LARRUNARRI (TXINDOKI) (1.341 m): MENDEBALDEKO GANDOR "INTEGRALA", 225 m, V. 2020/07/04

Larrunarri, maiatzeko ilargi betearen begiradapean.


Traductor al castellano, English traslator, traducteur française.

Mila aldiz ibili gaitezke bide beretik, mila aldiz pago zahar beraren itzalpean atseden hartzeko; mila aldiz harkaitz bera eskalatu dezakegu, bere zimurrak mila aldiz laztantzeko; mila aldiz gailurrik kuttunenean eseri gaitezke, mila aldiz gozatutako paisai bereaz berriro ere gozatzeko. Eta esperientzia hauetaz guztietaz mila aldiz gozatzen badugu ere, beti egongo da lehen aldiz harrituko gaituen esperientzia berri bat aurkitzeko arriskua: bide berri bat, zuhaitz berri bat, harkaitzean zimur berri bat, paisaian ikusi gabeko leku berri bat. Garai bateko 3D marrazkien moduan, esperientzia berria ikusi eta bizi ahal izateko indarra egin beharko dugu, pasiboki mugituz gero esperientzia egunerokotasunaren ikusmiraren barruan geldituko baita.

Kronika honetako eskalada goiko hausnarketaren adibide garbia da: Larrunarriko mendebaldeko gandorra askotan eskalatuta genuen arre, gailurraren gertutasunaz itsututa beharbada, diedro nabarmen hau "ikusi" gabe genuen, nahiz eta beti bere ondotik pasatu. Guretzat existitzen ez zen harri pusketa bat besterik ez zen, Erlabeltzeko puntaren bidean ezkerrean axolagabetasunez begiratu eta uzten genuena. Asierrek bertan arreta jarri eta eskalatu zuen arte:

- Eskalada oso politte da, kintokoa eo...

Asirrek diedro "ikustezin" honen berri eman zidanean eskalatzeko gogo bizia piztu zitzaidan. Txindokiko gandorra milagarren aldiz eskalatuko genuen, lehen aldiz harrituko gintuen esperientzi berria bizituz. Oraingoan Aitor bidelagun izango genuen, azkenaldian Josuren sokalagun bihurtu dena, esperientzia berri hau aberastuz.

Ez dakit sekula izan duzuen Txindokiko mendebaldeko gandorraren lehen eskaladaren kronika irakurtzeko aukera. Pyrenaica aldizkariaren 23 zenbakiaren konikaren irakurketak ("kronika idazteko kontsultatutako bibliografia eta web orriak" atalean kronika honen esteka duzue), egun arinki eskalatzen dugun gandor honetako eskaladak 1951 urtean izan zuen balioaz jabe egiteko balio digu. Hiru saiakera egin behar izan ziren gandorra bere osotasunean eskalatzeko: 1949 urteko azaroaren 7an izan zen lehena. 9 orduko borrokaldiaren ondoren, Anton Saenz de Basagoitia, Jose Maria Peciña eta Jaime Reñé-k, ekaitza bortitz batek behartua, azken diedroa eskalatu gabe utzi eta gandorretik ihes egin behar izan zuten, ipar hormara 25 metroetako rappel bat eginez. Urtebete beranduago, Jaimeren lekua Jose Arratek hartu eta zazpi ordu eta erdiren ondoren azken diedroaren azpira iritsi ziren. 5 metro eskas eskalatu ondoren, ekaitz berri batek behartuta, gandorra berriro ere ziztu bizian utzi behar izan zuten. Urtebete beranduago, 1951ko urriaren 21an, hiru eskalatzaileak Larraitzetik gandorra eskalatzeko helburuarekin hirugarrenez abiatu ziren, oraingoan ere ekaitzaren beldurrez, bidean topatu zuten artzain batek ekaitza botako zuela esan zien eta. Eskalatzen hasi eta bost ordu eta hogeita bost minutu beranduago, hiru eskalatzaileen irrintziak Txindokiko gailurretik lau haizeetara zabaldu ziren. Gandorra eskalatuta zegoen. Kronikan egiten duten eskaladaren deskribapena zehatza da, dardaratsua, Alpeetako eskalada handi bat deskribatzen ariko bailiran. Pasagune bakoitza zehaztasunez deskribatuta dago eta, gandorraren eskalada ezagutzen baduzue behintzat, kronika osoan beraien sokalagun sentituko zarete. Kronikaren esaldi honekin geratzen naiz: "Auguramos en nuestro cambio de impresiones, un gran porvenir escalatorio a esta cresta que acabamos de vencer por primera vez. Puede llegar a ser un magnífico campo de acción para los escaladores del País Vasco; en pocos sitios de nuestra tierra encontrarán más bella vía de escalada". Etorkizunak zalantzarik gabe arrazoia emango zien.

Kronika honetako azken diedroa lehen aldiz nork eskalatu zuen ez dut inon topatu, baina argi dago gandorra lehen aldiz eskalatu zutenak ez zirela izan. Lehen eskalatzaile hauek nortzuk izan ziren bilatzen jarraitu beharko dut... 

BIDEAREN DATU BATZUK

- Luzera: 190 metro aristarako + 35 metro azken diedroa eskalatzeko.
- Luze kopurua: Gandorra 60 metroetako sokarekin 5 luzeetan eskalatu badaiteke ere, normalean 6-7 luzeetan eskalatzen da. Diedroa luze bakarrean eskalatzen da.
- Nork irekia: Jose Mª Peciña, J. Arrate eta A. Saenz de Basagoitia 1951ko urriaren 21ean. Diedroa lehen aldiz eskalatu zutenak zeintzuk izan ziren ez dut inon topatu.
- Zailtasuna: V. Gandorra  luzez-luze: 1ºL: IV (30 m), 2ºL: II (25 m), 3ºL: III+ (30 m), 4ºL: IV- (30 m), 5ºL: IV (25 m), 6ºL: IV+ (20 m) eta 7ºL: III (30 m). Diedroko luzea: V (35 m).
- Orientazioa: Mendebaldea.
- Ura: Larraitzeko iturrian hartu daiteke baita, jaitsieran, Oria iturrian ere.
- Hurbilketa: Larraitzetik Larrunarrira doan ohiko bidea hartuko dugu. 20-30 minuturen ondoren, pinudiaren hasieran dagoen langa pasa ondoren bidea utzi eta ezkerrera joko dugu, Amezti mendira zuzenduz. Amezti ezkerretik inguratu ondoren lepo batera iritsi eta hemendik gora zuzen jarraituko dugu, tarteka eskuak erabiliz, lehen luzeko diedroaren azpira iritsi arte. Larraitzetik lasai joanez gero ordubete inguru pasako dugu.
- Jaitsiera: Hiru aukera ditugu: Larrunarrira iristen den ohiko edozein bidetik, gandorraren amaieran muntatutako rappel lerrotik (bi rappel) edo Erlabeltzeko puntaren azpian dagoen "Arrastrakulos" kanaletik.
- Eramandako materiala: 10 express zinta, luzera ezberdinetako zinta-uztaiak bilguneak muntatzeko. Walkie-talkie pare bat ere eramatea gomendagarria izan daiteke bilguneen artean oihuka ez aritzeko. Azken diedroan lau aseguru jarraita badaude ere, ongi etorri daitezke tamaina erdiko friend batzuk.
- Eskalada-bidea eskalatzeko pasatako denbora: Bi ordu eta berrogeita bost minutu.

BIDEAREN KROKISA

Larrunarriko mendebaldeko gandorraren nondik norakoak. Goien azken diedroaren kokalekua ikusi daiteke.


Azken diedroaren krokis zehatza. Borobil gorriaren barruan luzeko spit bakarra, hiru "X" gorriak aldiz, iltzeen kokalekua.


DESKRIBAPENA

OHARRA: mendebaldeko gandorraren deskribapen zehatza hemen idatzita dudanez, ez naiz detaile tekniko eta eskaladaren azalpen zehatzetan geldituko.

- 60 metrotako beste soka? - Galdetu zidan Asierrek oinez hasi aurretik.
- Maleterotio eztezu hartu? - erantzun nion txantxetan ari ote zen pentsatuz.
- Ez...

Kotxearen maletategia ireki eta hutsik zegoela ikusi nuen.

- Ostia, etxen utziet!!!!

Etxean utzitako sokaren bila joatea burutik pasa zitzaidan momentu berean Aitorrek kirol-eskaladako 80 metroetako soka bat kotxean zuela esan zigun:

- Erdin korapiloa egin eta 40 metrotara eskalauko deu - proposatu zigun.

Motxilatik zintzilik nuen 60 metroetako soka "fina" kotxearen maletategira bueltatzen nuen bitartean Asierrek 80 metroetako soka "potoloa" hartu zuen. Goizeko zazpiak eta laurden izan arren Larraitzeko aparkalekua kotxez, furgonetaz eta auto-karabanaz beteta zegoen, camping baten itxura emanez. Horren goiz iritsita ere bidea hasten den ataka metalikotik hain urrun aparkatzen nuen lehen aldia izan zen. Kotxeek erdian utzitako pasilloa zeharkatuz atakara iritsi, kolokan dauden egurren gainetik zeharkatu eta maldan gora hasi ginen.

Sasoi betean bazaudela uste baduzu ere Txindokiko igoerak ahuldaderik ezkutuena beti uzten dizu agerian. Honegatik, hurbilketa mantxo hartu genuen, solasaldi itxuroso bat mantentzeko abiadura zuhurra eramanez.

Metroak irabazten genituen heinean bailara estaltzen zuen behe-lainoa behean gelditzen hasi zen. Izarek erdi-estalitako ohe baten moduan, behe-lainoa eguzkiaren lehen izpien indarrez pixkanaka jasotzen hasita zegoen, bailarako muinoak eta baserriak agerian geldituz.

Goierri izarak gainetik kentzen...


Gertuago...


- Ea gutxiñez aristan lehenengok gean - esan nien Txindokira doan bidea utzi eta, maldan gora, Ameztira zuzendu ginenean.

Orain arteko martxa lasai hartu bagenuen ere, Ameztira zuzendu ginenean, solasaldiaren mesedetan noski, martxari puntu bat jaitsi genion. Bi mendizaleen arteko solasaldia gai bakarraren inguruan izaten bada, hiru elkartzen direnean zer esanik ez. Hurbilketan inguruko mendiak igo eta horma guztiak eskalatu genituen, udan zein neguan. Solasaldiak Goierriko kronika sozialari errepaso emateko ere eman zuen, inguruko zurrumurru eta esamesei tarte eginez: ez dakit nor banandu egin dela, badakit nork istripua izan duela... Solasaldiak mendi-igoera eta eskalada gida eder bat idazteko materialaz aparte, "Semana" edo "Hola" moduko aldizkari bateko ale batzuk idazteko materiala ere eman zigun, jejeje.

Azken aldian hurbilketek gauza bera izan dute komunean: ihintzagatik zapatila eta galtzerdiek busti-bustiak amaitu dutela. Oraingoan ere, eskalada hasten den lekura iritsi ginenean egin genuen lehenengo gauza zapatila eta galtzerdi bustiak motxilan gorde eta katu-oin lehorrak janztea izan zen. Aitor eta biok hitz egiten jarraitzen genuen bitartean, Asier di-da batean prestatu eta soka eskatu zigun:

- Gaur hobe zu aurretio denbora guztin jutea - esan nion - pentsatzet hola azkarrago ibiliko geala.

Asierri express zintak eta walkie-talkie bat pasatu eta sokaren erdian zortziko korapiloa egin eta arnesera lotu zuenean eskalatzen hasi zen, horizontala utzi eta bertikalean murgilduz.

Lehen bilgunetik egindako argazkia.


40 metroetako luzeak eskalatzera "kondenatuak" izanda ere, eskalada azkarra egin genuen. Asier aurretik, soka potoloetatik ahal zuen moduan tiraka, eta Aitor eta biok atzetik, gelditu gabe metroak irabazi genituen, nahiz eta hasiera batean atzetik zetozen sei kordadetako batek aurrea hartuko gintuela pentsatu genuen.

Laugarren diedroa eskalatzen, gandorrari zailtasuna ematen diona (IV+).


Eskalada osoko ezusteko bakarra laugarren diedroan izan genuen. Bertan, horma bustia topatu genuen, diedro honi zailtasun puntutxo bat emanez. Ez dakit hala izango den baina denbora osoan gandor osoa garbitu denaren sentsazioa izan genuen. Arrailak garbi-garbiak zeuden eta han eta hemen harriak kendu izan direnen arrasto zurixkak ere topatu genituen.

Aitor laugarren diedroa eskalatzen.


Ordu eta erdi baino lehen azken bilgunean ginen soka eta materiala jasotzen:

- Diedroa han goien ikustean punta hoi izangoa, ez? - esan nion Asierri.
- Bai - erantzun zidan.

Gandorraren gainetik, monolito baten moduan, diedroa dagoen horma nabarmen ikusten zen. Hain nabarmena izanda orain arte hain itsu nola izan nintzen ezin nuen sinetsi.

Azken luzean eskalatzen den horma gandorraren azken bilgunetik ikusita. Gailurrean putre bat dago.


Materiala behin behinean motxiletan gorde eta, galtzerdi eta zapatila bustiak jantzi ondoren, martxan jarri ginen, eskaladan zehar "galdutako" solasaldiari berriro helduz. Gandorrak duen harkaitz-blokeen laberintotik atera eta harkaitzen arteko pasabide estuak zeharkatuz, 20 minutu eskaseko ibilaldi lasaiaren ondoren azken hormaren oinera iritsi ginen.

Diedroa perfektua da, liburu erraldoi ireki baten modukoa. Erdian arrail nabarmen bat dauka, edozein eskalatzailearen begitakoa izan daitekeena. Goiko zatian sabai batek hortik pasatu ezin dela argi eta garbi adierazten du. Pena diedro hau gandorraren berezko eskaladaren amaieratik gertuago ez egotea, gandorraren luzerik ederrena izango zelako inongo zalantzarik gabe .

Diedroa dagoen horma. Diedroa hormaren eskuinean ikusten den tximini itxurakoa da.


Asier eta Aitor prestatzen ziren bitartean, batera eta bestera mugitu nintzen argazkiak egiteko leku egoki baten bila. Orduarengatik, eguzkia hormaren atzetik ateratzear zegoen eta banekien hormatik atera ondoren argazkiak egitea ezinezkoa izango nuela, eguzkia parez-pare izango nuelako. Ahal nuen denbora gehiena diedroaren itzalpean mantentzenn saiatuko nintzela erabaki nuen.

Prestaketa lanetan...


Eskalatzailea eta aseguratzailea prest zeudenean Asier eskalatzen hasi zen.

Diedroaren lehen asegurua, spit zahar bat, oso goien badago ere, bertara iristea azpitik dirudiena baino errazagoa da. Dena den, diedroaren erdiko arraila friend-ak sendo trabatzeko aproposa da. Asierrek diedroaren lehen metro etzanak erraz eskalatu zituen, lasaitasun osoz (II+).

Zati etzana eskalatu ondoren.


Metro etzan hauek eskalatuta, diedroa belar batzuen gainetik bertikal bihurtu arte tentetzen da. Zati honetan ere friend-ak trabatzeko aukera dagoen arren, diedroaren bi hormetan oinak jarri, erdiko arrailean eskuak sartu eta, metro pare bat eskalatu ondoren, diedroaren ezker horman dagoen erlaitz eroso batera igo zen, erlaitzean gorputza luzatuz spit zaharretik lehen express-zinta pasatzeko (IV).

Lehen asegurutik sokak pasatzen.


Asier erlaitzean zegoen bitartean, Aitor eta biok, diedroaren itzalpean, iparretik zetorren haize fresko baten eraginez hozten hasi ginen:

- winestoperra jantzi behar det - esan nion Aitorri.
- Bai, hemen hotza itteik - erantzun zidan gorputza astindu eta Asierri begiradarik kendu gabe.

Erlaitzetik gora diedroaren eskalada amaitzen dela esan daiteke. Arrail nabarmen bat eskalatzen jarraituz, metro batzuk kontu handiz eskalatu (IV) eta, arrailaren gainean zutituz, bere amaierara iritsi zen, luzearen bigarren aseguruaren parean gelditzeko: harkaitzaren pitzadura txiki batean sendo sartutako iltze bat.

- Hortio bi sokak pasau - aholkatu zion Aitorrek - bazpare atzetik goazenak eroi ezkeo penduloik ez itteko.

Arrail nabarmena eskalatzen.


Iltze honen parean, eskaladarik logikoena arrailetik zuzen eskalatzen jarraitu eta goiko gandorrera igotzea dela dirudien arren, hemen hasten da luzearen zatirik ikusgarriena: oinentzat helduleku onak dituen eskuin-ezkerrerako zeharkaldia, horman dagoen sabaiaren azpitik doana.

Oinentzat arraila amaitzen den lekuan, zeharkaldiaren hasieran, argazkian lehen iltzea ikusi daiteke.


Ohikoa duen eskalada zuhur eta lasaiarekin, Asierrek zeharkaldia presarik gabe hasi zuen, esku eta oinentzat dauden heldulekuak ongi aukeratu eta aprobetxatuz.

Zeharkaldiaren lehen metroetan.


Pazientziaz, mugimendu bakoitza ongi neurtuz, Aitor eta bion animoen artean zeharkaldiaren amaieran dagoen iltzera iritsi zen, luzearen hirugarren asegurura hain zuzen ere (V).

Zeharkaldiaren amaieran.


Bigarren iltzetik ere, Aitorren aholkuari kasu eginez, bi sokak pasatu eta, sabaia ezkerretik saihestuz, helduleku ederrak dituen azken metro bertikal batzuk eskalatu zituen hormaren gainera igoz (III+). Bigarren iltzearen ondoan beste iltze bat badago ere, soken marruskadura handia izango zenaren beldurrez, Asierrek ez zuen bertan express-zintarik jarri.

Hormaren gainean muntatutako bilgunerik ez dagoenez, bilgunea harkaitz-bloke batetik pasatako zinta-uztai batekin muntatu zuen.

Azken esfortzua...


Hormaren gainetik behera egindako argazkia.


- Ze esatezu? - galdetu genion.
- Aurrekon pentsau nun modun, kinto ingurun eo ibilikoela... . erantzun zigun.

Asierrek sokak jasotzen zituen bitartean, Aitor eta biok, hotzak uzkurtuta, gorputza berotu nahian, besoak astintzen hasi ginen.

- Utziazu aurretio juten, hoka trabesin zeala argazkik ingoizkizut - eskatu nion Aitorri.

Aitorrek gorputza berotzen jarraitzen zuen bitartean eskalatzen hasi nintzen. Diedroaren eskalada, zaila izan gabe, ederra iruditu zitzaidan. Hori bai, ni lehenengo moduan eskalatu izan banu spit-aren aurretik friend bat gutxienez trabatuko nuela ere argi gelditu zitzaidan, jejeje.

Zatirik ezerosoena erlaitzetik arrailaren amaiera artekoa iruditu zitzaidan, motxilarekin ezker hormari jotzen nionez, oreka galduko nuenaren sentsazioa sentitu nuelako behin baino gehiagotan.

Aitor erlaitzaren gaineko arraila eskalatzen.


Iltzeen arteko zeharkaldia ikusgarria da, itzela. Eskuen heldulekuak oso handiak ez diren arren, nahikoak dira oreka galdu gabe oinak helduleku batetik bestera segurtasunez mugitzeko. Zeharkaldia atzean utzi ondoren ulertu nuen luzea ireki zutenek zergatik ez ziren lehen iltzetik zuzen gandorrera atera.

Aitor zeharkaldiaren hasieran...


Zeharkaldiaren amaieran Asierri eusteko eskatu eta, sokatik zintzilik, Aitorri argazkiak egiten hasi nintzen. Pasatako "freskura" atzean geldituta, Aitor lasai zetorren, kontzentrazio osoz mugimendu bakoitza ongi neurtuz. Eskalada lasai dutenei begira egotea gozamena da, harkaitzaren bertikaltasunean dantzan ari diren sentsazioa transmititzen dutelako. Nire parera iristear zegoela hormaren azken metroak eskalatu nituen.

Zeharkaldiaren amaieran. Argazkian, bata bestearen ondoan dauden azken bi iltzeak ikusi daitezke.


Ederki eskertu genuen eguzkiaren argi eta berotasuna horma ilun eta hotzetik irten ginenean.

Aitor hormaren hoztasunetik eguzkiaren epeltasunera irteten, atzean Txindokiko gandorrako harkaitz-blokeek osatzen duten laberintoa.


Material guztia lurrean zabalduz, katu-oinak kendu eta, oinutsik, harkaitz baten eseri nintzen, belarraren leuntasun eta epeltasuna oinen azpian sentituz. Zapatila eta galtzerdiek eguzkiak berotzen hasitako harkaitz baten gainean hezetasuna galtzen zuten bitartean, luze honen nondik norakoei buruz hizketan aritu ginen. Hirurak ados geunden luze honen edertasunaz. Baita ere, gandorraren azken bilgunetik urrun egonda, tamalez, asko ez dela errepikatuko.

Epeltasuna gorputzera itzuli zenean, motxilak sorbaldetatik zintzilikatu genituen Txindokiko gailurrera zuzenduz.

Zur eta lur gelditu ginen gailurra okupatzen zuen mendizale kopuruarekin. Jendetzaren artean pasatuz, gelditu gabe, beherako bidea hartu genuen, Larrunarrira izerdi patxetan igotzen ari zirenen kontrako bidea eginez. Metroak galtzen genituen heinean, zeharka gandorrari begiratu genion. Bertako puntu ezberdinetan kordadak ikusten ziren, batzuk mugimenduan, besteak mugimenduen zain:

- Bufff!!! Eskerrak lehenak sartu gean - esan zuen Asierrek.

Jaitsieran pentsatzen aritu nintzen gandorrari amaiera emateko modu eder eta eleganterik badago, azken diedro hau eskalatzea izan daitekeela. Graduari dagokionez ez da luze gogor bat baina, Larrunarri bezalako mendi eder batean eskalatzen ari garela kontutan izanda, hau gutxienekoa dela esango nuke. Graduen inguruan Voytek Kurtyka alpinista handiak dioen moduan: "eskaladaren gradua giza harrokeriaren mesedetan bihurtu den erregistro zitala da: ez du inondik inora eskaladaren bizipenaren intentsitatea azaltzen: pozoia eta zitalkeria besterik ez da". Hitz jakintsuak, ez duzue uste?

KRONIKA IDAZTEKO KONTSULTATUTAKO BIBLIOGRAFIA ETA WEB ORRIAK

- Irurak-bat del Tolosa Club. Primera escalada del Txindoki por su cresta occidental. Pyrenaica, 1951; 23: 116-119. Eskuragarri: http://hemeroteka.pyrenaica.com/uploads/aldizkaria/023/pdf/pyrenaica_023_6.pdf
- Rodriguez J.M. Ascensiones y escaladas de Guipuzcoa (Guía), 144. Deba. Euskal Herriko Mendizale Elkargoa, 1979.
- Obeso G., Arrieta Tx. Gipuzkoako eskalada gida, guía de escalada de Gipuzkoa158-159. Gráficas Lizarra, 2002.
- Kurtyka V. El Maharajá chino. Ediciones Desnivel. Madril. 2015.
- Smithyren bloga. Txindoki, mendebaldeko arista (IV+), 2009/01/02. Eskuragarri: http://www.smithyrenbloga.com/2009/08/txindoki-mendebaldeko-arista-iv-090102.html

ARATZ MENDITIK BURNIKURUTZERA, AIZKORRIKO ERTZA JARRAITUZ 2014/08/10

Joan den astean, Ama Zuriaren festak zirela aprobetsatuz, Gasteizen izan ginen gure lehengusuei eta osabari bisita egiten. Manchester-en bizi den lehengusina bat daukat eta urtean behin edo gehienez bitan ikusteko aukera izaten dugu. “Zuen abenturen jarraitzaile sutsuak gara” esan zidan irrifartsu, betiko moduan. Hizketan ari ginela zehaztu ez zidan apaiz baten istorioa kontatu zidan. Bazen apaiz bat mendiak igo eta eskalatzea ikaragarri gustuko zituena. Baina apaiz honek bazuen berezitasun bat: gailurrera iristen zen bakoitzean bertan meza ematen zuen. Bakarrik edo beste eskalatzaile batzuekin, eguzkia, elurra edota laino artean, berak meza ematen zuen. “Mendiaren gailurra baina aldare hobeagorik” erantzun nion. Kuriosoa da bakoitzari mendira joateak eramaten gaituena: apaizaren kasuan, meza emateak ez dut uste irteeraren helburua zenik, momentuan zituen sentimenduen ondorioa baizik. Eta zentzu honetan apaizarekin bat egiten dut. Edozein eskalada edo mendi irteeran sentitu ditzakedan sentimendu eta sentsazioen aldakortasuna anitza da: haserrea, beldurra, tristura, maitasuna, zoriontasuna, hotza, beroa, mina, etab, baina gehienetan, mendi irteera edota zailtasunak amaitu direnean, sekulako bakea sentitzen dut. Zer naizen, zein arazo ditudan eta denboraren ideia ere galdu egiten dut eta bake sentsazio sakon batek nire arima biltzen du. Honegatik bakarrik merezi dit etxetik atera eta edozein mendi igo edota eskalatzea. Dena den, momentu “mistiko” honi emozioa kendu eta lurrera itzuli nahian, fisiologo batek esango luke, bake sentsazio hau endorfinen efektuak jota egotearen sentsazioa dela, jejeje.

Aizkorrik badu xarma berezi bat: neguan, soineko zuria jazten duenean, piolet eta kranpoiekin jolasean aritzeko leku paregabea da, zailtasun ezberdinetako bideak egiteko aukera emanez. Udan berriz, Araia nahiz eta Zegama aldean dituen pagadietako itzalen frexkotasunak igoera nolabait gozatuko digu.

Aizkorriko mendi "nagusiak" bata bestearekin lotuak daude mendi-lerro bat osatuz. Mendi “nagusi” hauetatik aparte gelditzen dena Aratz da, Gorbeiaren atzetik Arabako mendirik altuena.

Mendi nagusi hauek guztiak bata bestearen atzetik lotzea behin baino gehiagotan eginak gara, ibilbidea San Adrianen azpian dagoen aparkalekuan hasi eta amaituz. Mendiak lotzeko aukera ezberdinak jarraitu daitezke, baina azkenean Aratzen hasi eta Arbelaitzen amaitu edo Arbelaitzen hasi eta Aratzen amaituko dugu.

Oraingoan mendi hauek lotzeko beste ibilbide bat aurkezten dizuet, ohikoa baino luzeagoa, baina behin egin ondoren, izugarrizko zapore ona utziko dizuena. Ibilbide hau guretzat aurkikuntza ederra izan da, neguan hainbestetan jarraitzen dugun bideak elurraren azpian gordetzen duen edertasunaz gozatzeko aukera izan dugu eta.

Ibilbidea honi aurre egiteko anaiak eta biok bi baldintza jarri genituen: ibilbidea 25 kilometroetatik gorakoa izatea, eta gure bihotz taupadak 145-tik gora ez igotzea. Harrigarria da zein zaila den bigarren baldintza betetzea, eskerrak anaiaren erlojuari, bestela.

IBILBIDEA

Ibilbidea Zegama-Aizkorri maratoia, Aizkorriko gurutzea-Burnikurutz mendien arteko ertzaren bidea, PR-GI 135 eta PR-GI 70 ibilbideen nahasketa bat da, besteak-beste. Irteera puntua Otzaurten jarri genuen. Otzaurtetik gora, Zegama-Aizkorri maratoiaren ibilbidea jarraituz (bidea puntu horiz adierazita dago), Aratz mendira igo ginen. Aratz mendira doan ibilbide hau ezagutzen ez baduzue, merezi du jarraitzea, Aizkorrin dagoen biderik polit eta ederrenetako bat izan daiteke eta.

Aratz menditik behera ere maratoiaren bidea jarraitu genuen, San Adriango kobara iritsi aurretik alde batera utziz, Aiztontor altua eta Aizkorriko gurutzera “Kalbario” edo Mandobide bidetik igotzeko. Aizkorriko gurutzetik Iraulera, tarteka maratoiaren bidea eta tarteka ertza jarraitzeko marra horiz margotuta dagoen bidea jarraituz joan ginen, tartean Aitxuri, Aketegi Erpina eta Aketegi igoz.

Iraulera igo aurretik, maratoiaren bideak Urbiaruntz jotzen du. Hemen bide hau utzi eta ertza jarraitzeko margotua dagoen bidea Burnikurutz mendiraino jarraitu genuen, tartean Iraule, Arbelaitz, eta Kantuzulueta mendiak igoz.

Burnikurutz atzean utzi ondoren, Andraitz lepora jaitsi eta berriro ere maratoiaren bidearekin bat egin genuen hemendik behera denbora dexentean jarraituz. Ia Zegamaraino jaitsi behar ginela uste genuenean maratoiaren bideak bidegurutze batean mendebalderuntz hartzen zuela ikusi genuen. Puntu honetan bide hau utzi eta PR-GI135 ibilbidea jarraitu genuen berriro ere Otzaurteraino itzultzeko.

IBILBIDEAREAN DATU BATZUK

- Ibilbidearen luzera: 29,5 km.
- Abiapuntua: Otzaurte, 671 metro.
- Amaiera: Otzaurte, 671 metro.
- Altuera minimoa: Otzaurte, 671 metro.
- Altuera maximoa: Aketegi, 1551 metro.
- Desnibel positiboa osora: 1965 metro.
- Zailtasuna: Erraza. Aizkorri eta Burnikurutz mendien arteko ertzak (margo horiaz margotutako bidea jarraitzen badugu behitnzat) ia zailtasunik ez dauka. Aizkorri eta Aitxuri mendien artean bakarrik eskatuko digu eskuak erabiltzea, baina II zailtasunetik ez da igotzen.
- Igotako mendiak: 11.
- Guk egindako denbora: 7 ordu.
- Ura: ibilbide osoan hiru iturri topatuko ditugu: Aratz azpian, galtzadaren ondoan dagoen Eskaratza iturria, Itzubiagako bordaren ondoan dagoena eta Aldaola eta Collado mendien artean dagoena. Iturri hauek guztiak udan ez dute ur handirik izaten, honegatik komeni da ura eramatea. Guk hiru litro ur eraman eta azkenean lau litro ur edan genituen.

Ibilbidea.



Ibilbidearen track-a jaitsi nahi izanez gero.

Powered by Wikiloc

DESKRIBAPENA

Otzaurtera kotxez iristerakoan hemendik gora Beundera doan zementuzko pista hartuko dugu. 50 metro jarraitu ondoren, pasabide bat zeharkatu eta ezkerrean, pinudi baten ondoan, kotxea uzteko zabalune bat topatuko dugu.

08:05, Otzaurte, 671 metro. Trasteak prestatu, eguzkitako krema barra-barra eman eta ibilbidearekin hasi ginen. Hasieran komentatu bezela, Aratz mendiraino Zegama-Aizkorri maratoiaren ibilbide bera jarraitu genuen. Ibilbide osoa puntu horiekin adierazita dago eta harreta pixkat jarriz gero ez dago galtzeko inongo arazorik.

Irteteko prest.


Otzaurtetik gora ibilbidea kotxea utzitako pinudira sartzen da oin eta hauspoa berotu zigun malda bat igoz. “Pipipipi!!!!”, “zer da hoi?” Galdetu nion anaiari, “pultsometroa” erantzun zidan “145etik gora goaz eta”. Hasieran gutxietan entzun genuen “pipipi” hura, kilometroak aurrera eta desnibela batzen ginen ehinean, maizago bihurtu zen, azkenean ia ibilbidearen soinu banda bihurtuz, jejeje.

Ibilbidearen lehen metroetan.



Pinudia atzean utzi ondoren zelai zabal batera iritsi ginen, hemendik zeharka, metro gutxi batzuk irabaziz, Ultzamako ehiza postuak jarraitzen dituen pistara iritsiz.

Pinuditik atera ondoren gure eskuinera dugun ikusmira zoragarria da.



Bidea gozoa egiten da ia denbora osoan belarra zapalduz goaz eta.


Ehiza postuak dauden pistaraino eramango gaituen zeharkaldian.


Ultzamako ehiza postuak (argazkian bat ikusi daiteke) jarraitzen dituen pistara jaisten eta hemendik aurrera egin genuen bidea.



Beundetik datorren pista hau zeharkatu eta ibilbideak borda bateraino garoaz beterik dagoen zelai batetik behera eraman gintuen.

Pista zeharkatu ondoren jaitsi genuen maldan.



Aldaparen amaieran dagoen bordaren parean.


Borda gure eskuinean (ibilbidearen norantzan) utzi ondoren, jaisten jarraitu genuen Urdalur urtegira doan erreka eta pistara iritsiz.

Urdalur urtegitik datorren pistara iristen.




Behin pista honetara iristerakoan eskuineruntz (ibilbidearen norantzan) hartu genuen pista jarraituz.

Pistan korrika txikian.



Pista 10 minutu inguru jarraitu ondoren, ezkerreruntz doan bihurgunetxo baten ondoan, ezkerreruntz hartu genuen zelai batean metro batzuk egin ondoren pagadi batean sartuz.

Pista uzten den lekuan. Lurrean maratoiaren marka bat ikusi daiteke.



Pagadira sartu aurretik...



Pagadian. Argazkian ikusi daitekenez, maratoiaren markak edozein lekuetan daude.




Hemendik Aratz mendiaren gailurreraino metroak igotzen joan ginen, tarteka pista batzuk zeharkatuz.

Zeharkatzen den pistetako batean.



Pagadiaren amaieran, borda batzuk dauden zelai batera iritsi ginen. Hemen eskuineruntz (ibilbidearen norantzan) hartu genuen berriro ere pagadian sartuz.

Iker zelaian.



Pagadira sartzeko jarraitutako bidea.



Pagadian sartu ondoren, Apota eta Larribil mendietan dauden ehiza postuen lerroa jarraitu genuen, tarteka pista batzuk zeharkatuz.

Ehiza postu baten ondoan.



Ehiza postuek osatzen duten lerroan. Ikusmira ederra da.


Ehiza postu guztiak atzean utzi ondoren galtzada baten arrastoetara iritsi ginen. Galtzada hau 50 metro eskas jarraitu ondoren eskuineruntz hartu eta bidexka hestu batetik gora hasi ginen, pixkanaka, igoerak eskainiko zigun alde eder eta basatienean sartzeko.

Iker galtzadan.


Ibilbidearen alde basatienean. Leku hau ezagutzeko bakarrik merezi du ibilbide hau jarraitzea.


Bidean gora eta behera ibili ondoren, pagadia atzean utzi eta Aratz mendiaren azpian dagoen zelai zabalera atera ginen.



Azken esfortzu txiki bat eta erlojuaren “pipipi”-en artean Aratz mendiaren gailurrera igo ginen.




10:20, Aratz, 1443 metro. Gailurrean argazki pare bat egiteko denbora hartu, barrita bat jan eta ibilbidearekin jarraitu genuen.

Aratz mendian, 1443 metro. Atzean Elurzuloak eta Aizkorriko gurutzea ikusi daitezke.


Maratoiaren bidea utzi eta Aratz eta Elurzuloak mendien arteko ertzaren eskuinetik doan bidexka jarraituz Elurzuloak mendira igo ginen.

Aratz menditik Elurzuloak mendiraino jarraitu genuen bidea.



10:25, Elurzuloak 1431 metro. Hemendik behera, Aratz mendira San Adrian-dik igotzeko jarraitzen den bidea jarraitu genuen, Aratz mendiaren ipar-mendebaldean dagoen lepotik aurrera berriro ere maratoiaren bidearekin bat eginez.

Elurzuloak mendian, 1431 metro.


Elurzuloak menditik behera, ipar-mendebalderuntz, jarraitu genuen bidea.




Bideak San Adriandik datorren galtzadarekin bat egiten duen lekuan, gure eskuinean (ibilbidearen norantzan) Eskaratza iturria topatuko dugu. Berez, errekatxo baten iturburua da, baina bertako ura edangarria da.

Galtzada jarraitu eta, zelai zabal baten parean, galtzadak eskuineruntz hartzen duen bihurgunean, ezkerreruntz (ibilbidearen norantzan) lizar batzuen gerizpean doan bidexka 50 metro inguru jarraitu genuen. Galtzada uzten den lekuan indikazio poste bat topatuko dugu.

Eguneko maldarik gogorrenetakoaren azpira iritsi ginen: Kalbarioa edo mandobide.

Iker Kalbarioa hasten den lekuan.



Aizkorriko gurutzera Kalbariotik sekula igo ez bazarete hobe duzue igoera pazientziaz hartzea, oso gogorra izan gabe luzea egiten baita. Guk, erlojuaren “pipipi”-a ixildu nahian, oso poliki igo ginen, hauspoa eta oinak bere lekuan eramanez.

Ordu erdi eskaseko igoeraren ondoren pagaditik atera eta gure atzean Aratz mendia ikusteko aukera izan genuen. Lepo batera igo eta Aizkorrik gurutzera doan bide honek duen lekurik ikusgarrienera iritsi ginen: Aiztontor altua mendiaren hegoaldetik, amildegitxo baten ondoan doan igoera.

Pagadia atzean utzi ondoren iristen den lepoan. Argazkian Aiztontor mendiaren ondotik doan igoera ikusgarria ikusi daiteke.



Malda hau igo ondoren Aizkorriko gurutzea parez-pare azaldu zitzaigun. Puntu honetan, momentu batez bidea utzi eta Aiztontor Altua mendira igo ginen.

11:30 Aiztontor altua 1453 metro. Argazki pare bat egin eta berriro ere utzitako bidera itzuli ginen.

Aizkorriko gurutzera doan bidea Aiztontor altua mendiaren gailurretik.



Aiztontor altua menditik Aizkorriko gurutzera doan bideak misterio handirik ez du eta pixkanaka bertara doazen bideekin bat egiten joango ginen, Arabatik datorrenarekin lehenik eta Sancti Espiritu baselizatik datorrrenarekin ondoren. Azken bide hau da maratoiak Aizkorriko gurutzera igotzeko jarraitzen duena.

Aterpea eta baseliza alde batera utzi ondoren, mendizaleen artean Aizkorriko gurutzera igo ginen.

11:40, Aizkorri, 1538 metro. Aizkorriko gurutzean argazki azkarra egin eta, jendetzatik ihesi, gure ibilbidearekin jarraitu genuen.

Aizkorriko gurutzean, 1538 metro.



Aizkorriko gurutzetik aurrera neguan edota udan behin baino gehiagotan jarraitutako bidea jarraitu genuen, oraingoan marra horiaz adierazita dagoena (ez nahastu maratoiaren puntu horiekin). Bide hau jarraituz, di-da batean, trepadatxo erraz baten ondoren, Aitxuri mendira igo ginen.

Argazki honetan Aizkorritik Aitxurira jarraitutako bidea margotu dut. Argazkian Aketegi, Aketegi Erpina eta Iraule ere ikusi daitezke.



11:50, Aitxuri, 1480 metro. Argazki pare bat egiteko gelditu eta aurreruntz jarraitu genuen.

Aitxurin, 1480 metro.




Ipar ekialdetik, bide errazena bilatuz eta ertza alde batera utziz, Aizkorrira Urbiatik igotzen den bidearekin bat egin genuen, hemendik aurrera, berriro ere, maratoiaren bidea jarraituz. Modu honetan, ertzaren-ertzatik joan gabe, mendiak bata bestearen atzetik errazago lotzen dira, eta konturatzerako (bueno konturatzerako ez, erlojuak “pipipi” zihoan eta) Aketegi Erpinera igo ginen.

12:05, Aketegi Erpina, 1545 metro. Gailurrean argazkia atera, inguruko kanalei bistadizo azkarra bota (noiz iritsiko da negua berriro ere? jejeje) eta Aitxurirantz abiatu ginen maratoiaren bidetik.

Aketegi Erpinera iristen, atzean Aketegi.




12:10, Aketegi, 1551 metro. Gailurrean duen danborra jo eta argazkia juxtu-juxtu egin ondoren aurreruntz jarraitu genuen.

Aketegin, 1551 metro, Gipuzkoako punturik altuena.




Nardasakon kanalaren irteeratik gertu gaudenean, maratoiaren bideak beheruntz jotzen du, Urbiaruntz. Puntu honetan, bide hau utzi eta ertza egiteko bidea adierazten duten marra horiei jarraika hasi ginen, lehenik Iraule mendira igoz. Baina gailurrera iritsi aurretik, guretzat berezia den leku batean argazkia egitea nahi izan genuen: Irauleko orratzeko kanaletako irteeran dagoen gurutzea.

Iker gurutzean. Uste dut hau dela leku hontan elurrik gabe atera dugun lehen argazkia.




12:20, Iraule, 1511 metro. Bertan argazkia egin eta aurreruntz jarraitu genuen, hemendik aurrera ertzatik gehiegi ez aldenduz.

Iraulen, 1511 metro.



Iraule eta Arbelaitz mendien arteko ertza zatian ibilbide osoko zatirik hestuenak ditu, beti ere ertzaren gainean mantentzen bagara, baina zailtasunik gabe egiten da. Margotutako marra horiei jarraituz, ertza utzi eta Arbelaitz mendira bere hego-ekialde aurpegitik bidexka bat jarraituz iritsi ginen.

12:30, Arbelaitz, 1528 metro. Orain arte “kresteatzen” urrutien iritsitako lekura iritsi ginen.

Arbelaitzen, 1528 metro.


Normalean hemendik Urbiara jaitsi, eta Urbiatik San Adrianera doan ohiko bidea jarraituz itzultzen gara. Baina oraingoan Burnikurutzeko leporaino joatea nahi genuenez, gailurretik aurrera doazen marra horien atzetik jarraitu genuen.

Arbelaitz menditik behera. Oraindik urruti xamar Burnikurutz ikusi daiteke.




Lehenik Lugaitzeko lepora jaitsi eta hemendik, gure eskuinean Arbelaitz iparreko pinakulua utziz, marra horiak jarraituz Katabera ingurune karstikoan sartu ginen.

Baina Kataberan sartu aurretik gure eskuinean (ibilbidearen norantzan) buzoia duen mendi bat ikusi genuen. Bidetik gertu zegoela ikusita, zein mendi zen jakin gabe, bertaraino igo ginen.

12:45, Kantuzulueta, 1427 metro. Argazkia egin eta bideari ekin genion. Bideak hemendik Burnikurutzera itzulinguru bat egiten zuela ikusita, bariante “zuzenago” bat egitea pentsatu genuen ingurune karstikoan bete-betean sartuz.

Kantuzuluetan, 1427 metro. Atzean Burnikurutz ikusi daiteke.




Bide hau errepikatu nahi baduzue, marra horiak jarraitu eta ez egin guk egin genuena, honelako lekuetan ibiltzen ohituak ez bazaudete behintzat, istripuren bat izateko aukerak txikiak ez dira eta.

Ahuntzak baikinan, harkaitzetik harkaitzera salto eginez berriro ere hasiera batetik jarraitu beharreko bidearekin bat egin genuen, Burnikurutz mendira igoz. Gero etxean ikusiko genuen bezela, Kantuzulueta eta Burnikurutz mendien artean Lekunberri emendia igo gabe utzi genuen. Beste batean izan beharko du.

Burnikurutz mendira iristen.



12:55, Burnikurutz, 1435 metro. Mendi honetara igotzen nintzen bigarren aldia da. Lehen aldia Josurekin bere iparreko horma eskalatuz igo nuen. Oraindik mendi honetan negurako baditugu gauza asko egiteke.


Burnikurutzen, 1435 metro.


Burnikurutzetik behera, nahiz eta aldrebesa iruditu, marra horidun bidea jarraitu genuen, denbora osoan bide errazenetik ibiliz. 5 minutu eskasean Burnikurutzeko lepora iritsi ginen, beste behin maratoiaren bidearekin bat eginez.


Burnikurutzeko lepora iristen eta hemendik behera jarraitutako bidea.




13:00, Andraitzeko lepoa, 1548751 metro. Gel bat hartu, ura ederki edan eta hegoalderuntz maldan behera hasi ginen maratoiaren bidea jarraituz. Jaitsiera primerakoa da, eta izeidi baten erditik pasa ondoren (“Alpek emateue” esan zuen Ikerrek), pagadi batean sartu ginen.

Burnikurutzeko lepotik behera. Jaitsiera ederra da benetan.


Bat-batean pagadia amaitu, larizti batean sartu eta Itzubiagako bordara iritsi ginen. “Bufff!!! Ustet lehenaldie dela honea elurrikpe etortzen garela” esan zidan Ikerrek. “Usteikpe” erantzun nion “netzako behintzat lehenaldie da”.

Itzubiagako bordara iristen.


Itzubiagako bordaren ondoan dagoen iturrian ura edan eta, puntu horiak jarraituz, negutik hain ezaguna dugun bidea egiten hasi ginen, pixkanaka Nardagaizto eta Aketegi Erpineko Ezkerreko kanalen azpitik pasatuz.

Neguan hainbestetan zeharkatzen dugun lariztia zeharkatzen.


Momentu batean bidea lotsagabe hasi zen beheruntz eta Zegamaraino iritsiko ote ginen beldurra ere izan genuen, jejeje. Dena den, bagenekien gorago edo beherago Emendatz (eta bide batez, Aldaolatik) datorren pistarekin topo egingo genuela. Eta azkenean hala izan zen. Pistara iritsi eta azkenekoz maratoiaren bidea utzi eta eskuineruntz (ibilbidearen norantzan) bidea jarraitzeari eman genion PR-GI135 bidea jarraituz eta 15 minutuetan Emendatz inguruneko bordetara iritsiz.

Bidean, neguan Iralarrainardeatik igotzeko Hiruetxeta baserritik datorren bidea zeharkatuko dugu.

Maratoiaren bidea azkenekoz utzi genuen bidegurutzean.


Emendatzera iristen.




14:05, Emendatz, 850 metro. Hemendik aurrera, Aldaola arte eramaten gaituen pista jarraitzea besterik ez genuen egin.

Emendatz eta Aldaola arteko pistan.



Aldaolan dagoen aparkaleku txikira iritsi aurretik, Sancti Espiritutik jaisten den errekatxoko zubia zeharkatu eta ezkerreruntz (ibilbidearen norantzan) hartu genuen pinudi baten ertzetik pista antzeko bat jarraituz. Hemendik aurrera, Otzaurtera itzultzeko PR eta GR arrastoak jarraitu besterik ez genuen egin.

Aldaola iritsi aurreko zubia zeharkatzen eta hemendik aurrera jarraitu genuen bidea.


100 metro inguru ibili ondoren, bihurgune bat egiten duen pista batekin topo egin genuen. Pista hau larizti bat zeharkatzen du eta maldatxo baten ondoren, gure ezkerrean, laritzen artean, harrizko eraikin bat ikusiko dugu. Beste maldatxo txiki bat eta, ezkerrean utzi genuen langa baten ondoan, ibilbideko azken iturrira iritsi ginen.

Iturri honetan ibilbideko azken atsedena hartzea erabaki genuen. Botilatxoak ur frexkoarekin bete, ahal izan genuen guztia hidratatu eta maldan gora doan pista igotzen hasi ginen.

Motza baina, bildutako nekearen ondorioz gogor xamarra egiten den maldaren ondoren, Collado deitzen den mendi zabalera iritsi ginen. Hemendik aurrera bi pagadien artean doan pista jarraitu genuen, gure ezkerrean arantzadun hesi bat utziz.

Mendian behera hasi ginenean, GR eta PR markak arantzadun hesitik eskuineruntz desbideratzen joaten direla ikusi genuen, pareko Añabaso mendia inguratuz. Nire ustez bidea politagoa da arantzadun hesitik gertu mantenduz Añabaso mendiaren gailurrera igotzen bagara.

14:50, Añabaso mendia, 964 metro. Tontortxo hau Aizkorri eta Aratz mendietako atalaia paregabea da. Bertako puntu geodesikoari argazkia egin eta aurreruntz jarraitu genuen. Añabaso guretzat mendi hunkigarria da, bertan, 1980 urteko urriaren 4ean gure aitona bihotzekoak jota zendu zen eta. Nik orduan zazpi urte nituen eta momentuan zer gertatzen ari zen ez nuen ulertzen, baina aitak aitona lurrean zegoela bizi izan zuen ezintasun eta mina barruraino sartu zitzaidan. Aitona ikaragarri maite nuen, bera izan baitzen, modu handi batean, mendizaletasunaren arantza sartu zidana, inguruko hegazti eta zuhaitzak erakutsiz, mendien izenak irakatsiz eta perretxiku onak eta txarrak ezberdinduz, besteak-beste. Añabasotik pasatatzen naizen bakoitzean, ezinbestean aitonarekin gogoratu eta hunkitu egiten naiz.

Añabaso mendiaren gailurra.


Añabasotik jaitsi (arantzadun hesitik gertu doan bidexka jarraituz) eta berriro ere GR eta PR markekin topo egin genuen. Hemendik aurrera Otzaurteraino marka hauek jarraitu genituen, lehenik Beundera igoz, eta ondoren hemendik Otzaurtera doan zementuzko pista pare bat aldiz moztuz.

Honela, zazpi orduetako ibilbide lasai baten ondoren, irteera lekura itzuli ginen.

Kotxera iristen.



Kotxera iritsi eta Iker datuak ematen hasi zen: “Bihotz taupaden media 144koa izan da”, “bueno, ondo ezta?” Galdetu nion. “Bai, baña maximoa 170ekoa izan da” erantzun zidan. “Ahhh” bota nion “ordun urrengoako hoi zaindu beharren gare”.

Fisikoki, ibilbidearen helburu nagusia bihotz taupada maximoen %80tik behera ibiltzea zen, eta bihotz taupaden media muga horren barruan atera zitzaigun. Dena den, kuriosoa da %80 horretatik gora ez igotzea zenbat kostatu zitzaigun. Lehen orduetan nahiko eramangarria izan zen, baina, orduak aurrera zihoazen ehinean, edozein maldatxo edota korrika saiotxo egiterakoan han hasten zen erlojuaren “pipipi”-a. Pultsometrorik gabe joan izan bagina, ibilbidea azkarrago egingo genuela zalantzarik ez daukat, baina ziur nago kotxera iristerakoan genuen “frexkotasuna” (kakotx handien artean) ere ez genuela izango. Mendian ibiltzeko modu berria dugu, eta konturatu gabe, normalean ibiltzen garen baino polikiago joatera behartzen gaitu ibilbideak luzeagoak eginez.