MENDIAN GERUZEN BIDEZ JAZTEKO SISTEMA: HIRUGARREN GERUZA

"Hiru geruzetako sistema"-ren xehetasunekin amaitzeko hirugarren geruzaren nondik norakoak azaltzen saiatuko naiz.

Hirugarren geruza, jantzita eramatea beharrezkoa denean (garrantzitsua da hau kontutan izatea) lehen edo/eta bigarren geruzen gainetik doa eta bere funtziorik nagusiena ingurunetik isolatzea izango da, euri, elur eta haizeari iragazkaitza izango delarik.

1994ko negua. Aizkorri mendiaren gailurrean egoera hotz, haizetsu eta elurtsu batean. Jantzita izan nuen lehen GoreTex® produktua daukat. Oraindik ere noizik eta behin erabiltzen dut.


Eskematikoki jarriz, bere funtzioak hauek izango lirateke:

• Urari iragazkaitza barruko geruzak busti ez daitezen.
• Haizeari iragazkaitza gure gorputza hoztu ez dadin.
• Gure gorputzak sortutako hezetasuna kanporatzea, hau da, transpirazio handikoa izatea, gure hezetasunarekin barrutik busti ez gaitezen.

Hiru geruzen funtzioen eskema: Hirugarren geruzak (urdina) gorputzaren hezetasuna kanporatu eta euri nahiz haizeagatik babestuko gaitu.


MINTZAREN KONTZEPTUA.

Hirugarren geruza osatzen duten produktuak "mintza" (espaineraz "membrana" izango zena) izena ere jasotzen dute. Mintzaren definizio "serioa" hau izango litzateke: elastikoa izan daiteken xafla edo orri forma duen produktua, bi ingurune ezberdin ezberdindu, babestu eta tentsio eta esfortzu normalak jasango dituena. Merkatuan mintza marka pila bat daude: GoreTex®, SympaTex®, Textrem®, Precip®, PowerTex®, MemBrain®, Conduit®, TriplePoint®, H2NO®, Ozone®, OmniTech®, HyVent®, MP+®, Novadry®, InnerPlus®, etab.

MINTZAK EGITEKO JARRAITZEN DIREN PROZESUAK

Mintzak egiteko prozesu ezberdinak jarraitzen dira, baina funtsean hiru dira nagusienak, jarraitutako prozesuaren arabera mintzak izen bat edo beste bat jasoko duelarik:

Mintza laminatu edo xaflatuak

Mintza hauek egiteko bi prozesu jarraitzen dira: Lehenik xaflak (laminak) sortzen dira eta gero xafla hauek produktuaren azalean joango den ehunari itsasten dira. Modu honetan eginiko produktuak gogorrak izaten dira eta bere propietateak inguruko tenperatura eta presioak ez ditu aldatzen.

Produktuaren azalean doan ehunak kanpotik etorri daitezken urratu eta indarren aurrean (sasiak, arkaitzak, motxilaren trakzioa, etab.) babesa emango du batez ere, baina beste berezitasun batzuk ere izan ditzazke: elastikotasuna, gogortasuna edota urari iragazkaitz izatea, honetarako produktu batekin tratatzen delarik. Dena den, produktuari urari iragazkaitasun gaitasuna xaflen artean duen mintz iragazkaitzak emango dio.

Mintza laminaturik ezagunena Gore Tex® mintza da.

GoreTex® mintzaren berezitasunak. Ikusten denez, hiru xafla ezberdin laminatuta daude, nahiz eta GoreTex® geruza erdikoa izan.


Transfer mintzak

Gutxien erabiltzen diren mintzak dira eta laminatuen barnean ere sartu daitezke. Hauen fabrikazio sistema ulertzeko adibide erraz bat jarriko dut: gogoratzen al zarete plantxaren beroaren bidez galtzetan itsasten diren "rodillerak" edota partxeak? Ba transfer mintzen fabrikazioa antzera egiten da.

Fabrikazio sistemak bi pausu ditu: Lehenengo pausuan, produktua osatzen duen azaleko ehunaren adhesiboa beroarekin aktibatzen da eta bigarren pausu batean, berriro ere beroa aplikatuz, aktibatu dugun azaleko ehuna laminatura itsasita geldituko da.

Mintza induzituak

Sistema honetan, ehun bat iragazkaitasuna emango dion produktu batez "bustitzen" da mintza sortuz. Ikusten denez, prozesu hau oso xinplea da.

Mintza induziturik ezagunena Triplepoint® mintza da.

Triplepoint® mintzaren berezitasunak. Mintza berez urdinez margotutakoa da..


Mintza laminatu eta induzituen arteko ezberdintasunak kontutan izatea komeni da:

• Mintz induzituak laminatuak baino iraunkortasun luzeagoa dauka.
• Mintz induzitua laminatua baino merkeagoa da, prozesu bakarrean egiten da eta.
• Transpirazio maila berean, induzituak ur zutabe txikiagoa jasaten du laminatuak baino.
• Induzituak -10Cºtik behera bere propietateak alteratu daitezke. Laminatuak aldiz, -240Cº eta 250Cº artean propietateak mantentzen ditu.

Mintzak fabrikatzeko jarraitzen diren prozesuetatik aparte, mintzak duten geruzen kopurua eta egitura mirkoskopikoaren arabera ere sailkatu daitezke.

MINTZA MOTAK GERUZA KOPURUAREN ARABERA

Mintzak orokorrean bi edo hiru geruzetakoak izaten dira:

Bi Geruzetakoak

Mintza azaleko ehunari laminatzen zaio. Mintza barrukaldetik (gorputzera doan aurpegitik) kaltetua izan ez dadin forro fin bat eramaten du, normalean sare forma duena.

Hiru Geruzetakoak

Mintza barne eta kanpo ehunen artean laminatzen da modu honetan ehun bakarra denaren itsura emanez. Mota hontako produktuak duela urte batzuk arropan hasi dira erabiltzen, baina betidanik mendiko oinetakoetan erabili den sistema izan da produktu iraunkorrak sortzen ditu eta.

Hiru geruza dituen GoreTex® produktu baten marrazkia. bi geruzetakoa izango balitz, ziurrenik barruko geruza babesgarria sare formako ehun bat izango litzateke. GoreTex® geruza ez baita zuzenean gorputzaren kontra joaten.


Zer alde dago bi bi eta hiru geruzetako produktuen artean?

• Trasnpirazioa: Bi geruzetako produktuek duten transpirazioa hiru geruzetakoek baino %30 altuagoa da, geruza bat gutxiago dute eta.
• Pisua: Hiru geruzetako produktuek orokorrean pisu handiagoa dute, nahiz eta gaur egun hiru geruzetako produktu oso arinak egiten ari diren. Nik orain dudan GoreTex® txamarrak hiru geruza eta 270 gramu besterik ez ditu, duela ia 20 urtetik dudan bi geruzetako GoreTex® txamarrak (artikuluaren lehen argazkian jantzita dudana) aldiz ia kilo bateko pisua du.
• Gogortasuna. Hiru geruzetakoak gogorragoak dira pisu bereko bi produktu alderatzen baditugu. Orokorrean, 500 gramutik gorako produktuek izaten dira sendoenak, eta beraz, eskalatzeko onenak, ez baitira erraz urratuko.
• Txamarra irekita eramaten badugu, bi geruzetako produktuak barrutik lehenago lehortzen dira hiru geruzetakoak baino.

MINTZA MOTAK EGITURA MIKROSKOPIKOAREN ARABERA

Mikroporoez osatutako mintza edo mintza "mikroporosoa"

Mintz hauek mikroporoz osatuta daude. Mikroporo hauen tamaina ur tanta bat baino askozaz txikiagoa (kasu batzuetan 20.000 aldiz txikiagoa) da baino ur lurrun tanta bat baino askozaz handiagoa. Modu honetan kanpoko euria ez dute pasatzen uzten baino kanpoko hezetasun eta lurruna kanporatzen dute. Mintza urari iragazkaitz eta modu berean transpirazioduna izango da.

Mikroporosoa den mintzaren funtzionatzekomodua: gure hezetasun tantak irteten uzten ditu (marroi kolorekoak) baina ur tantak (urdinak) ezin dira sartu.


Mota hauen artean Goretex® eta Triplepoint® mintzak daude.

GoreTex® mintzaren argazki mikroskopikoa.



Molekula hidrofiliko eta hidrofobikoez osatutako mintzak edo mintz polimerikoak

Mintz hauek bi molekula ezberdinez osatuta daude:

• Molekula hidrofilikoak. Molekula hauek gorputzaren barruko hezetasuna xurgatzen dute. Behin ura xurgatu ondoren kontaktuak daudenez, ura molekula hidrofobikoei pasako die. Molekula hauek hidrofobikoek xurgatu duten ura kanporatuko dute, prozesua berriro ere hasiz. Modu honetan, gorputzak sortutako hezetasuna etengabe kanporatua izango da.
• Molekula hidrofobikoak. Hauek, aurreko prozesuan ikusitakoa ez ezik, urari erabat iragazkaitzak direnez, kanpotik datorren uratik babestuko gaituzte.

Mintz hauen artean Concuit®, Textrem® edo Menbrain® mintzak aurkitu daitezke.

Conduit® mintzaren funtzionatzeko modua. Molekula hidrofilikoek (zuriak) gure hezetasuna kanporatzen dute eta molekula hidrofobikoek (ilunak) ez diote urari sartzen uzten.


ZER IZANGO DUGU KONTUTAN HONELAKO PRODUKTU BAT EROSTERAKOAN?

Produktuari emango diogun erabilera

Nire ustez hau da puntu guztietatik garrantzitsuena eta argien eduki beharra duguna. "Mendiko materiala: benetan behar duguna erosten al dugu?" artikuluan honen inguruan aritu nintzen (artikulua irakurtzeko hemen klik egin).

Anaiak eta biok hirugarren geruzaren funtzioa betetzen duten bi produktu ditugu: haizeagatik babesteko bakarrik pentsatuta dagoen 120 gramu eskaseko txamarra (nahiz eta txirimiri fin bat ere jasateko ahalmena duen) eta 300 gramu eskas dituen euritarako txamarra (honek haizegatik ere babesten du, noski). Nahiz eta bi txamarrak beti motxilan eraman lehenengoa ia beti jazten dugu (gainera, urari erabat iragazkaitza ez denez, transpirazio handiagoa dauka), bigarrena aldiz, ez dugu ia jantzi. Zergatik diot hau? Beharbada, eramango diogun erabileran oinarrituz, ez duelako megatxamarraTex bat erosterik merezi.

Bisaurin-era eramaten duen aristan. Argaki honetako txamarra ia mendiko irteera guztietan jazten dugun haizerako txamarra da.


Erabileraren kontuan produktu hauek duten limitazioa ere kontutan izan beharko dugu, adibidez, arropa asko azpitik jarrita badugu eta aktibitate handia egiten badugu izerdiaz blai eginda amaituko dugu.

Mintza mota

Dagoeneko goian azaldutakoa.

Mintzaren azaleko geruza osatzen duen ehuna

Laminatuaren prozesuan, azaleko ehunak errepelentzia tratamentu bat jasotzen du. Tratamentu honen eraginez, ura tantatan desegiten da. Hau neurtzeko, produktua euriaren efektua egiten duen aparatu batean sartzen da eta ondoren leku bustiak dauden hala ez begiratzen da. Froga honen emaitza 100 bada, produktu osoa bustitzen ez dela esan nahiko du (hau da, produktu osoak urari errepelentzia dio). Datu on bat 80-20koa da. Zer esan nahi du honek? Produktuaren %80ak urari errepelentea dela 20 garbiketa zikloen ondoren. Honek mintzarekin ez dauka inongo zerikusirik fabrikatzaile bakoitzak bere produktu propioa eta errepelente produktu propioa erabiltzen baitu.

Urari errepelente izatea zer den adierazten duen argazkia.



Produktuak euriari dion iragazkaitasuna

Forro polarren inguruko artikuluan azaldu nuen bezela (artikulua irakurtzeko hemen klik egin), iragazkaitasuna PSI eta ur zutabeetan neurtzen da. Zenbat eta PSI eta ur zutabe altuagoa izan geroz eta iragazkaitasun altuagoa ere izango dugu.

Dena den, orokorrean mintzaren iragazkaitasuna faktore hauen menpean izango da:

• Konposizioa: Poliuretano, poliester, teflon (azken hau Gore tex®-ak erabiltzen du).
• Funtzionamentua: Fisiko edo kimikoa
• Fabrikazioa: Induzitua, laminatua edo transfer
• Ur zutabea.

Produktuaren transpirazioa

Bigarren geruza-ren aritkuluan transpirazioa RET-etan neurtzen dela komentatu nuen. Zenbat eta RET gutxiagoa ahalik eta transpirazio altuagoa izango dugu, ISO 11092 arauak dioenez, produktu bat transpirakor bezela izendatua izateko 20 RET baino gutxiago izan behar dituelarik.

Hala ere, RET datuetatik aparte, nik ez dut sekula izan (ez merkea ezta garestia ere) urari iragazkaitasun handia emanik oso transpirablea den produktu bat, eta fabrikatzaileek nahi dutena esango dute, baina gaur egun bi propietate hauek modu perfektuan egiten duen produkturik ez dago.

Honetaz aparte, egoera errealista batean, kontutan izan beharra dugu transpirazioa bi inguruneren arteko hezetasuna (laborategian neurtzen dena), tenperatura eta presioaren arteko ezberdintasunean oinarritzen dela, eta faktore hauek laborategian lortzea oso zaila da. Hau gutxi ez bada, pertsona bakoitza oso ezberdinak gara, produktu bera bi pertsona ezberdinetan portaera ezberdina izan dezakelarik.

Amaitzeko esan, orokorrean, produktuak gehiago transpiratuko du kremailerak irekita ditugula beste edozein modutan baino.

Produktuak haizeari dion iragazkaitasuna

Haizeari iragazkaitasun edo erresistentzia CFM-tan (Oin kubikoak minuturo) neurtzen da. 0-ko CFM-a izatea, haizeari erabat iragazkaitz dela esatea da, hau da, jasaten duen haizearen %100-a mozten duela.

Produktuaren iraunkortasuna

Produktua hotzean flexionatzen denean ihesbide batzuk sortu daitezke produktuaren kaltetan. Flexio hauen ondorioz ehuna ere hausi daiteke, batez ere izozte tenperaturak denbora luzean ematen direnean.

Iraunkortasuna neurtzeko fabrikatzaile bakoitzak bere frogak egiten ditu. goreTex-ek egiten duen frogari kontrakzio froga deritzaio. Froga honetan, orduetan gore tex produktuak uzkurtu eta zabaltzen dira muturreko tenperaturak aplikatuz. Produktuek froga gogor honen ondoren beraien propietateak mantendu beharra dituzte.

GoreTex® mintzaren kontrakzio frogaren argazkia.


Urradurei erresistentzia

Honetarako abrasimetro deitzen den aparatua erabiltzen da. Aparatu honek artilea edo lija batekin, presio handia eginez ehuna igurzten du behin eta berriz. Lortu nahi den emaitzaren arabera, igurtzi hau ordu edo egun batzutakoa izan daiteke.

Abrasimetroa.


Produktuaren talla

"Hau da hau gauza ebidentea" pentsatuko duzue. Tallaren asuntoa garrantzitsua da hirugarren geruza beste geruzen gainetik joango da eta, eta, nork daki, egoera larri batean beharbada, plumiferoaren gainetik ere joan daiteke. Honegatik komeni da faktore guzti hauek kontutan izatea talla aukeratzeko garaian. Honelako produktu bat erosterakoan bazpaere azpitik jantzita eramango dugun guztia jaztea komeni da gorputzean ondo gelditzen den hala ez edota uzten digun mugikurtasuna ikusteko.

Axier Monte Perdido mendiaren "Escupidera" jaisteko prest. Daraman txamarra handia iruditu arren, hotz handiko egoera batean azpitik plumiferoa jarri nahi bada tamainan egokia da.


Produktuaren inguruko beste xehetasun batzuk

Hemen kremailera motak, bentilazioa, mangen loturak, babesgarriak, lepoko xehetasunak, txapela, poltsikoak, joskurak etab, sartuko lirateke. Xehetasun hauek guztiak forro polarren artikuluan jorratu nituen (artikulua irakurtzeko hemen klik egin).

Goian azaldutako xehetasunen sailkapenean emandako datu  guztiak, produktua erosteko garaian orientazio gisa hartu beharrekoak dira. Dena den, kontutan izan behar da aborategian egiten diren frogak nahiz eta intentzio guztiarekin egin, ez dutela mendian topatuko ditugun egoera guztiak kontutan izaten, honegatik, antzeko kalitatea duten bi produktuen artean onena zein den esatea oso zaila da.

MENDIAN GERUZEN BIDEZ JAZTEKO SISTEMA: BIGARREN GERUZA

Aurreko artikuluan lehen geruzaren nondik norakoak azaldu ondoren (artikulua irakurtzeko hemen klik egin), artikulu honetan bigarren geruzaren inguruan arituko naiz.

Bigarren geruza lehenengoaren gainetik doa (nahiz eta bigarren geruzarako erabiltzen diren produktu batzuk lehen geruza bezela ere erabili) eta bere funtzioa gure gorputza bero eta lehorra mantentzea da, honetarako gure gorputzaren inguruan aire beroz osatutako geruza bat sortuko duelarik. Funtzio honetatik aparte, geruza honek hezetasuna kanporatzeko ezaugarria eta neurri handi batean ur eta haizeari iragazkorra izan beharko da.

Bigarren geruza bezela jantzi izan dugun produkturik tipikoena: Betiko forro polar lodia. Argazkia Aizkorrin aterata dago, 2005 urteko neguan.



"Mendian jazteko modua: geruzetako sistema" artikuluan (irakurtzeko hemen klik egin) aurreratu nuen bezela, bigarren geruza honen funtzioak hauek izango lirateke:

• Gorputzaren beroa mantentzea.
• Gorputzak sortutako hezetasuna kanporatzea.
• Pisu eta bolumen eskasa.
• Ur eta haizeari iragazkorra izatea edo gehienez txirimiri edota haize leun bat jasateko ahalmena izatea.

Hiru geruzen funtzioen eskema: Bigarren geruzaren (gorria) funtzioa gorputzaren beroa mantendu eta hezetasuna kanporatzea izango da.


Bigarren geruzaren artean forro polarrak, eta luma natural nahiz luma sintetikoa duten produktuak aurkituko ditugu. Azken bi produktu hauek leku batzuek "laugarren geruza" bezela ere izendatzen dituzte, gehienetan geldirik gauden uneetan jazten baitira (bilguneetan, kanping dendan, etab.) eta kasu askotan hirugarren geruzaren gainetik (hemendik "laugarren geruza" izena).

Luma natural eta luma sintetikodun produktuetan artikulu bana idatzita dudanez, artikulu honetan forro polarren inguruan bakarrik arituko naiz.

FORRO POLARRAK

Hasiera batean forro polarrak zuntz naturalekin (kotoia, artilea) egiten ziren, baina merkatuan zuntz sintetikoak sartu zirenetik (poliesterra eta poliuretanoa batez ere) zuntz naturalek atzera egin dute. Ehunei dagokionez, ezagunen eta salduena Polartec® ehuna da. Ehun honetan eginiko forro polarrak lodieraren arabera lau multzotan sailkatzen dira (mikro, 100, 200 eta 300) eta sailkapen hau da polar ezberdinen lodierak ezberdintzeko erabiltzen dena.

Forro polarren sailkapenaren zenbakiak ehunak metro karratuko dituen gramuak adierazten ditu, honela, 300-eko forro batek 300g/m2-ko izango dituelarik. Beraz, zenbat eta zenbaki altuagoa, ahalik eta lodiagoa izango da eta bero handiagoa mantenduko du.

Txindokitik behera ateratako argazki honetan bigarren geruzen sistema ezberdinak ikusi daitezke: Ikerrek manga luzeko lehen geruza baten gainetik Soft shell motako txaleko polarra dauka, Josuk aldiz, lehen geruzaren gainetik 300eko forro polarra dauka.


Lodieratik aparte, geruza bakarreko edo hainbat geruzako forro polarrak ere badira.

GERUZA BAKARREKO FORROAK

Forro polar hauek duela urte batzuk oso erabiliak izan ziren. Hauetatik lodienak 300-koak izaten dira eta 5 mm inguruko lodiera izaten dute.

Geruza bakarreko forroak abantail eta desabantailak ditu:

Abantailak

• Beroa ongi mantentzen du pisu baxuan.
• Goprutzeko ura ongi kanporatzen du eta erabat bustita dagoenean bere pisuaren %1-a bakarrik xurgatzeko ahalmena dauka.
• Azkar lehortzen da eta nahiz eta hezea egon beroa neurri batean oraindik mantentzen du.
• Haizeari iragazkorra da. Modu honetan hezetasun eta beroa errazago kanporatuko du.
• Birziklatutako materiala erabili daiteke forroa egiteko.
• Pisu berean, gehien konprimitzen den forroa da, beraz, motxilan gutxiago okupatuko du.

Desabantailak

• Erraz erre daiteke. Denoi pasa izan zaigu garai batean parrandan forroarekin atera eta erretzaileren baten ondorioz hainbat zulokin etxera bueltatzea.
• Ehuna osatzen duen zuntza petroleotik lortzen da, eta dakigunez, petroleoa lehengai mugatu bat da.
• Haize handiko egunetan hotza pasa dezakegu.
• Euria egiten duenean erabat bustiko gara ura erraz pasatzen uzten duelako.
• Azken bi desabantail hauengatik, gomendagarria izan daiteke mota honetako forro batekin batera, motxilan haizeari bakarrik edota haize eta euriari iragazkaitza den beste produktu bat eramatea. Dena den, egun, mota hauetako forro hauetako batzuei urari nolabait iragazkaitz izateko tratamentu bat ematen diete, iragazkaitz izateko balioa Schmerber testaren arabera (beherago ikusiko dugu) 300-500 milimetro ur zutabe (baxua) izan daitekelarik.

Orokorrean, abantail eta desabantail hauek ia forro polar guztietara zabaldu daitezke.

Josu Vignemaleko Pique Longue-n dagoen Paradiso kobaren sarreran geruza bakarreko 100eko forro polarra jantzita duela.


GERUZA BAT BAINO GEHIAGOKO FORROAK
 
Geruza bat baino gehiago duten forroak batez ere egoera oso hotzetarako pentsatuta daude. Hauen artean forro polar laminatuak, windstopper forroak eta Softshell forroak topatuko ditugu:

Forro polar laminatuak

Bi geruza dutenen artean ezagunenak laminatuak dira. Forro hauek duela urte batzuk asko erabiltzen ziren eta azkenaldian berriro ere erabiltzen hasi dira. Mota hontako forroen ezaugarriak honako hauek dira:

• Arkume ilearen itsurako barne geruza.
• Kanpoko geruza neopreno itsura duen poliamidaz eginiko geruza lisoa. 
• 5-7mm inguruko lodiera.
• Pisu handikoak. Mota hontako forro polar asko kg baten inguruan daude.
• Oso beroak dira, baina duten lodieragatik mugikortasuna asko mugatzen dute (hau eskaladan kontutan izateko puntua izan daiteke).
• Bizi iraupen luzeena duten forro polarrak dira, eta hau eskertzekoa den datua da, oso garestiak izaten dira eta.
• Forro hauetako batzuei, mintz bakarrekoekin pasatzen den bezela, nolabait iragazkaitz izateko tratamentua ematen diete goian azaldutako iragazkaitasun balio berdinekin.

Windstopper forroak

Mintz bakarreko forroek dituzten desabantailak (batez ere haizearekiko iragazkortasuna) ekidin nahian, mendiko produktuen fabrikatzaileek WindStopper forro polarrak kaleratu zituzten.

Funtsean mota hontako forro polar bat hiru geruzez osatua dago: bi forro polar geruza eta bien artean, ogitarteko baten moduan, geruza plastiko bat (gehienetan poliuretanoa edo tefloia). Sistema hau oso ondo doa hotza handiko egun lehorretan, aktibitate xuabeetan edo geldirik egoteko.

Eskoziako Rosslyn kapera-n Wind stopper motako forroarekin.


Baina aktibitatea egiten ari garen bitartean sortzen dugun hezetasun eta gehiegizko beroa kanporatzeko zailtasuna handiak dauzka (erdian duen poliuretano mintzagatik), ondorioz, gehiegi berotu eta izerdiaz bustitzeko arrisku handia izango dugularik (eta barnetik bustitzen bagara errazago hoztuko gara). Gainera, produktu berean hiru geruza edukitzeak bere erabilera asko mugatzen du (ezin baititugu geruzak banatu) eta, egun euritsuetan, forroaren gainetik hirugarren geruza jartzen badugu, erabat egosita bukatuko dugu, gorputzak sortutako bero eta hezetasuna nekez kanporatuko delako. Bestalde, produktuaren kanpoko geruza forro polar ehunez egina dagoenez (eta forro polar ehuna ez da lisoa), neguan kanal batean sartzen bagara forro polarrean elurra eta hezetasuna pilatuko da beroa mantentzeko duen ahalmena gutxituz.

Windstopper klasikoek hezetasuna kanporatzeko duten zailtasuna ekidin eta haizeari iragazkaitza izaten jarraitu nahian ehun tapituagoak sortu dira, hauen artean ezagunena Polartec windpro® delarik.

Windstoper-ek duten desabantailak ekidin nahian nik honakoa egiten dut: Lehen geruzaren gainetik mintza bakarreko forro polarra eramaten dut eta honen gainean, haizea badabil, haizearengatik bakarrik babestuko nauen produktu fin bat. Gainera, haizearen kontrako produktu hau lisoa denez, ez da elur eta hezetasunik pilatzen.

Nire "Wind stopper" sistema lanean Bisaurin-era eramaten duen aristan. Ikusten denez, haize gogorra zebilen. Haizerarentzako txamarra finaren azpitik 100eko forro polarra eta manga motzeko lehen geruza bat jantzita nuen.


SoftShell forroak

Windstopper forroen zailtasunak ikusita, fabrikatzaileek Softshell forroak sortu zituzten. Asko sinplifikatuz, Softshell forro batek bi geruza ditu: barruko geruza bat forro polar finez osatutakoa eta kanpoko geruza bat nylon ehunaz osaturikoa.

Teorikoki funtzio hauek betetzeko jaio zen:

• Haizeari iragazkaitz izatea.
• Euri eta elurrari neurri batean iragazkaitza izatea. Txirimi edo euri fin bat ongi jasaten dute baina euri gogor baten azpian busti egingo gara. Honegatik, euri gogor baten aurrean, gomendagarria izango da motxilan urari iragazkaitza den beste produktu bat eramatea.
• Euriari erabat iragazkaitza ez denez, gure hezetasuna Windstopperrak baino gehiago kanporatuko du.
• Produktuaren pisua dexente jaisten da.
• Zuntz elastikoak eramaten dituzte (Spandex® motakoa, adibidez), gorputzaren formara forro polar klasikoak baino hobe egokituz.
• Forro polar fineko barne geruza dutenak ia urte osoan erabili daitezke.

Azkenaldian, neguko egun gogor, hotz eta euritsuei begira, barne geruzako forro polarra lodiagoa egiten hasi dira. Mintz lodidun Soft Shell hauen iragazkaitz izateko balioa 10.000-20.000 milimetro ur zutabeetara ailegatu daiteke (oso balio altua). Baina, odolkiak ordainetan, produktu berri hauen transpirazioa ere dexente jaisten da. Dena den, honetarako bakarrik benetan behar dugu SoftShell bat? Soft shell-ak bi geruzak banatzeko aukerarik ez du ematen, eta euria egiten ez duen bitartean gure gorputzak sortzen duen bero eta hezetasuna ez du ongi kanporatuko. Nik, hau ekidin nahian, euria iragarrita dagoen egunetarako, motxilan mintz iragazkaitasuneko txamarra bat eramaten dut. Modu honetan, euria egiten ez duen bitartean nire transpirazioa altua da (eramaten dudan forroa mintz bakarreko baita) eta euria egiten duenean mintz iragazkaitzadun produktua jartzen dut.

Jon Garmo Negro mendiaren gailurra atzean uzten Soft shell motako forro polarra jantzita duelarik.


ZER DA KONTUTAN EDUKI BEHARREKOA FORRO POLARRA EROSTEKO GARAIAN?

Ikusten denez, forro polarren mundua oso zabala da, eta hau gutxi ez bada, egun izen berriak ikusten ditugu: Polartec windpro®, Neoshell®, Thermal Pro®, Polartec Windblock®, Apex Climate Block®, etab, baina funtsean goian azaldutako berezitasunak betetzen dituzte modu batean edo bestean.

Forroetan hainbeste aukera ditugunez, emango diogun erabilpena oso argi izan beharko dugu.

Orokorrean, forro polar bat erosteko garaian puntu hauek kontutan izatea komeni da:

Manga luzea hala txalekoa?

Bat edo bestea egoera ezberdinetan erabiliko dugu. Txaleko motako forroek mugikortasun handiagoa ematen dute eta aktibitate handiko egoeratako primeran datoz, transpirazio handiagoa dute eta.

Vignemaleren gailurrean: 100eko forroaren gainean Soft Shell motako txalekoa jarrita daukat.


Euriari iragazkaitasuna

Goian azaldu bezela, iragazkaitasun tratamenturik jaso gabeko produktuek euria pasatzen utziko dute.

ISO 811:1981 arauak dioenez, iragazkaitasuna PSI-tan (ontza karratuko dauden librak) neurtzen da. Honela, produktua inpermeable bezela katalogatua izateko gutxienez 25 PSI izan beharko ditu. Ondorioz, zenbat eta PSI altuagoa inpermeabilitate handiagoa izango dugu. Iragazkaitasunean erabiltzen den beste unitatea ur zutabearena izaten da.

Zer da ur zutabea? Adibide baten bidez erraz ulertuko da. 1000 mm-ko ur zutabea izateak honako hau esan nahi du: Ehunak zentimetro karratuko, metro bateko altuera duen ur zutabea jasaten duela ur tanta bat alderik alde pasa aurretik. Hau guztia Shmerber testaren bidez neurtzen da.

Zer lotura dago PSI eta ur zutabeen artean? 10-15 PSI 5000 mm izango dira, 25-30 PSI 10.000 mm eta 40 PSI baino gehiagokoak 20.000 mm.

Urari iragazkaitz izateko tratamentua jasotako forroek iragazkaitasun baxua izango dute (300-500 mm ur zutabe) eta hainbat SofShell-ek iragazkaitasun altua edo oso altua izan dezakete (10.000-20.000 mm ur zutabe).

Iragazkaitasuna kalkulatzeko froga.


Trasnpirazioa

Hemen, iragazkaitasunean ikusitakoaren kontrakoa pasako da. Produktua zenbat eta iragazkaitasun altuagoa, ahalik eta transpirazio baxuagoa izango du. Gauza bera pasatzen da Windstopper forroekin. Orokorrean, iragazkaitasun tratamenturik gabeko mintz bakarreko forroak izango dira transpirazio altuena dutenak.

Egoera normalean, ariketa fisikorik egin gabe, gorputzak 750 ml ur kanporatzen du lurrun gisa egunean zehar. Ariketa fisiko bat egiten dugunean, kanporatutako ur kantitatea 500ml ordukoa izan daiteke, aktibitate oso gogorretan (bero handia badago) litro bat ordu bakoitzeko izan daitekelarik.

Tranpirazio testak ehunaren metro karratu batek 24 ordutan kanporatu dezaken ur gramu kopurua neurtzen du. Honetarako, neurtu behar den mintzaren 0,258 m2  ur lurrun kontzentrazio ezberdinetako bi guneen artean jartzen da, 35Cº-tako tenperaturan, 1 metro/segundu-ko haize eta %40eko hezetasunarekin.

Transpirazioa neurtzeko unitateari RET (Resistant to Evaporation Transfer) deitzen zaio, hau da, lurruna pasatzeari ehunak dion erresistentzia. HOnela, zenbat eta RET altuagoa izan ahalik eta transpirazio baxuagoa izango dugu. ISO 11092 arauak dioenez, ehun bat tranpirakorra dela esateako 20 RET baino gutxiago izan beharko ditu. Transpirazio maila 6 RET-etik beherakoa bada, produktua muturreko tranzpirazioa duela esango da.

Transpirazio frogaren diagrama bat. Berde kolorean lagina azaltzen da, hau da, analizatuko den ehuna. Ehunaren tamaina 0,258 m2-takoa izango da.


Pisua

Orokorrean pisu handiagoa duten forroak beroagoak izaten dira. Baina forroen pisuan horrenbesteko aukerak ditugunez, lodiera ezberdineko forroek aukera handiak emango dizkigute bata bestearen gainean jartzen baditugu.

Forro lodi bat neguko egun hotzetarako primeran etorriko zaigu, baina beharbada aukera handiagoak emango ditu, nahiz eta pisuan irabazi, finago diren bi forro bata bestearen gainean jantzita eramatea. Gainera, aktibitatea egiten ari garen bitartean, forro arin bat edo bestea jartzeko aukera izango dugu. Hau gutxi ez bada, egoera hotzetan 100-eko forro bat lehen geruza bezela erabili ahal izango dugu.

Gauzak gehiago konplikatzeko, beste adibide bat jarriko dut: Egoera hotz batean 300-eko forro polar batek forro polar fina duen Sofshell batek baino bero handiagoa mantenduko digu, baina egun berean haize bolada handia altsatzen bada eta euri fin bat hasiko balitz ziurrenik Soft shell-ak beroa gehiago mantentzen bukatuko du.

Produktuaren kanpoko itsura

Kanpoko itsura lisoa dutenak ez dute horrenbesteko hezetasun eta elur pilatuko. Ile edota forro klasikoen itsura dutenek aldiz (lehenengoek batez ere), egoera hotz eta lehorrean beroa hobe mantenduko dute.

Produktuaren barruko itsura

Ilea dutenak beroagoak izango dira lisoak baino. Zenbat eta ile luzeagoa (batzuetan korapilo itsurakoa) ahalik eta bero handiagoa mantenduko du.

Forroaren neurria

Forroa gorputzari egokitu behar zaio. Hala ere ez da komeni oso hestu gelditzea, besoak altsatzerakoan besaurreak eta gerrialdea aidean ez uzteko.

Txapelik ba al du?

Txapeladun forroa erosten badugu, bi puntu hauek kontutan izatea komeni da: Kaskoa jantzita dugula sartzen zaigu? Buruan jarrita dugula eta kaskoa gainetik jazten badugu, kaskoak gure segurtasuna bermatzen du? Honetaz aparte txapelak bisera edo hestutzeko tanka edo gomarik baduen edota txapela forrotik kentzea badagoen begiratu beharko dugu.

Andraitz mendiaren gailurrean, bere ipar aurpegitik igo ondoren. Josuk txapeladun Soft shell-a eta nik 100eko forro polarra jantzita dugula.


Kremailerak

Forroak kremailera edukitzen badu, hezetasun eta beroa azkarrago kanporatuko du.

Kremailerak nolakoa diren kontutan edukitzea garrantzitsua da. Egun YKK motako kremailerak oso hedatuak daude mendiko produktu iragazkaitzen artean eta egia esan, niri oso interesgarriak iruditzen zaizkit. Honetaz aparte, eskularru batzuekin erraz irekitzen den hala ez ere ikusi beharko dugu.

YKK motako kremailera iragazkaitza. Argazkian ikusten den bezela, kremailerak soka txiki bat dauka eskularruekin errazago irekitzeko


Kremailera motatik aparte, kremaileraren luzera ere garrantzitsua da. Beroki itsurako forroetan kremailera beheraino iritsiko da noski, baina "jertse" motako forroetan kremailera bularreraino ailegatzea komeni da bi arrazoiengatik: alde batetik bero eta hezetasun gehiago kanporatuko dugu eta bestaldetik kaskoa jantzita dugula errazago jantzi eta erantziko dugu.

Kremailera babestuta dagoen hala ez ere ikusi beharko dugu. Forro batzuek lepo aldean urraturik ez egiteko kremaileraren barrutik babesgarri bat izaten dute. Beste batzuek aldiz, babesgarria kremailera osoan izaten dute.

Soft Shell motako forro honetan kremailera barrutik babestua dagoela ikusi daiteke. Lepo aldea ere babestua dauka urradurak ekiditeko.


Orain arte esandakoaz aparte, forro batzuk besapeetan kremailerak izaten dituzte beroa eta hezetasuna azkarrago kanporatzeko. Forro motaren arabera, hau kontutan izateko puntu bat izan daiteke.

Besapeetan kremailea duen Soft Shell baten argazkia.


Amaitzeko, komenigarria izango litzateke gorputzean doan kremailera goitik eta behetik irekitzeko aukera, edozein beharretarako (fisiologikoak barne) forroa osoa ez irekitzeko.

Lepoa

Forro folar batek lepo luzea edukitzea eskertzen da, batez ere egun hotzetan. Lepoa hestutzeko goma edo tankarik baduen ere ikusi beharko dugu.

Babesgarriak

Forro askok ukalondo eta sorbaldetan babesgarriak izaten dituzte motxilarekin edota eskalatzen ari garela forroa ez urratzeko. Aukera hau ere interesgarria da, baina kontutan izan behar da babesgarria dagoen lekuetan transpirazioa oso baxua izango dela.

Sorbaldetan babesgarriak dituen forroa.


Eskumuturrak

Eskumuturren egitura nolako den ikustea interesgarria da. Estutzeko sistemarik duten hala ez begiratzea komeni da (goma bat, belkroa, etab.). Forro batzuek manga luzeagoak dituzte mangaren azpikaldean zulo bat dutelarik, behatz lodia hortik pasatu eta esku-azpia babesteko. Aukera ona izan daiteke eskaladan behatzak aske uzteko, baina behatzak hoztu egingo zaizigu.

Soft Shell batek eskumuturrak hestutzeko dituen belkro sistemaren argazkia.


Joskurak

Joskurak itxiak izan beharko dira, eta termikoki itxiak badaude ahalik eta hobe, bertatik ez baita urik sartuko ezta berorik galduko ere. Lehen geruzaren inguruan aritu ginenean bezela, joskurak ongi begiratu behar ditugu, barruan daramagun arropan edota gure azalean urradurarik ez egiteko.

Gerrialdea

Forro polarra gerrialdean nola gelditzen ere ikusi eta forroak gerrialdea hestutu ahal izateko goma edo tankarik ba ote duen ikusi beharko dugu.

Poltsikoak

Nahiz eta tontakeri bat iruditu, poltsikoetan gauza hauek ikustea komeni da:

• Forroak duen poltsiko kopurua. Normalean gerrialdean bi poltsiko izaten dituzte, baina konbinaketa gehiago izan daitezke: hirugarren poltsiko bat bularraldean, laugarren poltsiko bat besoan, etab.
• Poltsikoen tamaina. Interesgarria, aktibitate askotan (eskaladan adibidez) poltsikoetan materiala eraman beharko dugu eta (eskularruak, janaria, krokisak, etab.). Gainera, poltsiko txikietan eskularruekin gaizki moldatuko gara.
• Poltsikoen kokalekua. Motxila lotuta dugula poltsikoetan duguna hartzerik badaukagu? Arazo hau ekidin nahian badira gerrialdeko poltsikoak altuago dituzten forroak.
• Poltsikoetako kremailera. Kremailera badute ez da barruko materiala erortzeko arriskurik izango.
• Poltsikoen egitura. Poltsikoak barrutik sare itsura badute, irekita eramaten baditugu gorputzaren bentilaziorako ere erabilgarri izango dira, bertatik beroa eta hezetasuna kanporatuko dugu eta.

 
Forro polarren munduarekin amaitzeko, Eroski consumer aldizkariak 1998 urtean forro ezberdinen artean eginiko konparatiba baten artikulu interesgarrirako lotura jartzen dizuet (artikulua irakurtzeko hemen klik egin). Artikuluan forro polar klasikoak alderatu zituzten (Windstopper eta SoftShell-ak ez) eta berau irakurtzea gomendatzen dizuet bertan ateratako ondorioa "kuriosoa" baita.

MENDIAN GERUZEN BIDEZ JAZTEKO SISTEMA: LEHEN GERUZA

"Beroa eta deshidratazioa mendian" artikuluan azaldu nuen bezela, aktibitate bat egiten dugunean gorputzak irabazi eta kanporatzen duen beroaren artean oreka bat egon beharra dago, oreka hau mantendu ahal izateko gorputzak sortzen duen gehiegizko beroa prozesu ezberdinen bidez kanporatzen duelarik: Konbekzioa, kondukzioa eta erradiazioa. Hiru hauetatik lehenengo biak dira garrantzitsuenak:  

• konbekzioan gure inguruko haize eta aire korronteek gure azala hozten dute.
• kondukzioan aldiz, gorputzaren beroa gure gorputzarekin kontaktuan dagoen azalera hotzago batera pasako da, gure kasuan, lehenengo geruza bezela jarritako kamiseta. Behin geruza hau berotzen denean, berriro ere konbekzioaren  bidez (geruza bakarra badugu) haizeak hoztu egiten du prozesua berriro ere hasiz.

Gorputzak beroa galtzeko dituen sistema ezberdinen marrazkia. Ebaporazioa ur lurrun eta izerdiaren bidez galdutako beroa izango litzateke.



Ezin dugu ahaztu gorputzak irabazten duen beroa kanporatutakoa baino handiagoa denean beste prozesu bat martxan hasten dela: izerdia botatzea (ebaporazioa goiko marrazkian). Izerdia botatzearen sistema oso eraginkorra da urak beroa aireak baino 20-25 aldiz azkarrago garraiatzen baitu. Izerdia botatzean, gorputzean dugun gehiegizko beroa larru azalera kanporatzen den ur beroaren bidez botatzen dugu, honen ondorioz, lehen geruza moduan jantzita dugun kamiseta bustiko dugularik.

Uraren bidez beroa azkarrago galtzen dugunez, aktibitatea gelditzerakoan, galtzen dugun beroa irabazitakoa baino handiagoa izango da (arropa bustia dugu eta), ondorioz gorputza hoztu egingo delarik.

Goian azaldutakoagatik, "Mendian jazteko modua: geruzetako sistema" artikuluan (irakurtzeko hemen klik egin) azaldu bezela, lehen geruza honen funtzioak hauek izan beharko dira:

• Izerdi eta hezetasunaren kanporatzea, hau da, transpirakorra izatea.
• Azkar lehortzeko ahalmena. Produktua zenbat eta lehorragoa egon ahalik eta "beroen" mantenduko gaitu, izerdiagatik kanporaturako uraren bidez ez baita horrenbeste berorik galduko.
• Aireari iragazkorra izatea. Modu honetan, geruza bakar bezela eramaten badugu hezetasuna ahalik eta azkarrago kanporatuko dugu konbekzio prozesuaren bidez.
• Neguko produkuetan, lodiagoak izango direnez (arropa termikoa deitzen dena), gure inguruan beroa zetxobait mantenduko dute nahiz eta hau ez izan beraien funtziorik nagusiena, baina ordainetan lehortzeko ahalmena ere gutxitu egingo da.

Hiru geruzen funtzioen eskema: Lehen geruzak (berdea) hezetasuna eta gorputzaren beroa kanporatuko du batez ere.


Lehen geruzarako produktua erosteko garaian batez ere bi gauza kontutan izango ditugu: Produktua eginiko materiala eta produktuaren diseinua.

LEHEN GERUZARAKO DITUGUN MATERIALAK

Orokorrean materialak bi multzotan sailkatuko ditugu: Zuntz natural eta Zuntz sintetikoz eginiko ehunak.

Zuntz naturala

Zuntz naturalaren barnean erabilienak bi dira: Kotoia eta artilea. Goazen bien abantail eta desabantailak ikustea:

• Kotoia. Arropetan oso erabilia. "Kalerako" dugun arroparen gehiengoa kotoiez egina izango dugu ziurrenik.
• Abantailak: Transpirakorra da, beroarako aproposa eta lehorra dagoenean erosoa.
• Desabantailak: Ur kantitate handia xurgatzen du (bere pisuaren adina xurgatu dezake), bustita dagoenean beroa mantentzeko ahalmena galtzen du, eta lehortzeko denbora asko behar du.
• Artilea. Nori ez dio amonak edo amak artilezko jertxe potoloa edota abarkekin jazteko artilezko galtzerdirik egin?
•  Abantailak: Ez du horrenbeste urik xurgatzen, beraz, tenperatura baxuago eta denbora gutxiago behar du lehortzeko (artilea zenbat eta tratatuagoa egon geroz eta ur gehiago xurgatuko du, ondorioz, busti egingo delarik). Bustia dagoenean beroa mantentzeko ahalmena zertxobait mantentzen du, haizeagatik ondo babesten dute, urraduren aurrean (izotza, arkaitza etab) gogorra da eta tenperatura altuekin (adibidez, hornillo baten ondoan bagaude) ez da urtzen. Urradurari dion iraunkortasuna dela eta mendiko galtzerdietan oso erabilia da.
• Desabantailak: Bolumen handiakoa eta astuna. Artilezko produktu askok azkurea ematen dute, batez ere artilea tratatu gabekoa bada.

%100 artilea duen lehen geruzako kamiseta. Kamiseta hau gutxitan jartzen dut, nahiz eta jasanezina ez izan, azkurea ematen du eta.


Zuntz sintetikoa

Gaur egun pixkanaka zuntz naturalek urteetan izan duten lehentasuna galtzen ari dira, nahiz eta azkenaldian fabrikatzaile ezberdinak berriro ere artilearen apostua egiten ari diren, produktu askotan artilea bakarrik eta zuntz sintetikoekin konbinatuta erabiliz. Zuntz ezagunenak eta hauen abantail eta desabantailak hauek dira:

• Poliesterra.
• Abantailak. Orokorrean ur gutxi xurgatzen du. Arina da eta bustitzen denean beroa mantentzeko ahalmena mantentzen du.
• Desabantailak: Zuntz honekin eginiko produktu batzuk usaina hartzen dute, batez ere izerdia bota ondoren. Gaur egun, usaina ekidin nahian, fabrikatzaile batzuek zilar zuntzak nahasten dituzte poliester zuntzen artean, zilarrak usaina ematen duten bakteriak hiltzen baititu. Dena den, zilar honen efektua mugatua izaten da. Bukatzeko, poliesterrrak haizearen aurrean ez du ondo babesten eta tenperatua altuetan urtu daiteke.
• Polipropilenoa.
• Abantailak. Poliesterra baino azkarrago lehortzen da eta arinagoa da.
• Desabantailak. Desabantail nagusiena hartzen duen usaina da, poliesterra baino handiagoa, baina poliesterrarekin gertatzen den bezela, produktu honekin ere zilar zuntzak erabiltzen dira. Zilar zuntzetatik aparte, egun beste produktu batzuk erabiltzen dira, kuprea, banbua eta moluskuen proteinak ("Chiltosan") besteak-beste.
• Nailon/Nylon edo poliamida.
• Abantailak: Sendoa eta iraunkorra. Arina. Haizeagatik ondo babesten du eta urraduren aurrean gogorra.
• Desabantailak. Uraren aurkako tratamenturik ez badu, ur asko xurgatu dezake. Lehortzeko denbora behar du eta tenperatura altuekin urtu daiteke.
• Nailon eta ehun elastikoen (lycra, spandex, Elastan...) nahasketa.
• Abantailak: Erabilera anitzekoa. Elastikoa, iraunkortasun handikoa, oso isolatzailea ona eta haizegatik ondo babesten gaitu. Azkar lehortzen da eta oso erosoa da. mugikortasun handia ematen digularik.
• Desabantailak: Produktu batzuk lehortzeko denbora behar izaten dute, garestiak izaten dira eta jantzita dugula, gorputzari erantsita dagoen sentsazioa izan dezakegu.

Zuntz sintetikodun kamiseta baten etiketa.



Ikusten denez, materialaren aukera handia da. Hala ere, nik, ura ez xurgatzeko duen ahalmenagatik, zuntz sintetikodun lehen geruza bat jaztearen apostua egiten dut beti.

Zuntzetatik aparte, zuntz hauek ehun ezberdinak egiteko erabili duten prozesua kontutan izan behar da, zuntz berdinarekin produktu ezberdinak egiten dira eta. Uda eta neguko produktuen arteko ezberdintasuna zuntza ehun bihurtzeko prozesuan dago, hari sintetikoari "puntua emateko" modua ezberdina delarik. Honela, udako ehunari "ehun hotza" (funtzioa batez ere beroa eta hezetasuna kanporatzea duena) eta negukoari "ehun beroa" (beroa eta hezetasuna kanporatzearen ahalmen pixkat beroa mantentzearen mesedetan irabazten da) izena ere ematen zaie.

MERKATUAN ZER DISEINU MOTA TOPATU DAITEZKE?

Diseinuaren kontuan aukerak mila topatuko ditugu, baina nik gauza hauek kontutan izaten ditut:

Lodiera

• Produktu finak. Gehien erabiltzen direnak izaten dira. Produktu hauek 0,25 eta 0,50 milimetroen arteko lodiera izaten dute.
• Abantailak: Lehenago lehortuko dira, arinagoak dira eta mugikortasun handiagoa emango digute.
• Desabantailak: Errazago urratu daitezke eta neguan hotza pasatu genezake beroa eta hezetasuna kanporatzeko pentsatuak baitaude.

•  Produktu lodiak. 1,5 eta 2,5 milimetroen artean egon daitezke. Hotz handiko kasuetara mugatzen dira.
• Abantailak: Neguan "beroago" mantenduko gaituzte eta sendoagoak dira.
• Desabantailak: Finak baino beranduago lehortzen dira, oso lodia bada mugikortasuna mugatu dezakete (kontutan izan eskalatzeko erosten badugu) eta astunagoak dira.

Orokorrean, komenigarriena lodiera ezberdineko produktuak edukitzea izango litzateke, baina beharbada aukera hau mendizale askok ekonomikoki ezin izango dutenez, beti bezela, produktuari emango diogun erabileraren arabera lodiera ere aukeratuko dugu. Produktu bakarra erostekotan nik produktu fin bat erosiko nuke mota hontako produktua arazorik gabe ia urte osoan erabiliko dugu eta.

Negurako beste aukera bat ehun hotz eta bero bat konbinatzea izan daiteke. Ehun hozdun produktua azalaren gainean joango litzateke beroa eta hezetasuna ahalik eta gehien kanporatzeko. Ehun beroduna hozdunaren gainetik joango litzateke beroa mantentzeko. Nik, aukeran nahiago dut ahal den neurrian produktu bakarra jantzita eramatea, baina konbinazio hau egoera batzuetan interesgarria izan daiteke.

Manga luzea edo manga motza

Aurreko puntuan bezela, komenigarriena bakoitzetik bat izatea izango litzateke, neguan eta udan erabili ahal izateko. Nik lau aukera hauek frogatu ditut: Mangik gabea, manga motza, manga luzea eta manga motza txirrindularien "mangitoak" jantzita. Laugarren aukera hau oso praktikoa da batez ere goiz edota arrats frexkoa duten egun berotsuetan, goizean mangitoak jarrita eraman eta eguna berotzen hasten denean mangitoak kendu eta motxilan gordetzen ditugu. Aukera hau neguan ere emaitz onekin frogatu izan dut. Manga luzea edo manga motza jartzeko aukerak duen abantailetako bat da eguzkitik hobe babestuko gaitula erredurak ekidinez.

Iker Midi d'Ossau mendiaren azpain. Konbinaketa: %100 polesterra duen manga motzeko kamiseta eta txirrinduan ibilitzeko "mangitoak". Aukera hau balio anitzeko aukera interesgarria da.



Kremaileraduna edo kremailera gabea

Bi aukerak interesgarriak dira baina duen praktikotasunagatik nik kremaileraduna aukeratuko nuke, nahiz eta pisu handiagoko produktua izan. Zergatik? Gorputza berotzen hasten denean, kremailera irekitzen badugu beroa erraz eta azkarrago kanporatuko dugu, beraz, lehorrago mantenduko gara. Kremaileradun kamisetak manga luzekoen artean errazago topatzen dira, baina egun, pixkat bilatu ezkero, manga motzekoetan ere aurkitu daitezke. Mangik gabeko kamiseten artean ere kremaileradunak badira.

Joskurak

Lehen geruza azalaren gainean doanez, joskurei ongi begiratu beharko diegu azalean urradurarik ez sortzeko. Egun, joskura gabeko produktuak ere topatu daitezke, baina oso garestiak dira.

Ongi pentsatutako kamiseta: %100 poliesterra, manga motzekoa, arina, kremaileraduna eta atzetik luzeagoa motxila eramaten denean gerrialdea babesteko. Baina lehen aldiz motxila astun batekin jantzi nuenean, lepotik besapeetara doazen joskurek azala urratu zidaten. Honelako gauzik ez gertatzeko, komeni da ahal den neurrian kamiseta erabiliko dugun egoera berean jaztea.


Besapeetako xehetasunak

Aukera hau oso interesgarria da. Besapeetatik izerdi handia botatzen dugunez, badira besapeetan "sare" itsurako materiala edo material finago bat dutenak izerdia eta beroa azkarrago kanporatzeko helburuarekin.

%100-ko poliesterra duen kamiseta honetan besapeak sare forma dutela ikusten da. Kasu honetan besapea poliamida eta elastanez egina dago elastikoagoa izan dadin.



Elastikoa edo ez?

Hasieran komentatu bezela, produktu hau azalatik gertu joan behar da, honegatik, elastikotasun pixkat badu hobe. Dena den, produktua oso elastikoa eta gorputzari oso hestu badoa, gure mugikortasunean eragina izango du. Kontutan izan behar da orokorrean zuntz elastikodun produktuak garestiak izaten direla eta askotan elastikoa ez den produktuak ere lehen geruzaren funtzioa erraz bete dezakela. Nik dudan produktu elastikoduna negurako bakarrik erabiltzen dut.

Talla bereko bi kamiseta: gainean dagoena %92 poliamida eta %8 elastanez egina da, azpikoak aldiz %100ean poliesterra du.



Elastikotasunaren barnean azken urtetan giharrei heusten dien produktu interesgarriak saltzen hasi dira. Dirudienez, giharretako lesio asko eta fatiga ekiditen dute, baina oraingoz, honen inguruko ikerketa serioak ez dira egin.

Lepo luzekoa hala ez?

Lepo luzea eta kremaileraduna den produktu batek aukera ezberdinak eman ditzazke, batez ere hotz egiten duen egunetarako. Hotza dagoenean kremailera itxita eraman daiteke lepoa babestuz eta berotzen garen ehinean kremailera jaitsi daiteke. Nik, lepo luzeko produkturik ez dut,  hotza egiten duenean "Buff" motako zapi bat lepoan eramaten baitut. 

Eskuak babesten ditu?

Manga luzeko produktuen artean badira manga oso luzeak dituztenak ere. Produktu hauek mangaren azpikaldean zulo bat dute bertatik behatz lodia pasatu eta esku-azpia babesteko. Aukera hau ona izan daiteke eskaladan behatzak aske uzteko, baina behatzak hoztu egingo zaizkigu. Kontutan izan hotzaren eraginez gehien sufritzen dutenak behatzak izaten direla eta esku-azpian hotza sentitzerako
 ziurrenik behatzak "izoztuta" izango ditugula. 

Eskuak babesten dituen kamiseta baten argazkia.



Kolorea

Nahiz eta tontakeri bat iruditu, koloreak zer esana dauka produktu hauetan, batez ere geruza bakar bezela erabiltzen baditugu.

Kolore beltza, uhin elektromagnetikoen islada da, ondorioz, ikusgarri izateko, inguruko uhin guztiak (infragorriak eta ultrabioletak barne) xurgatzen ditu. Kolore zuriak aldiz, ikusgarri izateko uhin gutxien xurgatzen duen kolorea da uhin gehienak isladatzen dituelarik. Honen ondorioz, kolore ilun batek argi batek baino erradiazio gehiago xurgatuko du, eta beraz, uhin ultrabioleta eta infragorrien eragina gure azalean baxuagoa izango da. Uhin argi batekin aldiz, uhinak isladatzen dituenez, bero gutxiago pasako dugu. Bitxikeri gisa, interneten zera topatu dut: Bigarren Mundu Gerran, amerikarrek Hiroshima eta Nagasaki hirietan bonba nuklearrak bota zituztenean, ikusi zen arropa argia zeramatenen artean erredura gutxiago izan zela arropa ilunak zeramatekin alderatuz (arropa argiarekin bero gutxiago pasatzen baita).

Nazioarteko arau bat dago arropak duen Ultrabioletarako Babes Faktorea (UBF) neurtzen duena. Honen arabera, kotoiak UBF baxuagoa dauka, nailon, artilea eta poliester-a baino. Ehunaren porositatea pisu eta lodierak era UBF-an eragina dauka, honela, ehunaren pisua eta lodiera handia bada eta ehunaren harien arteko tartea txikia bada UBF altuagoa izango dugu. Kolorean aldiz, kolore ilunek UBF altuagoa dute, honegatik basamortuan bizi direnak koloreko iluneko arropak izaten dituzte.

Koloreaz aparte, badira ultrabioleta uhinen aurka tratamentua duten produktuak, eta hau udari begira interesgarria izan daiteke.


ETA GERRITIK BEHERA ZER? 

Hiru geruzetako sistema nolakoa den azaldu nuen artikuluan, honen inguruan azalpen batzuk eman nituen jada. Laburbilduz, gerritik beherako zati ezberdinetarako aholkuak hauek izango lirateke:

Gerrialdea 

Artikulu honetan azaldutakoari jarraituz, azpiko arropa (kantzontziloak, kuleroak, etab) izango da lehen geruzaren funtzioa beteko duena. Nik, joskurarik gabeko zuntz sintetikodun azpiko arropa eramatea gomendatuko nuke. Emakumetan sujetadorea material berekoa eramatea ere gomendatuko nuke, gainera, mota hontako azpiko arropak supermerkatu handietan merke topatu daitezke.

Iztarrak 

Gehienetan iztarren gainean zuzenean galtza joaten da (udan galtza oso motza ez badugu behintzat) eta egoera gehienetarako honekin nahikoa izango dugu. Zergatik? Iztarretako kuadrizeps eta bizeps giharrak gorputzean dauden muskulurik handienetakoak direlako, ondorioz, bero handia sortzen dutelarik.

Hala ere, hotz handia dagoenean galtzen azpitik elastikoak ("mallak") eramatea gomendagarria izan daiteke. Azken kasu honetan, elastiko fina eta belaunerainokoa izatea da komenigarriena, hotz handiko kasu hauetan hanketan dagoeneko hiru geruza eramango ditugu eta (galtzerdiak, galtzak eta polainak).

Mendebaldeko Gabietou mendiaren gailurrean ateratako argazki honetan Gorettik belaunetik beheraxeagoko elastikoak ditu, nire ustez, mendirako balioanitzenak.



Hankak (Belaunetik horkatilara)

Hanketan iztarrekin gertatzen denaren antzekoa gertatzen da, hau da, gainetik dugun galtzaren menpe gaude. Dena den, lehen geruzaren funtzioa gehienetan galtzerdiak beteko du, galtzerdiak duen luzeraren arabera, noski. Beste aukera bat elastiko luzea jantzi eta honen gainetik galtzarik jantzita ez eramatea izan daiteke.

Oinak

Oinetan argi dago lehen geruzaren funtzioa galtzerdiak beteko duela. Mendirako galtzerdietan gehien erabiltzen diren zuntz sintetikoak bi dira: Thermolite® (Thermax® edo Thermastat®) eta Coolmax®. Azkenaldian, negurako galtzerdietan Polartec® ehuna ere erabiltzen hasi da, gama altuko galtzerdietan Primaloft® zuntza ere erabiltzen hasi delarik. Zuntz naturalari dagokionez, artilea da nagusi, nahiz eta "kalerako" diren galtzerdien gehiengoa kotoiez egina izan.

Coolmax® zuntzadun galtzerdiak beroa egiten duen egoeratarako pentsatuta daude, lehenago lehortzen baitira. Polartec® eta Thermolite®-a duten galtzerdiak berriz, hotz handia egiten duen egunetarako aproposak dira, oina beroago mantenduko baitituzte, baina denbora gehiago beharko dute lehortzeko. Artiledun galtzerdiak aldiz, urtaro guztietan erabili daitezke lodiera ezberdinetakoak baitaude.


Galtzerdien lodierari dagokionez, orokorrean udaberri-udarako 1 eta 2 mm artekoak erabiliko ditugu, udazken-negurako 2,5-4,5 mm artekoak utziko ditugularik.

Negurako aukera ezberdinak: Eskuinekoa betiko artilezko galtzerdia da. Erdian dauden biak Polartec® ehunez eta ezkerrekoa, "beroena", Polartec® eta Primaloft® zuntzez osatua dago.



Galtzerdi motekin amaitzeko, aukera bakarra aukeratzekotan Coolmax®-ekoak aukeratzea gomendatuko nuke ia urte osoan jantziko ditugu eta.

Ikusitakotik aparte, galtzerdietan beste gauza batzuk kontutan izan beharko ditugu: Gure odol zirkulazioaren mesedetan asko ez hestutzea, hezurrak babesteko dituen babesgarriak, oinazpia babesteko azpian duen lodiera eta joskurak.

Galtzerdien munduan izaten den zalantza bat, pare bat edo bi jantzita eramatearena izaten da. Bi galtzerdi eramatearen ideia defenditzen dutenek esaten dute lehen parea lehen geruzaren funtzioa egiten duela (beroa eta hezetasuna kanporatu), bigarren parea bigarren geruza eta babesgarri funtzioa betez. Nik beti galtzerdi pare bakarra eramaten dut, hotz handia egiten duenerako dudan galtzerdiak (goiko argazkian), artilezkoak ezik, geruza ezberdinak baitituzte.

MENDIAN JAZTEKO MODUA: HIRU GERUZETAKO SISTEMA

Nori ez zaio gertatu mendi baten aurpegi batetik gozo-gozo igo, mendiaren aristara ailegatu eta bestaldean haizearen eraginez kriston hotza pasatzea? Edo goizean zeruan zeuden bost hodeiak arratsalderako handitu, koadrila egin eta kazkabarra ekartzea? Mendian edozein aktibitate egiten ari garela, kontutan izan beharra dugu mendiaren egoera aldakorra izan daitekela (beroa, hotza, euria, haizea...), gure jazteko modua ahalik eta hobekien aldakortasun honetara egokitu behar dugularik.

Orokorrean, jantzita dugun arropak funtzio hauek bete beharko ditu:

• Guk sortzen dugun hezetasuna kanporatzea eta gure gorputza lehorra mantentzea.
• Gure gorputzaren baitan beroa mantentzea gorputza ez hozteko ezta gehiegi berotzeko ere. Gure gorputza 36,8 Cº eta 37,5 Cº-en artean murgiltzen da hobekien. Tenperatura hauetatik gora edo behera bagoaz, alde batetik hotza sentitu eta bestaldetik izerdia botatzen hasiko gara, bi efektu hauek energia gehiago erre araziko gaituelarik.
• Kanpoko egoeragatik babestea (euria, elurra, haizea...).

Azken urteotan, mendiko produktuen fabrikatzaileak hiru funtzio hauek beteko dituen produktu bakar baten bila ari dira, eta produktu batzuk honela saltzen dizkigute, baina oraindik ez da funtzio hauek guztiak beteko dituen produktua asmatu. Ederra izango litzateke mendira joaterakoan arropa bakarra jaztea.

Bitartean, mendian jazteko dagoen modurik egokiena hiru geruzetako sistemarena da. Sistema honek, goian azaldutako funtzioak beteko ditu gorputzaren gainean hiru arropa geruza jantziz. Honetaz gain, geruza ezberdinak jarrita ditugunez, eguraldia eta egoeraren arabera, geruza ezberdinekin "jolasteko" aukera emango digu, geruza bakarra, bi edo hiru jantziz edo geruzak bata bestearekin aldatuz. Sistema hau gorputz osora aplikatu daiteke.

Hiru geruzen funtzioen eskema adierazgarria: Lehen geruzak (berdea) hezetasuna eta gorputzaren beroa kanporatuko du, bigarrenak (gorria) gorputzaren beroa mantenduko du eta hezetasuna kanporatuko du, hirugarrenak (urdina) gorputzaren hezetasuna kanporatuko du eta euri nahiz haizeagatik babestuko gaitu.



Esan bezela, arropen geruzetako sistemak hiru geruzaz osaturik dago:


Lehengo geruza

Geruza hau gure azalaren gainean doa (honegatik komeni da gorputzaren formari ongi egokitua joatea) eta bere funtzioa gorputzak sortzen duen hezetasuna ahalik eta azkarren kanporatu eta gorputza lehorra mantentzea da. Honetarako erabiltzen den materiala oso iragazkorra eta oso azkar lehortzeko gaitasuna izan beharko du. Produktuaren lodiera ere udan eta neguan ezberdina izango da.

Orokorrean, lehenengo geruza honen funtzioak hauek izango lirateke:

• Izerdi eta hezetasunaren kanporaketa, hau da, transpirazio altuko produktua.
• Azkar lehortzeko ahalmena. Produktua zenbat eta lehorragoa egon ahalik eta "beroen" mantenduko gaitu.
• Aireari iragazkorra izatea. Modu honetan, geruza bakar bezela eramaten badugu hezetasuna (eta honekin batera beroa ere) ahalik eta azkarrago kanporatuko dugu.
• Neguko produktuetan, lodiagoak izango direnez (arropa termikoa deitzen dena), gure inguruan beroa zetxobait mantenduko dute (gure inguruan aire beroz osatutako geruza fin bat sortuko dute eta) nahiz eta hau ez izan beraien funtziorik nagusiena.

Atxerito mendian geruza bakarreko bi produktu ezberdinekin, manga motxeko kamiseta eta mangarik gabekoa.



Iker Midi d'Ossau mendiaren azpain. Hemen lehen geruzarako beste sistema bat ikusi daiteke: manga motxeko kamiseta eta txirrinduan ibilitzeko "mangitoak". Formula hau askotan erabiltzen dugu goizean hotz eta eguerditik atzera bero egiten duen egun horietarako.


Bigarren geruza

Bigarren geruza lehenengoaren gainetik doa eta bere funtzioa gure gorputzaren beroa mantentzea da, honetarako gure gorputzaren inguruan aire beroz osaturiko geruza bat sortuko duelarik. Funtzio honetatik aparte hezetasuna kanporatzeko ezaugarria eta neurri handi batean ur eta haizeari iragazkorra izan beharko da. Bigarren geruzaren artean forro polarrak, eta luma natural nahiz luma sintetikoa duten txamarrak aurkitu daitezke. Kategoria honetan ere azkenaldian modan jartzen ari diren Soft Shell eta Windstopper-ak egongo lirateke. Leku batzuetan lumazko produktuei "laugarren geruza" deitzen zaiela ere irakurriko duzue, gehienetan aktibitatea egiten ari dela ez baitira jazten, ondorioz, geldirik gauden uneetan jazten direlarik (bilguneetan, kanping dendan, etab.).

Bigarren geruzaren funtzioak hauek izango lirateke:

• Gorputzaren beroa mantentzea gorputzaren inguruan aire beroz osaturiko geruza bat sortuz.
• Gorputzak sortutako hezetasuna kanporatzea.
• Pisu eta bolumen eskasa.
• Ur eta haizeari iragazkorra izatea edo gehienez txirimiri edota haize xuabea jasateko ahalmena izatea.

Peyreget mendiaren gailurrean bi geruza jantzita ditugula. Jantzita dugun bigarren geruza muturreko hotzeko egoera batean lehen geruza bezela ere erabiltzerik egongo litzateke..


Vignemale mendiaren glaziarrean bigarren geruza fin bat jantzita dudala.



Hirugarren geruza

Hirugarren geruza ingurunetik isolatuko gaituen geruza da, honetarako euri, elur eta haizeari iragazkaitza izango delarik. Hirugarren geruzaren artean Gore Tex®, Sympatex®, Novadry®, Precip® eta antzerako produktuak topatuko ditugu. Geruza honetara, Soft Shell berriak geroz eta gehiago hurbiltzen ari dira.

Hirugarren geruzaren funtzioak hauek izango lirateke:

• Urari iragazkaitza barruko geruzak busti ez daitezen.
• Haizeari iragazkaitza gure gorputza hoztu ez dadin.
• Gure gorputzak sortutako hezetasuna kanporatzea, hau da, transpirazio handikoa izatea, gu ere barrutik busti ez gaitezen.

Guk azkenaldian bi produktu ezberdin eramaten ditugu hirugarren geruza bezela: alde batetik urari iragazkaitza den materiala duen produktua, eta bestaldetik haizeari bakarrik iragazkaitza den produktua (azpiko argazkian azaltzen dena). Egia esan bi produktuetatik bigarrena da batez ere erabiltzen duguna, lehenengoa oso egoera gutxitan erabili dugularik.

Anetoko Estasen korredorean, hemen hirugarrengo geruza haizeagatik babesteko txamarra fin bat besterik ez genuen eraman. Txamarra honek langar edo gehienez txirimiri batetik babesten gaitu transpirazioaren mesedetan.


Pinetako Balkoian ateratako argazki honetan Izagirre anaiek (Josu eta Asier) daramaten hirugarren geruza urari iragazkaitza den Gore Tex® materialekoa da.



GERRITIK BEHERA ZER GERTATZEN DA?

Gerritik behera "nahi gabe" askotan hiru geruzen sistema betetzen dugu. Nola? Zatika joango naiz azaltzen.

Gerri ingurua

Eramaten dugun azpiko arropak (kantzontziloak, kuleroak) lehen geruzaren funtzioa betetzen du. Honen gainean beti galtza doanez, jazten dugun galtzaren arabera bigarren edo/eta hirugarren geruza izango dugu. Hotz handia egiten duenean gainean jantzita eraman dezakegun txamarrak ere zati batean ipurdi aldea babestuko digu eta gainera elastiko ("malla") batzuk baditugu babesa oraindik ere handiagoa izango da, geruzen kopurua handituz.

Iztarrak

Gehienetan iztarren gainean zuzenean galtza joaten da (udan galtza motza ez badugu behintzat) eta gehienetan honekin nahikoa izaten da. Zergatik? Izterretako kuadrizeps eta bizeps giharrak gorputzean dauden muskulurik handienetakoak dira eta bero handia sortzen dute. Gainera, gihar hauek oso kasu gutxitan hozten dira eta ez dute behar gorputza bezainbat bero mantentzerik modu egokian lanean aritzeko. Honegatik, gehienetan geruza bakarrarekin ongi moldatuko gara. Dena den, hotz handiko kasuetan galtzen azpitik elastikoak eraman daitezke.

Hankak

Galtza motzak baditugu, hanken zati bat galtzerdiek babestuko dituzte (galtzerdien luzeraren arabera, noski). Galtza luzeekin aldiz, galtzerdien babesari galtzarena batuko zaio. Neguan, elurra dagoenean, geruzak honela banatzen dira: Ia belaunerarte doazen galtzerdiak (lehen geruza), hauen gainetik galtzak (bigarren geruza) eta galtzen gainetik urari iragazkaitzak diren polainak (hirugarren geruza).

Oinak

Oinen lehen geruza galtzerdiak dira. Bigarren geruzaren funtzioa urari iragazkaitz ez den edozein oinetako beteko luke. Hirugarren geruza berriz urari iragazkaitz izateko tratamentua duen edozein oinetako izango da.


ETA ESKUETAN ETA BURUAN ZER?

Eskuak

Eskuetan orokorrean hiru geruzak bi geruzetara mugatzen dira, batez ere lehen geruza bat edukitzeak eskuak asko hoztu gabe hauen mugikortasuna handiagotuko du eta (adibidez mosketoiak maneiatzeko).

Eskuetan beroa eta hezetasuna kanporatzeak ez dauka horrenbesteko garrantzirik, eskuek ez baitute horrenbesteko berorik sortzen, helburu nagusiena termikoa delarik (hau da, eskuak beroak mantentzea).

Eskuetan bi aukerekin jokatu dezakegu:

• Lehen geruza bat eta honen gainean bigarren eta hirugarren geruzen funtzioa beteko duten beste eskularru/manoplak (lumadunak eta ura nahiz haizeari iragazkaitzak).
• Bigarren geruzaren funtzioa betetzen duen lehen eskularrua (hemen windstopper-ak sartu daitezke) eta hauen gainetik urari iragazkaitza bakarrik den beste eskularru/manopla bat.

Bi geruza erabiltzearen sistema honek ere desabantaila bat dauka: Sokak nahiz mosketoiak maneiatzerakoan bigarren eskularruak kentzen ditugun bakoitzean, eskuak hoztu egingo zaizkigu, inguruan sortu dugun aire beroz osaturiko geruza, neurri handi batean, galduko dugulako. Korridore batean bagaude ere, lehen geruza osatzen duten eskularru hauek busti daitezke (ondorioz eskuak azkarrago hoztuko direlarik).

Burua

Burua udan eta neguan nolabait estaltzea gomendagarria da, kasuak-kasu, eguzkiagatik babestu edo/eta beroa mantentzeko. Negurako, kontutan izan behar dugu gorputzaren beroaren erdia baino gehiago burutik galtzen dela. Errusiako esaera batek dio: "hotzik baduzu, txapela bat jantzi".

Orokorrean buruan txapela bat eramaten da eta giro oso hotzetan txapela honen gainetik bigarren edo hirugaren geruzako produktuaren txapela jartzen da. Hotz handia egiten duenean komeni da belarriak eta sudurra estaltzea. Honetarako produktu ezberdinak topatuko ditugu: Buff motako lodiera eta material ezberdineko zapiak, eskiatzeko erabiltzen diren neoprenozko maskarak etab.

Askotan belarriak estaltzen dituen txapela eta Buff motako zapia besterik ez dira behar izaten burua hotzetik ongi babesteko .


Udan, buruaren inguruan itzala emango digun txapel batekin ongi moldatuko gara.



Ikusten duzuenez, artikulu honetan hiru geruzen funtzioa modu orokor batean azaldu dut. Nire ustez, lehenengo geruza beti jantzita eraman beharko genuke, egoera eta tenperaturaren arabera, beste geruzak gainetik jarriko ditugularik.

Geruzetako sistemen mundua oso zabala denez, datozen artikuluetan, banaka-banaka, geruza ezberdinen misterioak zehazten joango naiz.