoik iñun ikusten”.

Asier arrail inklinatuaren hasieran, sabaitxoa ikusi daiteke.


Zalantza momentuaren ondoren ezkerrera jo eta arraila eskalatzen hasi zen: “hemen iltze bat dau” esan zidan arrailean sartu eta berehala. Arraila ia amaiera arte eskalatu eta, honen eskuinean dagoen plaka bertikalean ezker eskuin 3-4 metroetako zeharkaldi diagonala egin zuen.

Zeharkaldiaren ondoren, ur tantadun bigarren plaka bertikal bat zuzen eskalatzen jarraitu zuen.

Zeharkaldiaren ondoren, ur tantadun plaka bertikala eskalatzen.


Asier kontzentratua eta seguru ikusten nuen arren, normalean baino polikiago zihoan eskalatzen, luzea bere atentzio osoa eskatzen ari zitzaionaren seinale: “honi ze gradu emateie?” galdetu zidan kimiko batera iritsi zenean. “kinto b” erantzun nion. “Bakarrik?”. “Bai”.

Ur tantadun plakaren amaieran eta zertxobait ezkerrean bigarren arrail bat eskalatzen hasi zen, oraingoa bertikala. Haizea bizituz zihoala iruditu zitzaidan eta gorputzean hotzikara bat sentitu nuen, ezinbestean “ea Aztorea zemuz daun” pentsatuz.

Asierrek bitartean luzearen amaierako arraila babaresa moduan eskalatu, hormatik atera eta lurrean bi kimikoez osatutako bilgunera iritsi zen. “Bakizu Asier, biharamunik izango ez balitz bezela tentsauiazu” esan nion talkie-tik bilgunea utzi aurretik.

Luzea bertikala izan arren denbora osoan helduleku onak topatu nituen. Hala ere, kimikoen arteko tartea luzea da eta luze hau aurretik eskalatzeko burua eta nerbioak ongi izan behar direla iruditu zitzaidan. Ur tantadun plakak gustuko ez ditudan arren, bigarren plaka ederra iruditu zitzaidan, eskuak baino oinak non jarri behar diren begiratzen joan behar den horietakoa. Bukaerako arrail bertikalean ere asko gozatu nuen.

Bigarren bilgunera iristen.


“Eskerrak talkik ekarritteun ze bestela ez nizun aittuko” esan nion bilgunera iritsi nintzenean. “Bai, oihuka eztakit entzungo giñen” erantzun zidan.

Bigarren bilgunean.


“Bueno, oaingoz helburue beteta, eztiot iñungo expressi eutsi” esan nion harro, “halere oaindio eskaltzen tentso xamar nijo”. Luzearen nondik norakoen inguruan hizketan aritu ondoren, zailtasun mailari dagokionez ongi jarritako “kintoa” dela iruditu zitzaigun. “Luze hau beste eskolan baten kinto mas ere izan leike” esan zidan Asierrek arrazoi handiz.

Bilgunetik oinez metro batzuk gora egin eta Usoaren gainara iritsi nintzen.

Usoaren gainatik bigarren bilgunera egindako argazkia, atzean Egino.


Sokak jaso eta, harkaitz bloke baten laguntzarekin, Asier aseguratu nuen biok gainan elkartuz.

Eguneko lehen helburua betea genuen, nire kasuan Usoaren gaina zapaltzen nuen lehen aldia. Hala ere, “kintoko” bi luze izateko uste eta nahi baino estutasun gehiago pasa nituen. Aurretik 5c zailtasuneko bi luze nituela jakiteak urduritu ninduen. Haizea bazebilen ere, Aztoreari begiratu eta bertako arteen adarrak apenas mugitzen ez zirela ikusi genuen.

Aztorea Usoaren gainatik. Puntu zuriz oinez jarraitutako bidea.


“Nola ikustezu?” galdetu nion Asierri. “Bueno, probau beharko deu, ez?” erantzun zidan. Gero aitortuko nion bezala, haizearengatik beldurtzen hasita nengoenez, momentu horretan aurrera jarraitu baino etxera itzultzeko esan izan balit ez nion inongo eragozpenik jarriko, jejeje.

Bakoitzak soka bat jaso eta Aztorearen hego-mendebaldeko gandorraren hasierara hurbildu ginen. Honetarako, Usoa eta Aztorearen arteko lepora jaitsi eta, hego-mendebaldeko gandorra ezkerretik (ibilbidearen norabidean) inguratuz, honen oinean dagoen arte handi eta nabarira zuzendu ginen. Artearen enborraren ingurutik zinta luze bat pasatu eta, bertatik zintzilikatuz, bilgunea muntatu nuen. Motxilatik friend eta fisureroak atera eta, Asierri eman eta talkie-ak ongi zeudela egiaztatu ondoren eskalatzen hasi zen.

Hego-mendebaldeko gandorraren lehen luzearen krokisa. Puntu zuriz oinez jarraitutako bidea.


Hirugarren luzea, 30 metro, 5c. “Hementxe bertan egurrezko tako bat dau” esan zidan artearen atzetik. “Joer ba dauken kordinoa berrie emateo” erantzun nion. Artetik eskuinera metro pare bat jo eta gandorraren ertzera iritsi zen: “ba hemen kristoneko puenterroka dau” esan zidan, “aukeran kordinoa hemendio pasatzea hobe izango zen”. “Bueno, egurrezko takoa uztek ere bere xarma emateio” esan nion.

Arrailaren oinean egurrezko takoa (express zinta jarrita dagoen lekuan) atzean utzi ondoren.


Gandorraren ertzetik gora doan arrail bertikala eskalatzen hasi zen. Helduleku onak eta lehenengo bi kimikoak urrun ez izan arren zertxobait estutzen ari zela sentitu nuen.

Arrailaren amaieran.


Hirugarren kimikora iritsitakoan bagenekien eskuinera metro pare bateko zeharkaldi horizontala egin behar zela. Asierrek zeharkaldia Alien grisarekin babestu eta bilgunetik erdi ezkutuan gelditzen den kanal/tximinia bat eskalatzen jarraitu zuen.

Kanal/tximiniak pixkanaka bertikaltasuna eta zabalera galtzen doa, arrail inklinatu batean bihurtu eta gandorraren ertzera zuzenduz. Arrailaren zeharkaldia ikusgarria den arren Asierrek ez zuen asegururik jarri. Gero esango zidan bezala, jarri izan balu hobe izango zen, azkeneko kimikoa urrun gelditzen baita. Ez da zeharkaldi erosoa altua edota motxila gainean baduzu, are eta gutxiago biak badituzu, altua eta motxila alegia.

Arrail inklinatuaren zeharkaldiaren amaieratik behera egindako argazkia. Behean ikusten den monolitoa Usoa da.


Arrailaren zeharkaldiaren ondoren gandorraren ertzetik metro batzuk zuzen eskalatu eta uztaidun iltzea, parabolt eta spit batez osatutako bilgunera iritsi zen.

Iltze, parabol eta spit-ez osatutako bilgunea.


Bigarren luzea aseguratzeko leku hobeagoa aurkitzearren, Asierrek hirugarren bilgunea (gandorraren lehena) gainean dagoen artearen atzeko bloke batetik zinta bat pasatuz muntatu zuen.

Hirugarren bilgunean (gandorraren lehena).


“Etzait iruittu Palomako luzek baño zailagoa” esan zidan sokak jaso zituenean. "Ondo dau jakitea" erantzun nion. Hori entzuteak animatu eta eskalatzen hasi nintzen.

Luzeari zailtasuna ematen dion hasierako arraila (hirugarren kimikora arte) ez zitzaidan hain gogorra iruditu. Soka goitik eramateak duen konfiantzarekin, aurretik joanda egitea kostako zitzaizkidan mugimendu batzuk egin eta, konturatzerako, kanal/tximinian sartuta nengoen. Luzean pasatako estutasun bakarra bigarren arrailaren zeharkaldian izan zen, denbora osoan motxilarekin hormaren kontra jo eta behera eroriko nintzenaren sentsazioa izan nuelako.

“Ze iruittu zaizu?” galdetu zidan Asierrek. “Paloman hemen baño tentsio gehio pasaetela” erantzun nion, “beharbada hain bertikala eztelako”. Hurrengo luzea motza zela jakinda eta gainean nuen materialarekin nahiko izango nuela ikusita, denbora askorik galdu gabe, eskalatzen jarraitu nuen.

Laugarren luzea, 20 metro, III. Bilgunearen atzean dagoen orratzaren bloke batetik zinta batez aseguratu eta orratza ezkerretik (eskaladaren norabidean) inguratu nuen. Pausua ez da zaila, baina bai ikusgarria, azpian dagoen amildegia handia baita. Orratza inguratuta, gandorraren ertzetik jarraituz, plaka inklinatu batean jarritako bi kimikoez osatutako bilgunera arazorik gabe iritsi nintzen.

Laugarren bilgunea muntatzen. Haizearen eragina soketan ikusi daiteke.


Bilgunean muntatzen hasterakoan haizea bizitu egin zen: "joer, oain arte lasai eonda ba" esan nion Asierri, "luzeik zailenen hasiko al da?".

Laugarren bilgunetik bigarrenera egindako argazkia.


Bilgunea muntatu eta Asier iritsi zenean haizea berriro ere baretu zela iruditu zitzaigun: "ea hola aguantatzeun" esan zidan. "Ya te digo" erantzun nion, "azkenaldin etortzen geanen zeoze badeu ta, jejeje".

Laugarren bilgunean, bosgarren luzearen lehen metroetako arrail bertikala ikusi daiteke.


Soberan nuen material eskasa Asierri eman eta aurretik genuenari begira gelditu ginen: "luze hau bestea baño zailagoa omen da" esan nion. "Ez naiz akordatzen" erantzun zidan, "esango nuke eskalau nunen bestearen antzekoa zela".

Material guztia arnesean ordenatu eta azken luzea eskalatzen hasi zen.

Bosgarren luzea, 50 metro, 5c. Luzeak bilgunetik ikusita zirrara sortzen du, bertikala den seinale.

Bosgarren luzearen krokis zehatza. Luzean sokada bat ikusi daiteke.


Asier bilgunearen ezkerretik gora dagoen kanal zabala eskalatu eta honen gaineko arrail bertikalaren azpian kokatu zen. Arrail honen eskaladan dago luzearen zailtasunik handiena: "hemendio emateo eskubin daun lajatio heldu beharkoela" esan nion. "Bai, hala emateo" erantzun zidan, "baña hemendio ez naiz iristen".

Oinak ahalik eta goien kokatu eta, lehen kimikotik aseguratu ondoren, oinak gehiago igo eta arrailaren eskuineko harlauza eskuin eskuarekin heldu zuen. Nahiz eta bigarren kimikoa oso urrun ez izan (gertu ere ez), arrailak errespetua jartzen duen horietakoa da: "materiala eukita, bazpare friend bat jarri behar det" esan zidan. Arnesetik Lincam gorria hartu eta arrailaren barruan sendo jarri zuen.

Asier arrailaren eskuineko harlauzari helduta.


Bi kimikoen artean beste aseguru izateak ematen duen konfiantzarekin, ezker oina arrailean sartuta eta eskuina arrailaren eskuineko plakan izanda, harlauzaren laguntzaz metroak irabazi eta bigarren kimikora iritsi zen: "Ona Asierrrrr!!!" animatu nuen, "zailena bukautaaa".

Bigarren kimikotik gora arrailetik atera eta plaka inklinatu bat eskalatuz hirugarren kimikora iritsi zen.

Plaka inklinatuan, arrail inklinatua eskalatzen hasi aurretik.


Plakatik aurrera aseguruak desagertu eta, lehen luzearen antzera, motxilak enbarazu egiten duen arrail inklinatu bat jarraituz zeharkaldi bat egin zuen gandorraren ertzeko erlaitz eroso batera iritsiz. Zeharkaldi honetan, herdoildutako uztaidun bi iltze zahar daude baina auto babeserako aukera handiak daudenez, Asierrek iltzeak pakean utzi eta Alien gorria eta bi fisurero jarri zituen.

Arrail inklinatua eskalatu ondoren dagoen erlaitzan.


Erlaitzetik behera egindako argazkia, ni txiki gelditzen naiz.


Erlaitzetik gandorraren ezker aldera (iparraldera) pasatu eta helduleku oneko horma eskalatzen hasi zen pixkanaka berriro ere gandorraren ertzera hurbilduz. Metroak eskalatu ahala hormak bertikalatasuna galdu eta helduleku handiak azalduz doaz.

Gandorraren ertzetik eskuinera (hormaren hegoaldean) dagoen tximinia antzekoa eskalatu eta bigarren erlaitz batera iritsi zen. Erlaitz honetan kimiko bat dago. Hemendik gora, nahiz eta hormaren iparretik zeharkaldia eginez jarraitzeko tentazioa izan, erzetik gertu zuzen eskalatu eta 4-5 metroetara plakan jarritako bi kimikoez osatutako bilgunera iritsi zen.

Asier luzearen amaieran. Lehen planoan arrail bertikala eskalatzen hasi aurreko kanala ikusi daiteke.


Gertuago... Argazkian arraila babesten duten bi kimikoak ikusi daitezke, erdiko asegurua guk jarritako friend-a da. Lehen kimikoaren gainean arraila eskalatzeko heldu behar den harlauza ere ikusi daiteke.


"Aurreko luzen antzekoa da" esan zidan talkietik, "errex eskalaukozu". Asierrek sokak jasotzen zituen bitartean nire begirada hego-ekialdeko gandorrara joan zen: "joer, han hemen bezelako reuniok eongo balie..." pentsatu nuen bilguneak osatzen duen kimikoei begiratuz.

Aztorearen hego-ekialdeko gandorraren bigarren luzea parez-pare. A zer nolako izerdiak bota genituen luze hura eskalatzen!!!


Asierrek agindu zidanean eskalatzen hasi nintzen. Haizea berriz jotzen hasita bazegoen ere lehen kimikora erraz iritsi nintzen. Hemendik gora estutu beharko nuela jakinda, eskuak magnesio poltsan sartu, arnasa sakon hartu eta, ezer baino lehen, oinak non jarri begira hasi nintzen. Oinak ahal izan nuen lekurik altuenean kokatu, gorputza altxatu eta estutasun handirik gabe eskuin eskuarekin harlauza heldu nuen: "Ze onaaaaa!!!!" animatu nintzen.

Hemendik gora, eskuin eskua harlauzean eta ezker oina arrailean enpotratuz metroak poliki irabazi eta, Lincam-a berreskuratu ondoren, bigarren kimikora iritsi nintzen arrailetik ateraz.

Arrail inklinatuan lehenengo luzean baino estutasun gutxiago pasa (motxilak ez zidan horrenbesteko enbarazurik egin) eta honen amaierako erlaitzera iritsi nintzen.

Arrail inklinatuaren amaieran dagoen erlaitzetik behera egindako argazkia.


Leku beretik bilgunera egindako argazkia, belarrak ikusten diren lekuan dago IV+ zailtasuneko tximinia.


"Zemuz zoaz?" galdetu zidan Asierrek. "Oaingoz de puta madre" erantzun nion. "Ba zailena indezu, hemendio aurrea disfrutau".

Erlaitzetik gorako eskalada erabateko gozamena iruditu zitzaidan. Helduleku onak eta horma ez oso bertikala. Zailtasun bakarra hormaren hegoaldean dagoen tximini batean topatu nuen, baina helduleku ederrak ditu.

Eskaladaz gozatzen.


Gertuago...


Tximiniaren amaieran dagoen erlaitzetik gora azken metro batzuk eskalatu eta bilgunera iritsi nitnzen: "ostia, ze onaaaaaa" bota nion Asierri, "gaurko helburuk beteta, hona igo ta gañea txapaik heldu gabe". Asierrekin hizketan hasi eta tximiniaren gaineko erlaitzara iritsi zenean hormaren iparretik eskalatzen jarraitzeko tentazioa izan zuela esan zidan: "helduleku onak ikusteie, ta goien kimikoik ikusten ez nuenez uste nun hemendio zela". Zuzen eskalatzen jarraitzea erabaki eta bilgunea ikusi zuenean arnasa lasai hartu zuela esan zidan.

Bosgarren bilgunean (gandorraren hirugarrena).


"Bueno, oain jun dan eunen rapela ingenun reuniora iristea da" esan nion. Gainean nuen materiala nahikoa zela ikusita, bilgunea utzi eta, metro gutxi batzuetako eskalada errazaren ondoren, hormatik atera nintzen.

Eskaladaren amaieran, errapela egiten den bilgunera arteko zeharakaldia hasi aurretik.


Leku beretik azken bilgunera egindako argazkia. Asier zoriontsu.


Aztorearen gaina osatzen duten harkaitz blokeak eskuinetik inguratu (tartean, zeharkaldi motz hau babesteko badaezpada blokeetako batetik zinta bat pasatu nuen) eta errapelak egiten diren bilgunera iritsi nintzen, hego-ekialdeko gandorra eskalatu genueneko zazpigarrena. Asier iritsi, soketako bat gorde eta 3-4 metroetako errapel motza egin genuen.

Errapel motzean.


Asier zoriontsu.


Errapelaren amaieratik aurrera dagoen gandorra jarraitu (parabolt bat dago gandorrera igo aurretik) eta gandorraren bestaldean dagoen hormako paraboltera iritsitakoan gaurko eskalada amaitutzat eman genuen: "Bidea akojonantea iruittu zait" esan nion Asierri, "arte lan bat, egunen baten Juanito ikusten badet bide hau irekitzeagatio eskerrak emangoizkiot". "Bai, toke alpinoa dauke" erantzun zidan Asierrek "neire izugarri gustau zait".

Trasteak jasotzen ari ginela Asierrek Josuk bidea express zintekin bakarrik eskalatuta zuela esan zidan. "Ezer sartu gabe?" galdetu nion. "Bai" erantzun zidan. "Bufff, ba hola eskalatzeko burue oso ondo jarria izan behar da".

Motxilak prest, materialik uzten ez genuela begiratu eta beherako bidea hartu genuen.

Argazki honetan Aztorea bere osotasunean eta jaitsierako bidea ikusi daitezke.


Beherako bidean gandorraren hirugarren luzean sokada bat zegoela ikusi genuen: "joer, hemendio kristona inpresionatzeu" esan nion Asierri. "Ya te digo, zeñek esango zun oain dela gutxi gu hor ibili geala".

Sokada gandorraren hirugarren luzean.


Gertuago... Azpitik ikusita oso ikusgarria da.


Sokada eta hormari hainbat argazki egin eta beherako bidearekin jarraitu genuen. Eginora iritsi ginenean hormari azkeneko argazkiak egin genizkion: "oaindio ez al dare azkeneko luzen?" galdetu zidan Asierrek. "Joer, ba bai" erantzun nion, "deskuidau ezkeo bigarrena ataskauko zen". "Bai, arraroa da" esan zidan Asierrek "ze badaramate denbora luzea hasi dutenetio".

Usoa eta Aztoreari azken begirada. Aztorearen azken luzean sokada ikusi daiteke.


Istripurik izan gabe, dena ongi joango zitzaienaren itxaropenean, kotxean trasteak utzi, iturrian zintzurra freskatu eta, azken argazkien ondoren, etxeko bidea hartu genuen: "bueno, amonakin postrea hartzea iristezea" esan zidan Asierrek. "Earra" erantzun nion, "aspaldi bisita ingabe nau ta".

Goizan azaldu bezala, Atxo, Juanito eta Angel-ek irekitako bide hau ikusgarri bezain ederra iruditu zitzaidan, arte lan bat, bizitzan behin eskalatu behar den bide horietakoa: "ba honen antzekoa da Caballé" esan zidan Asierrek, Irurtzungo Bi Haizpeko bide famatuari erreferentzia eginez, "baña hango luzek ikusgarrigok die". "Hurrengo bateako utzi beharko deu" erantzun nion, "kinto mas edo gehixeago asentauta detenerako, jejeje".

Etxeko bidean aitaren deia jaso nuen. Etxera iritsitakoan deitu eta amona koma egoeran zegoela esan zidan. Sobra ere larunbatean ohean sartu eta orduz geroztik esnatu gabe zegoen. Mediku batek aztertu eta itxarotera besterik ez zegoela esan zigun. Bi egunetako loaldiaren ondoren, amonak asteartean utzi gintuen. Behin baino gehiagotan esan izan dudan moduan, ama hil zenean, urte batzuetan amonak gu zaintzeko ardura hartu zuen, irrifar batekin, trukean ezer eskatu gabe. Guretzat bigarren ama izan zela behin baino gehiagotan esanda nion, baita bizitza osoa ez nuela nahiko izango gugatik egindako guztia eskertzeko ere. Eta horixe izan zen Ospitalean eskutik helduta esan nizkion azken hitzak. Bizi eta nahi bezala joan zen, lasai eta umil, sufritu gabe. Norbait hiltzen denean zeruan izar bat pizten dela esaten da. Urriaren 17tik izar distiratsu berri bat izango da. Milesker denagatik amona, eskuminak goien daudenei, besarkada bat aitonari eta muxu berezia amari. Ikusi arte amona, muxu handi bat!!!!!

Amona eta biok 2016 urtean etxera egin zidan bisitan. Berak beti hil aurretik iloba zaharraren etxe berria ikusi nahi zuela esaten zuen. Esan eta egin, horrelakoa zen gure amona.